The River

Η πρώτη έγχρωμη ταινία του Jean Renoir ήταν Το ποτάμι γυρισμένο εξ ολοκλήρου στην Ινδία, όταν την κοπάνησε από το Χόλιγουντ και άρχισε την περιπλάνησή του στον κόσμο. Εδώ μας εξιστορεί την ιστορία τριών έφηβων κοριτσιών (μιας αμερικανίδας, μιας βρετανής και μιας μιγάδας) οι οποίες επηρεάζονται από την άφιξη ενός νεαρού αμερικανού λοχαγού και τον ερωτεύονται η κάθε μια με τον τρόπο τους. Βασισμένη στο βιβλίο της (μεγαλωμένης στην Ινδία) βρετανής Rumer Godden, η ταινία είναι κάτι περισσότερο από μια εξιστόρηση αυτής της εφηβικής ιστορίας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Renoir κινηματογράφησε ένα ντοκιμαντέρ για την Ινδία, τους ανθρώπους της, τη φύση και τον πολιτισμό της, μπλέκοντας σε όλα αυτά και μια μυθιστορηματική ιστορία. Εκπληκτικές εικόνες σε μια ταινία που πλέον (με τα χρόνια που περνάνε) φαντάζει λίγο «οικογενειακή». Θα μπορούσε να παίζει μια Κυριακή απόγευμα στο κρατικό κανάλι, ας πούμε! Να σημειώσουμε, τέλος, τη δήλωση του Wes Anderson που είπε ότι η μεγαλύτερη επιρροή του για το The Darjeeling Limited ήταν αυτό το φιλμ του Ζαν Ρενουάρ.

The Flame and the Arrow (Η φλόγα και το βέλος)

Αγνή παλιομοδίτικη περιπέτεια εποχής με μπόλικη δράση, η Φλόγα και το βέλος γυρίστηκε φυσικά για εμπορικούς λόγους και μόνο, μιας και βρισκόμαστε στο 1950 και το άστρο του Burt Lancaster άρχιζε να λάμπει όλο και περισσότερο και έπρεπε το κοινό να τον βλέπει και σε εμπορικές παραγωγές. Ήταν πάντως μια ευκαιρία να δείξει ο Lancaster το... γυμναστικό παρελθόν του, όταν ήταν δηλαδή ακροβάτης και δούλευε σε τσίρκο! Οπότε καταλαβαίνετε ότι όλες οι σκηνές στην ταινία έχουν γίνει από τον ίδιο μαζί με τον βοηθό και παλιό συνάδελφό του Nick Cravat. Το περίεργο στην όλη υπόθεση είναι η σκηνοθετική υπογραφή του Jacques Tourner, ενός μεγάλου αλλά και παραγνωρισμένου στην εποχή του σκηνοθέτη, ο οποίος εδώ λογικά διεκπεραίωσε μια επαγγελματική υποχρέωση. Η οποία σε σημεία θυμίζει έντονα τις περιπέτειες ενός Ρομπέν που ζούσε στο δάσος του Nottingham· κι εδώ ο ήρωας μας είναι άσος στο τόξο· κι εδώ απαγάγει μια πριγκίπισσα για να την ανταλλάξει με το γιο του που τον πήρε ο «κακός» κόμης της περιοχής· κι εδώ ο ήρωάς μας σχηματίζει μία ομάδα παρανόμων, η οποία προσπαθεί να τα βάλει ενάντια στην εξουσία. Δεν έχει τίποτα ιδιαίτερο η ταινία, αλλά βλέπεται —όπως προείπα— για τα ακροβατικά του Lancaster και ειδικότερα την τελευταία μάχη μέσα στο κάστρο όπου γίνεται της... τσιρκοκακομοίρας.

Safety Last! (Μωρέ κουράγιο)

Επειδή την εποχή του βωβού δεν υπήρχε μόνο ο Τσάπλιν και ο Μπάστερ Κίτον, γνωρίστε τον Harold Lloyd, τον τρίτο ίσως μεγαλύτερο κωμικό της εποχής, ο οποίος είχε μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση στο έργο του. Υπάρχουν βεβαίως και δω τα βασισμένα σε ακροβατικά κωμικά στοιχεία, αλλά ο ήρωάς μας δεν βασίζεται αποκλειστικά σ' αυτά. Γυρισμένη το 1923, η ταινία Safety Last είναι η πιο διάσημη σε ολόκληρη τη φιλμογραφία του και αυτό οφείλεται στην σκηνή που κρέμεται από το ρολόι, η οποία πλέον έχει ταυτιστεί με τον ίδιο και ολόκληρο τον βουβό κινηματογράφο, θα λέγαμε. Και ο λόγος που βρίσκεται εκεί είναι φυσικά απλός· ως φτωχός βιοπαλαιστής (που προσπαθεί να πιάσει την καλή με νόμιμους πάντα τρόπους) δέχεται για διαφημιστικούς λόγους να σκαρφαλώσει ολόκληρο το εικοσαόροφο κτίριο στο οποίο δουλεύει. Έτσι θα κερδίσει 200 δολάρια και θα μπορέσει να παντρευτεί την καλή του, η οποία παρεπιμπτόντως τον περνάει για πλούσιο.

Και ας μην αναφερθούμε στο πόσες φορές έχει κοπιαριστεί η σκηνή του ρολογιού· θυμηθείτε μόνο την Επιστροφή στο μέλλον! Μπορείτε πάντως να τη δείτε σε επτά μέρη στο γιου-τιουμπ! Άντε και καλό μήνα.

El Aura (Η αύρα)

Ο πρωταγωνιστής μας είναι ένας ταριχευτής στο επάγγελμα, ήσυχος και απλός, με απίστευτη φωτογραφική μνήμη και ένα παράξενο χόμπι, να σχεδιάζει στο μυαλό του τις πιο απίστευτες ληστείες εκτελεσμένες στην εντέλεια. Προσπαθώντας να ξεφύγει από τα οικογενειακά του προβλήματα, θα βρεθεί σε ένα ορεινό θέρετρο για κυνήγι. Οι ανατροπές διαδέχονται στη συνέχεια η μία την άλλη· ένα λάθος πάτημα της σκανδάλης θα οδηγήσει τον ήρωά μας εκεί που πάντα ονειρευόταν. Έτσι θα βρει (ή θα βάλει ο ίδιος;) τον εαυτό του μπλεγμένο σε μια αληθινή ληστεία ενός καζίνο. Μόνο που υπάρχει και μικρή, σημαντική λεπτομέρεια που παραλείψαμε να αναφέρουμε: πάσχει από επιληψία και μια κρίση τη λάθος χρονική στιγμή μπορεί να καταστρέψει και τα καλύτερα των σχεδίων.

Ο σκηνοθέτης Fabián Bielinsky που μας έδωσε το 2000 την πολύ επιτυχημένη αργεντίνικη ταινία Εννέα Βασίλισσες, σκηνοθέτησε το 2005 την Αύρα, τη δεύτερη και τελευταία του ταινία, καθώς την επόμενη χρονιά άφησε την τελευταία του πνοή από καρδιακό επεισόδιο, όντας μόλις 47 χρονών. Ο πρωταγωνιστής Ricardo Darín (που πρωταγωνιστούσε και στις Βασίλισσες) δίνει μια μεγάλη ερμηνεία σ' αυτήν την χαμηλών τόνων και ρυθμών ατμοσφαιρική ταινία, μία μοντέρνα film-noir ταινία θα λέγαμε, η οποία δεν επιζητεί φθηνές δικαιολογίες για δράση και πιστολίδια. Περισσότερο παρακολουθεί την εσωτερική πάλη του πρωταγωνιστή μας που βρίσκεται σε ένα καινούριο περιβάλλον και αντιμετωπίζει πρωτόγνωρες για αυτόν καταστάσεις. Τι κρίμα, πάντως, που ο σκηνοθέτης έφυγε νωρίς, γιατί σίγουρα στο μέλλον θα είχαμε να περιμένουμε πολλά περισσότερα απ' αυτόν.

Sabrina (Γλυκειά μου Σαμπρίνα)

Ένα χρόνο μετά τη μεγάλη επιτυχία (και το αγαλματάκι του θείου Όσκαρ) των Διακοπών στη Ρώμη, η Audrey Hepburn επιστρέφει στο σελιλόιντ υπό τις οδηγίες του μεγάλου Billy Wilder, αυτή τη φορά για το έργο Sabrina. Στο πλευρό της βρίσκονται δύο άλλοι βραβευμένοι εκείνη την εποχή ηθοποιοί, ο Humphrey Bogart και ο William Holden, που υποδύονται δύο πλούσια αδέρφια, εντελώς διαφορετικά το ένα από τ' άλλο. Αυτή είναι κόρη του σωφέρ τους και ερωτευμένη (από πάντα ήταν δηλαδή) με τον playboy που υποδύεται ο Holden χωρίς αυτός φυσικά να δίνει καμιά σημασία στην ύπαρξή της. Ο άλλος (Bogart) είναι εργασιομανής μέχρι τελικής πτώσης και δεν βρίσκει χρόνο για γυναικοδουλειές. Η λύση στην ερωτική της απογοήτευση λέγεται Παρίσι όπου και τη στέλνει ο πατέρας της για να σπουδάσει τα μυστικά της κουζίνας και να γίνει σεφ. Όταν επιστρέψει, θα επιστρέψει με στυλ και άποψη που δεν θα μείνει απαρατήρητη από κανέναν αδερφό. Παρόλο που η ταινία διαθέτει μια μετρίου ενδιαφέροντος ιστορία (λέω γω), βλέπεται με πολύ περισσότερο ενδιαφέρον γιατί έχει μια νοσταλγική διάθεση που πηγάζει από το παλιό καλό Χόλιγουντ, δηλαδή το εξαιρετικό καστ και το σκηνοθετικό άγγιγμα του Wilder. Ήξερε αυτός ο άνθρωπος να φτιάχνει ταινίες που σ' αρέσει να τις βλέπεις ξανά και ξανά.

The Ox-Bow Incident (Επεισόδιο στη δύση/Η πόλη του μίσους)

Μετά την ανάγνωση του σχετικού άρθρου του φίλου Μπουκάτσα, παρακινηθήκαμε και είδαμε την ταινία The Ox-Bow Incident του 1943. Μια ταινία western όπου τα στοιχεία του συγκεκριμένου είδους είναι απλά το καμουφλάζ του πολύ καλού σκηνοθέτη William Wellman για να διηγηθεί την ανίερη ιστορία ενός λιντσαρίσματος μέσα σε 75 λεπτά, με παραδειγματική λακωνικότητα. Μια λάθος πληροφορία πυροδοτεί ολόκληρο τον ανδρικό πληθυσμό μιας μικρής πόλης που διψάει πρώτα για αίμα και μετά για δικαιοσύνη. Η αναζήτησή τους θα τους οδηγήσει σε τρεις άντρες που δεν έχουν τα απαραίτητα χαρτιά για να δικαιολόγησουν την αγορά του κοπαδιού από τον υποτιθέμενο πεθαμένο και παρόλο που προσπαθούν να πείσουν τον όχλο με τον λόγο τους, η μοίρα τους είναι προδιαγεγραμμένη. Αγαπημένη πλέον ταινία, συγκαταλλέγεται άνετα στις πρώτες θέσεις μιας... νοητής λίστας με τις -ας πούμε- πέντε πιο αγαπημένες ταινίες western.

Days of Heaven (Μέρες ευτυχίας)

Θα μπορούσε και να λέγεται «περί αλωνισμού και θερισμού - μάθημα 1ου εξαμήνου»! Οι Μέρες ευτυχίας όμως είναι η δεύτερη ταινία (από τις τέσσερις συνολικά σε διάρκεια 35 σχεδόν χρόνων!) του μεγάλου αμερικανού σκηνοθέτη και φυσιολάτρη Terrence Malick, γυρισμένη το 1978 και έχοντας για πρωταγωνιστές τους νεαρούς τότε Richard Gere και τον (πρωτοεμφανιζόμενο) Sam Shepard. Με τον πρώτο να είναι ένας ατίθασος νέος που αλλάζει συνεχώς δουλειές και κουβαλάει μαζί του τη μικρή του αδερφή και τη γκόμενά του (που την παρουσιάζει ως αδερφή του επίσης), μέχρι που καταλήγουν για δουλειά στο κτήμα του δεύτερου, ο οποίος έχει μια σπάνια ασθένεια και θα πεθάνει όπου να'ναι και ερωτεύεται τη γκομενίτσα και αποφασίζουν οι άλλοι να μείνουν εκεί και να παντρευτεί αυτή αυτόν, μήπως δουν καμιά άσπρη μέρα και βγουν από τη μιζέρια τους αλλά στο τέλος θα μπλέξουν χειρότερα τα πράματα με τις αντρικές αντιζηλίες.
Απλή, σε γενικές γραμμές, η ιστορία μας αλλά όπως μπορείτε να υποθέσετε, η ταινία είναι καθ' όλα ατμοσφαιρική (σε κάθε πλάνο της, θα λέγαμε) με τους γνωστούς αφηγηματικούς ρυθμούς του Malick, με εικόνες απίστευτης ομορφιάς, φανταστική φωτογραφία και καταπληκτική μουσική από τον μέγιστο Ennio Morricone. Φαίνεται επίσης ότι ο Malick είχε εκείνη την εποχή μια ιδιαίτερη σχέση με κατατρεγμένους και καταφρονημένους ήρωες που προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα όπως μπορούν αλλά βρίσκονται κυνηγημένοι στο τέλος. Αν θυμηθείτε και το Badlands, θα με θυμηθείτε. Βραβείο καλύτερης σκηνοθεσίας στο φεστιβάλ των Καννών το 1979 και βραβείο όσκαρ καλύτερης φωτογραφίας (αυτό έλειπε). Μετά την ταινία, ο Malick την "έκανε" για το Παρίσι και δεν ακούσαμε τίποτα γι'αυτόν για 20 χρόνια. Να σημειώσουμε, τέλος, ότι ετοιμάζει νέα ταινία για το 2009 με τους Sean Penn και Brad Pitt που θα λέγεται Tree of Life. Εν αναμονή, λοιπόν...

The Most Dangerous Game

Από το ομώνυμο διηγηματάκι του Richard Connell που διαβάσαμε στις ιστορίες μυστηρίου «Οι μάγοι της ανατριχίλας» (επιλεγμένα από τον Χίτσκοκ και το βρίσκεται στις εκδόσεις Λιβάνη) και αποδόθηκε στα ελληνικά ως Το πιο επικίνδυνο θήραμα προέρχεται η ιστορία της ταινίας The Most Dangerous Game του 1932, την οποία σε γενικές γραμμές θα χαρακτηρίζαμε ως εξωτική περιπέτεια. Βρισκόμαστε εξάλλου στην εποχή του Tarzan και του King Kong. Και πώς να μην είναι εξωτική αφού η παραγωγή της ταινίας έγινε παράλληλα με τα γυρίσματα του King Kong· ο παραγωγός/σκηνοθέτης του Kong, Merian Cooper, αναλαμβάνει εδώ χρέη παραγωγού και αφήνει τη σκηνοθεσία στον έτερο σκηνοθέτη, Ernest Schoedsack. Καθώς ετοιμάζονται τα ειδικά εφέ του Kong και υπάρχει λίγος διαθέσιμος χρόνος, γυρίζεται το Παιχνίδι τη νύχτα. Τώρα αν σας φαίνονται κάποια πράματα ίδια, όπως το ναυάγιο σε άγνωστο νησί, το κυνηγητό στη ζούγκλα, κ.λ.π., δεν έχει και πολύ σημασία. Η ταινία έχει κάποιο ενδιαφέρον αλλά φαντάζει σήμερα αρκετά απλοϊκή· γραφικοί χαρακτήρες, υπερβολικό παίξιμο, ταχύτατη εξέλιξη της ιστορίας για να τελειώσουν όλα σε μία ωρίτσα!

Forty Guns (40 πιστόλια)

Με όλα τα κινηματογραφικά είδη ασχολήθηκε ο Samuel Fuller. Το western Forty Guns αποτελεί την τρίτη ταινία που γύρισε μέσα στο 1957, αναλαμβάνοντας, πέρα από τη σκηνοθεσία, το σενάριο και την παραγωγή, προσπαθώντας να γυρίσει τις ταινίες που ήθελε απαγκιστρωμένος από τα μεγάλα στούντιο. Ο Fuller φωτογραφίζει πάντως με κάθε ευκαιρία μεγάλα και εκτενή πλάνα, βρίσκοντας την ευκαιρία να παίξει με το cinemascope, και επιδίδεται σε άλλη μια βιρτουοζιτέ σκηνοθεσία με πολλά κοντινά πλάνα και περίεργες λήψεις.

Πάντως, με το που ξεκινάει η ταινία, έχεις την εντύπωση ότι βλέπεις τον Αλή Μπαμπά και τους 40 κλέφτες σε φόντο Άγριας Δύσης. Τρία αδέρφια φτάνουν σε μια μικρή πόλη με δύο εντάλματα σύλληψης. Θα βρεθούν όμως αντιμέτωποι όμως με το σερίφη και με το μικρό αδερφό (σκέτο κωλόπαιδο) τής Barbara Stanwyck, την πλούσια ραντσέρισα που εξουσιάζει την περιοχή, τον ίδιο το σερίφη και τους 40 καβαλάρηδες. Ο σερίφης όμως που είναι κρυφοερωτευμένος με την Stanwyck θα τα κάνει όλα μαντάρα όταν υποψιαστεί ότι η «αγαπημένη» του δαγκώνει τη λαμαρίνα για τον μεγάλο αδερφό και δεινό πιστολά. Από κι έπειτα, όλοι και όλα θα μπλέξουν άσχημα και αιματηρά.

Jezebel

Σκέφτομαι ότι αν η ταινία Jezebel που κυκλοφόρησε το 1938, ένα χρόνο πριν το Όσα παίρνει ο άνεμος, είχε έγχρωμη φωτογραφία, θα βρισκόταν σε ισάξια τουλάχιστον θέση στην κινηματογραφική ιστορία με την πραναφερθείσα, για να μην πω σε υψηλότερη. Για τον υπογράφων, ακόμα κι έτσι, η Jezebel είναι πολύ καλύτερη· έχουμε, από τη μία, τη μεγαλειώδη σκηνοθεσία του William Wyler και, από την άλλη, την κορυφαία ερμηνεία της Bette Davis (βραβευμένη και με το όσκαρ α' γυναικείου ρόλου). Μέσα στη μικρή διάρκεια της ταινίας βλέπουμε την ιστορία της κακομαθημένης Jezebel που είναι ερωτευμεύνη με τον Fonda, αλλά με τα τετρίπια της τον διώχνει μακρυά. Όταν αυτός επιστρέψει αρραβωνιασμένος, η ζήλια της θα την οδηγήσει σε ένα μεθοδικό σχέδιο εκδίκησης που δεν θα έχει και τα καλύτερα των αποτελεσμάτων. Κλείνω εδώ τη μικρή αυτή αναφορά με την παρότρυνση... να δείτε την ταινία, εννοείται!

Dead of Night (Μάντεψε ποιον θα σκοτώσουν απόψε)

Κλασική ταινία των βρετανικών Ealing Studios, η ταινία Dead of Night του 1945 με τα χρόνια απέκτησε cult υπόσταση. Πρόκειται ουσιαστικά για μια συρραφή πολλών φανταστικών ιστοριών από διάσημους συγγραφείς όπως ο H. G. Wells, ο E.F. Benson, ο John Baines και Angus MacPhail (με τους δύο τελευταίους να επιμελούνται το σενάριο). Η ιστορία μας ξεκινάει με έναν αρχιτέκτονα ο οποίος πηγαίνει σε ένα εξοχικό να συναντήσει κάποιους πελάτες και με το που φτάνει και τους βλέπει δέχεται το πρώτο σοκ. Αφού συνέρχεται —και τους γνωρίζει για πρώτη φορά— εξηγεί στους παρευρισκόμενους ότι τους έχει δει όλους σε ένα επαναλαμβανόμενο όνειρο με απρόβλεπτη κατάληξη. Μετά και την αρχική έκπληξη των παρευρισκομένων, αρχίζουν όλοι να αφηγούνται από μια φανταστική ιστορία που άκουσαν ή έζησαν. Αυτές είναι (σε ελεύθερη μετάφραση) το «Χριστουγεννιάτικο πάρτι» και η «Κούκλα του εγγαστρίμυθου» (σκηνοθετημένα από τον Alberto Cavalcanti), «Η ιστορία με το γκολφ» (η πιο κωμική από όλες σκηνοθετημένη από τον Charles Crichton), «Ο οδηγός της νεκροφόρας» (από τον Basil Dearden) και «Ο στοιχειωμένος καθρέφτης» (από τον Robert Hamer). Θες-δε-θες, η ταινία σε εγκλωβίζει στη μεταφυσική της ατμόσφαιρα, στο μείγμα ψυχανάλυσης και τρόμου, αποτελώντας τη μεγαλύτερη επιρροή για μελλοντικές ταινίες και σειρές (λέγε με και Twilight Zone).

Sweet Smell of Success (Σκοτεινοί δολοφόνοι)

Ο ελληνικός τίτλος προϊδεάζει για φόνους και αίματα, αλλά ο μεταφορικός τίτλος της ταινίας Σκοτεινοί δολοφόνοι του 1957 αναφέρεται στο επάγγελμα του δημοσιογράφου, το οποίο παρουσιάζεται εδώ σε όλη την στυγνή και κυνική του μορφή. Ο Burt Lancaster είναι για άλλη μια φορά εκπληκτικός στο ρόλο του «βασιλιά» της δημοσιογραφίας της Νέας Υόρκης που ελέγχει το κοινωνικό και επαγγελματικό του περιβάλλον με τη δύναμη της πένας του, ή πιο ρεαλιστικά, με τη δύναμη των μυστικών που γνωρίζει και απειλεί να δημοσιεύσει. Ο Tony Curtis είναι ο δημοσιοσχετίστας που τον θαυμάζει και χρειάζεται τη βοήθειά του, μέχρι τη στιγμή που μπλέκουν τις επαγγελματικές τους σχέσεις με τις οικογενειακές και τα αληθινά τους πρόσωπα βγαίνουν στη φόρα. Το σενάριο βασίστηκε στο διήγημα του Ernsest Lehman και λέγεται ότι είναι εμπνευσμένο από τον δημοσιογράφο Walter Winchell, τον «δημιουργό» της δημοσιογραφίας του κουτσομπολιού και του κίτρινου τύπου. Άλλη μια δυνατή παραγωγή των Hecht-Hill-Lancaster, με τον βρετανό Alexander Mackendrick στην καρέκλα του σκηνοθέτη. Η διαστρέβλωση της αλήθειας, τα κατασκευασμένα ψέματα, οι ανήθικες μέθοδοι αποτυπώνται εκπληκτικά. Μια ταινία που —για προφανείς λόγους— δεν χάνει τη φρεσκάδα της.

She Done Him Wrong

Η σεξοβόμβα Mae West δίνει άλλο ένα ρεσιτάλ (one woman show) στην ταινία She Done Him Wrong του 1933, που βασίστηκε στο δικό της θεατρικό έργο με τον τίτλο Diamond Lil'. Όπως μπορείτε να φανταστείτε, οι γεμάτες υπονοούμενα ατάκες της West πέφτουν σαν το χαλάζι μέσα στα 65 λεπτά της ταινίας, η πιο μικρή σε διάρκεια που πήρε υποψηφιότητα για όσκαρ καλύτερης ταινίας. Είμαστε εξάλλου στην εποχή λίγο πριν τον Κώδικα Χέιζ (περί λογοκρισίας) και πολλά πράματα μπορούσαν να λεχθούν. Ο τίτλος της ταινίας αναφέρεται στον Cary Grant, τον οποίο η Λαίδη Λου, ιδιοκτήτρια ενός καμπαρέ και μεγάλη θαυμάστρια των χρυσαφικών τόν περνάει για κάποιον άλλο και την πατάει μαζί του, αυτή που τραβούσε τους άντρες απ' τη μύτη. Ο συμπρωταγωνιστής Grant εδώ εμφανίστηκε στον ρόλο που του εκτόξευσε την καριέρα και η 40χρονη τότε West γούσταρε να αναφέρει ότι αυτή ανακάλυψε τον Grant, παρόλο που ήδη είχε εμφανιστεί σε άλλες εφτά ταινίες.

Τώρα, η ταινία μπορεί να μοιάζει σαν κινηματογραφημένο θέατρο, όπως και όλες σχεδόν εκείνης της εποχής (το μεγάλο κακό που έκανε η είσοδος του ήχου στο σινεμά το 1928, την εποχή που οι κινηματογραφιστές είχαν ανεβάσει πολύ ψηλά το επίπεδο της τέχνης τους), αλλά βλέπεται ευχάριστα για όλους τους άνωθεν λόγους.

Bad Day at Black Rock (Άσχημη μέρα στο μαύρο βράχο )

Μπορεί οι ταινίες Και οι 7 ήταν υπέροχοι και Η μεγάλη απόδραση να θεωρούνται ως οι καλύτερες του σκηνοθέτη John Sturges, ο υπογράφων όμως έχει λίγο διαφορετικά γούστα και πιστεύει πως η Άσχημη μέρα στο Μαύρο Βράχο του 1955 είναι η καλύτερή του. Κι αυτό διότι ξετυλίγεται όλη η δράση απνευστί, μέσα σε 80 λεπτά! Η ιστορία μας αφορά έναν βετεράνο μονόχειρα στρατιωτικό που φτάνει σε ένα... ας πούμε χωριό, τον Μαύρο Βράχο στη μέση του πουθενά, που αναζητά έναν ηλικιωμένο κινέζο και που βρίσκει τη σύσσωμη αντίδραση του ανδρικού πληθυσμού, χωρίς κάποιον προφανή λόγο. Η επιμονή του όμως θα τους κάνει να φοβηθούν την ανακάλυψη του μυστικού τους και θα οδηγήσει επικίνδυνα τις καταστάσεις στα άκρα. Η αδρεναλίνη στα ύψη και το σασπένς δεν τελειώνει παρά μόνο στο τέλος. Φοβερό ανδρικό καστ με τους «κακούς» Robert Ryan, Lee Marvin, Ernest Borgnine, το γιατρό Walter Brennan και τον βετεράνο Spencer Tracy στον πρωταγωνιστικό ρόλο που του απέφερε το βραβείο ερμηνείας στο φεστιβάλ των Καννών. Τέλος, να πούμε ότι εδώ ο Sturges απέσπασε τη μοναδική υποψηφιότητά του για όσκαρ σκηνοθεσίας.

The Innocents (Μια μορφή στο παράθυρο)

Να πω την αλήθεια δεν περίμενα να εκπλαγώ (με την καλή έννοια) και να ευχαριστηθώ τόσο την ταινία The Innocents του 1961. Αλλά αν αναλογιστεί κανείς τους συντελεστές, τότε μπορεί να υποθέσει εξαρχής ότι το αποτέλεσμα θα είναι -τουλάχιστον- ικανοποιητικό. Βρίσκουμε στη σκηνοθεσία τον καλό βρετανό σκηνοθέτη Jack Clayton, στο σενάριο τον Truman Capote, ο οποίος διασκευάζει τη νουβέλα του Henry James Το στρίψιμο της βίδας και στον πρωταγωνιστικό ρόλο την Deborah Kerr, που πάντα ήξερε να διαλέγει -ως επί τω πλείστον- προσεγμένους ρόλους. Και επειδή μ' αρέσει πρώτα να βλέπω και μετά να ανακαλύπτω την ιστορία πίσω από την ταινία, η έκπληξή μου (και οι ανατριχίλες μου) ήταν καλοδοχούμενες!

Με την πανέξυπνη χρήση του ήχου, την υπέροχη ασπρόμαυρη φωτογραφία, την εύθραυστη ερμηνεία της Kerr, το παιχνίδισμα των κουρτινών από τον αέρα, οι ψίθυροι και το «αθώο» παιδικό τραγουδάκι σε παρασέρνουν και σε εγκλωβίζουν στην ατμόσφαιρα της ταινίας. Ο θεατής θα βρεθεί επηρεασμένος, ακόμα κι αν έχει διαβάσει το βιβλίο και γνωρίζει το στόρι. Ο ψυχολογικός τρόμος και ο φόβος για το άγνωστο είναι το Α και το Ω σ' αυτήν την ταινία, πράγματα που χειρίζεται πανέξυπνα ο Clayton. Σίγουρα αποτελεί μια από τις καλύτερες μεταφορές του μυθιστορήματος του James και ίσως ευθύνεται και το συγγραφικό... άγγιγμα του Capote γι' αυτό· παρατηρείστε τις διάφορες φροϋδικές πινελιές στην σεξουαλικά καταπιεσμένη γκουβερνάντα. Σε γενικές γραμμές είναι μια πρόταση που επιβάλλεται να δείτε για να τη συγκρίνετε -αν θέλετε- με τη νεώτερη εκδοχή, αυτή με τη Nicole Kidman.

La Bête Humaine (Το ανθρώπινο κτήνος)

Το ανθρώπινο κτήνος του 1938 είναι η κινηματογραφική απόδοση του όμοτιτλου βιβλίου του Emile Zola. Σκηνοθετημένο από τον Jean Renoir, αποτελεί μια από τις καλύτερες δημιουργίες του γάλλου σκηνοθέτη από την πιο ποιοτικά δημιουργική περίοδό του, τη δεκαετία του '30 δηλαδή, πριν έρθει ο πόλεμος και φύγει για την Αμερική. Πρωταγωνιστής ο μεγάλος Γάλλος σταρ, Jean Gabin μαζί με τη Simone Simon, συνθέτουν ένα ωραίο και παράνομο ζευγάρι εραστών, οι οποίοι σε κάποια στιγμή αποφασίζουν να σκοτώσουν τον άντρα της για να ζήσουν ελεύθεροι τον έρωτά τους. Μόνο που αυτή τους η απόφαση δεν υλοποιείται και τόσο εύκολα και τα πράματα δεν θα έρθουν όπως τα περιμένουν. Η ψυχασθενική αρρώστια του Gabin θα εμφανιστεί την πιο ακατάλληλη στιγμή και θα διαλύσει κάθε αισιόδοξο όνειρο. Σκοτεινά απαισιόδοξη ταινία, θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε ως έναν πρόδρομο των αμερικανικών film-noir της επόμενης δεκαετίας.

The Tall T (Λύτρα του τρόμου)

Άλλη μια συνεργασία του σκηνοθέτη Budd Boetticher με τους σεναριογράφο Burt Kennedy, φωτογράφο Charles Lawton, μουσικό Heinz Roemheld και ηθοποιό-πρωταγωνιστή Randolph Scott, φυσικά. Μαζί συνεργάστηκαν σε αρκετές ταινίες γουέστερν. Έφεραν στο είδος έναν αέρα ανανέωσης μεταφέροντας καταστάσεις και διαλόγους της δεκαετίας του '50 σε υπόβαθρο western, δείχνοντας το δρόμο για τους μετέπειτα σκηνοθέτες (βλ. Peckinpah, Leone). Λιτή σκηνοθεσία, λίγα σκηνικά, λίγοι χαρακτήρες και απλή πλοκή είναι τα συστατικά των ταινιών που γύρισαν και το ίδιο συμβαίνει στο The Tall T του 1957. Γυρισμένο εξ ολοκλήρου στην περιοχή Lone Pine (όπως και οι άλλες ταινίες τους), έχει μόνο μία εσωτερική σκηνή. Μεταφέροντας αυτούσιο όλους τους διαλόγους της ιστορίας The Captives του Elmore Leonard, η ιστορία μας περιστρέφεται γύρω από μια υπόθεση ομηρίας και το χρόνο που περνάνε οι τρεις αδίστακτοι κακοποιοί με τους ομήρους τους, μέχρι να πάρουν τα λύτρα και να τους καθαρίσουν, ενώ ο πρωταγωνιστής μας ψάχνει συνεχώς τον τρόπο για να τους την φέρει, όχι σαν το πιο γρήγορο πιστόλι αλλά με μυαλό και πονηράδα. Κι όλα αυτά σε 77 λεπτά.

Phantom of the Opera

Επειδή οι περισσότεροι μάθαμε και γνωρίσαμε το φάντασμα της όπερας από την οπερατική διασκευή του Andrew Lloyd Webber για το Broadway και επειδή έχει μια κάποια απόκλιση από το βιβλίο του Gaston Leroux, σας προτείνουμε να δείτε την εκδοχή του 1925, η οποία αφενός βρίσκεται πιο κοντά στην πρωτότυπη ιστορία και αφετέρου έχει για πρωταγωνιστή τον σταρ του βωβού (και τον απόλυτο ηθοποιό της εποχής για απόκληρους και τρομακτικούς ρόλους) Lon Chaney. Ο «άνθρωπος με τα χίλια πρόσωπα», όπως ήταν γνωστός εκείνη την εποχή, δημιούργησε ο ίδιος τη φιγούρα του φαντάσματος δουλεύοντας μόνος του το μέικ-απ. Η ταινία είναι επίσης γνωστή για τη 17λεπτη έγχρωμη σκηνή του χορού, μία από τις πρώτες χρήσεις χρώματος στην ιστορία του κινηματογράφου. Μπορεί να απουσιάζει η (κλασική πλέον) μουσική του κυρίου Webber, η ταινία αυτή όμως ξεχωρίζει μέσα στην... κλασικότητά της. Μια ακριβή παραγωγή (για την εποχή εκείνη) από τον παραγωγό Carl Laemmle, τον ιδρυτή των Universal Studios.

Κατεβάστε ολόκληρη την ταινία εδώ ή δείτε την μέσω βίδεο-γκούγκλι!

Il Gattopardo (Η λεοπάρδαλη της Σικελίας/Ο γατόπαρδος)

Μια καριέρα με μεγάλους ρόλους σε μεγάλες ταινίες. Ο λόγος για τον Burt Lancaster που το 1963 έπαιξε στη μεγάλη παραγωγή του Luchino Visconti, Ο γατόπαρδος. Αν και πρώτη επιλογή του σκηνοθέτη ήταν ο Lawrence Olivier, επέλεξε τελικά τον Lancaster μετά τις πιέσεις των παραγωγών για έναν πιο εμπορικό σταρ στη θέση του πρωταγωνιστή. Όλο το καστ είναι όμως εκπληκτικό και... πολυ-πολιτισμικό με τον γάλλο Alain Delon, την ιταλίδα Claudia Cardinalle και τον επίσης ιταλό Terence Hill (ναι, αυτός ο Hill που μετά έπαιζε μπουνιές!). Προσθέστε την εκπληκτική μουσική του Nino Rota (και τα βαλς του Βέρντι), την πανέμορφη έγχρωμη φωτογραφία του Giuseppe Rottuno, τα πολύχρωμα κουστούμια και τα επιβλητικά σκηνικά, όλα κάτω από τη σκηνοθετική μπαγκέτα του Visconti, ο οποίος μας παρουσιάζει την (επικών κινηματογραφικών διαστάσεων) ιστορία της ενωποίησης της Ιταλίας γύρω στα 1860, την εποχή του Garibaldi· μέσα σε τρεις ώρες παρακολουθούμε την αλλαγή του πολιτικού σκηνικού από τη σκοπιά του... γατόπαρδου και τις διάφορες επιπτώσεις στην οικογένειά του, την κοινωνία και την αριστοκρατία. Η βερσιόν που παρακολουθήσαμε ήταν με την ιταλική γλώσσα, στην οποία η φωνή του Lancaster ντουμπλαρίστηκε από ιταλό ηθοποιό. Χρυσός φοίνικας στο φεστιβάλ των Καννών (μέρες που είναι).

Rosencrantz & Guildestern Are Dead

Το θεατρικό του μεγάλου Tom Stoppard ανέβηκε για πρώτη φορά στο σανίδι το 1966 αλλά έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια για να γυριστεί σε ταινία. Ύστερα από τη συγγραφή κάποιων σεναρίων και την απόκτηση της... κατάλληλης προϋπηρεσίας —με αποκορύφωμα φυσικά το Brazil του Terry Gilliam—, αποφάσισε να σκηνοθετήσει ο ίδιος το έργο του το 1990. Για όσους δεν γνωρίζουν, να πούμε ότι ο Ρόζενκραντζ και ο Γκίλντερστερν είναι δύο από τους λιγότερους σημαντικούς χαρακτήρες μέσα από το διάσημο έργο του Shakespear, τον Άμλετ. Ο Stoppard λοιπόν τους βάζει πρωταγωνιστές και βάζει εμάς τους θεατές να παρακολουθούμε την (φανταστική) πορεία τους μέσα από διάφορα κομμάτια του Άμλετ, μέχρι την τραγική τους κατάληξη όπως υποδηλώνει και ο τίτλος της ταινίας. Η... ποιητική αδεία δίνει και παίρνει με τον Stoppard να κινεί τους χαρακτήρες στο έργο του σαν μαριονέτες. Κορυφαία η σκηνή όπου οι ηθοποιοί που υποδύονται τους ηθοποιούς παντομίμας παρακαλουθούν το κουκλοθέατρο, οι... μελλοθάνατοι παρακολουθούν το θέατρο και εμείς... την ταινία. Όπως επίσης και οι σκηνές με τις ξαφνικές εκλάμψεις επιστημονικής ευφυίας του Ρόζενκραντζ και όλες οι σκηνές όπου εμφανίζεται ο Richard Dreyfuss. Σημειώστε ότι ο ρόλος του είχε προταθεί αρχικά στον Sean Connery. Τώρα, αν κάποιοι κουραστούν από το πολύ μπλα-μπλα και τους αργούς ρυθμούς της ταινίας, εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι γι' αυτό. Για τους οπαδούς όμως του Shakespear, του Tim Roth και του Gary Oldman (σε μια από τις πρώτες τους πρωταγωνιστικές δουλειές), για τους θεατρόφιλους και τους κινηματογραφόφιλους, η ταινία Ο θάνατος των Ρόζενκραντζ και Γκίλντεστερν θα τους ενθουσιάσει. Χρυσός Λέοντας στο φεστιβάλ της Βενετίας.

Picnic

Ο William Holden υποδύεται έναν όχι-και-τόσο-νεαρό ρέμπελο που εμφανίζεται σε μια clean-cut αμερικανική κωμόπολη του νότου και αναστατώνει με την παρουσία του το γυναικείο πληθυσμό και όχι μόνο. Μέσα σε 24 ώρες και ένα πικ-νικ ενδιάμεσα θα μαλώσει με τον φίλο του από το κολλέγιο, θα ερωτευτεί την κοπέλα (Kim Novak) του φίλου του, θα χάσει τη θέση για δουλειά που έψαχνε, θα τον κυνηγήσει η αστυνομία. Όλα αυτά στην ταινία Picnic του 1955, η οποία βασίστηκε στο ομώνυμο και βραβευμένο με Pulitzer θεατρικό του William Inge και φωτογραφήθηκε σε widescreen φορμάτ από τον James Wong Howe. Η ταινία σε βάζει σε σκέψεις γύρω από τη μοναξιά, τον έρωτα και τη συντροφικότητα. Αλλά, παρά τις καλές ερμηνείες από το διαλεγμένο καστ, σου αποπνέει μια αδιαφορία, γιατί -προσωπικά- δεν μπόρεσα να ταυτιστώ με αυτά τα προβλήματα των λευκών αμερικανών της δεκαετίας του '50. Τέτοια θέματα ταυτίστηκαν και αποτυπώθηκαν καλύτερα από τη νεαρή γενιά του James Dean και είναι δύσκολα να βρεις κοινό σημείο με ανήσυχους τριαντάρηδες (και βάλε) χαρακτήρες.