They Died With their Boots On (Η επέλασις των δραγώνων)

Μαθήματα αμερικανικής ιστορίας από τον Έρολ Φλιν Ν.2. Πολλοί μπερδεύουν αυτή την ταινία με την προηγούμενη που αναφέραμε προ λίγων μηνών, το Σάντα Φε, μιας και τα δύο έργα αφηγούνται ιστορίες από την εποχή των μέσων του 19ου αιώνα και τον Αμερικανικό Εμφύλιο και περιλαμβάνουν τον στρατηγό Κάστερ. Εδώ ο Κάστερ του Φλιν είναι ο πρωταγωνιστής και παρακολουθούμε στιγμές από την καριέρα του μέχρι το τραγικό φινάλε στη μάχη του Λιτλ Μπιγκχορν κόντρα στον Crazy Horse (που υποδύεται ο νεαρός Anthony Quinn). Σύζυγος του η Olivia de Havilland (ποια άλλη φυσικά, στην όγδοη τότε συνεργασία τους). Η ταινία They Died with their Boots On ήταν η 3η μεγαλύτερη επιτυχία της χρονιάς πίσω στα 1941, παρακολουθείται ευχάριστα, ό,τι πρέπει για τους φίλους της κλασικής εποχής του Χόλιγουντ, έχοντας φυσικά τις αναμενόμενες ιστορικές ανακρίβειες, ερμηνευτικές γραφικότητες και κάποιες υπερβολές.

Day of the Evil Gun

Μετριότατο προς αδιάφορο γουέστερν, το Day of the Evil Gun έχει “ευφάνταστες” ανατροπές και κυνικούς χαρακτήρες, που θέλει να μοιάσει με τα σπαγγέτι γουέστερν που έγιναν της μόδας εκείνη την εποχή. Πρωταγωνιστεί ο Glenn Ford με το συνηθισμένο κίτρινο τζάκετ που αναζητεί την οικογένεια του που την έχουν απαγάγει Ινδιάνοι, έχοντας στο πλευρό του τον Άρθουρ Κένεντι, ο οποίος ζούσε με τη γυναίκα του Φορντ όταν εκείνος έλειπε και τον νόμιζαν πεθαμένο(!). Στο δρόμο του συναντά όλων των ειδών διάφορους χαρακτήρες που έχουμε δει στα γουέστερν: μεξικανούς, στρατιώτες του εμφυλίου, ψευτογιατρούς, άρρωστους με χολέρα, κλπ.

Πάντως, σίγουρα προτιμούμε τα γουέστερν που μας είχε δώσει ο Γκλεν Φορντ στη δεκαετία του '50 από αυτό, βλ. The Sheepman, Jubal, Cowboy (όνομα και πράμα) και το The Violent Men.

The Glass Menagerie

Το θεατρικό του Tennesse Williams The Glass Menagerie μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Irving Rapper με τον ίδιο το συγγραφέα να βοηθάει στο σενάριο. Η ταινία έχει ελάχιστα σκηνικά, τέσσερις όλους κι όλους χαρακτήρες και όλη η πλοκή -πλην ελαχίστων εξαιρέσεων- εκτελίσσεται στο φτωχικό σπίτι της οικογένειας. Η μεταφορά είναι αρκετά πιστή στο θεατρικό (φτώχεια, αναζήτηση καλύτερης τύχης, μητρική καταπίεση προς τα παιδιά απόντος του πατέρα και η προσκόλληση στις αναμνήσεις του παρελθόντος) εκτός από το αισιόδοξο τέλος, το οποίο δεν άρεσε φυσικά στο συγγραφέα. Στους κεντρικούς ρόλους βρίσκουμε τους Arthur Kennedy και Jane Wyman (τα δύο αδέρφια), την Gertrude Lawrence (η μητέρα) και τον Kirk Douglas (ο συνάδελφος του Kennedy). Ενδιαφέρον το αποτέλεσμα για τον υπογράφοντα, για την εποχή που γυρίστηκε.

Champion (Φλογισμένα πάθη)

Το κυνήγι για χρήμα και δόξα σε άλλο ένα έργο με θέμα το μποξ. Από φτωχός και καταφρονημένος, ο Kirk Douglas θα γίνει πετυχημένος και πλούσιος μέσα από σκληρή δουλειά και αφού έχει «φάει» πολλές μπουνιές. Αφού καταφέρει να γίνει πρωταθλητής, θα πρέπει να πάει με τα νερά του συστήματος και των διαπλεκόμεων για να παραμείνει στην κορυφή. Έτσι, με τη στάση του, θα διώξει από δίπλα του τον αδελφό του (Arthur Kennedy) και τον μάνατζερ του και θα αποξενωθεί με όλους. Ο ρόλος του πρωταγωνιστή στο σκληρό δράμα Champion του 1949 δεν είναι και τόσο συμπαθητικός. Σκηνοθεσία από τον Mark Robson σε μία ανεξάρτητη (έξω από τα μεγάλα στούντιο) παραγωγή του Stanley Kramer. Υποψήφιοι για όσκαρ τα δύο «αδέρφια», για α’ και β’ ανδρικό ρόλο αντίστοιχα. Σε γενικές γραμμές, θυμίζει το Body and Soul με τον John Garfield από το 1947. Την ίδια χρονιά πάντως κυκλοφόρησε το (ακόμα καλύτερο) The Set-Up. Μετά από τρία μόνο χρόνια καριέρας σε δεύτερους ρόλους, αυτός ήταν ο πρώτος πρωταγωνιστικός ρόλος του Douglas που τον έκανε διάσημο και τον έχρισε σταρ.

The Lusty Men

Μια εσωτερική ματιά στον κόσμο του ροντέο, στους ανθρώπους που δελεάζονται από το εύκολο χρήμα, στους άντρες που εθίζονται στην έκρηξη αδρεναλίνης και τεστοστερόνης χωρίς να λογαριάζουν οικογένεια και παιδιά. Πολύ καλή η ταινία του Nicholas Ray, η οποία μάς συστήνει έναν άγνωστο κόσμο, κάτι σαν τσίρκο με νοσταλγούς της Άγριας Δύσης. Το έργο έχει και στοιχεία ερωτικού δράματος, καθώς ο Robert Mitchum, ως παλαίμαχος σταρ του ρόντεο, θα δώσει τις συμβουλές του στον "μαθητή" Arthur Kennedy, θα πάρει επίσης το 50% των κερδών, αλλά θα διαπληκτίζεται με τη σύζυγο του Κένεντι, που υποδύεται η Susan Hayward, μέχρι το σημείο να τη γοητεύσει και να δημιουργήσει προβλήματα σ'αυτό το επαγγελματικό/ερωτικό τρίγωνο. Η ταινία The Lusty Men κυκλοφόρησε στα ελληνικά με δύο τίτλους: «Σκληροί άντρες» και «Ο πόθος των δύο».

Hemingway's Adventures of a Young Man (Ο μεγάλος τυχοδιώκτης)

Πώς θα ήταν αν κάποιος είχε «ζήσει» όλα αυτά που γράφει στα διηγήματά του ο Ernest Hemingway; Κάτι τέτοιο μάλλον σκέφτηκαν και δημιούργησαν το έργο Hemingway's Adventures of a Young Men. Τις περιπέτειες δηλαδή ενός νεαρού με όλο το υπόβαθρο και τα χαρακτηριστικά του Χεμινγουέι. Παιδί που μεγαλώνει στην επαρχία, μέσα σε ένα καταπιεστικό οικογενειακό περιβάλλον, με όνειρα να δουλέψει ως δημοσιογράφος στη Νέα Υόρκη. Το σκάει και ξεκινάει με τα πόδια, με ώτοστοπ ή ως λαθρεπιβάτης στο τρένο να διασχίσει τη μισή ήπειρο. Γνωρίζεται με λογής-λογής κόσμου, φτάνει στο Μεγάλο Μήλο, δουλεύει γκαρσόνι για να βγάλει το προς το ζην, μέχρι που εμφανίζεται η ευκαιρία να πάει να πολεμήσει στην Ευρώπη του Α' παγκοσμίου πολέμου στο πλευρό των Ιταλών. Αυτό το τελευταίο είναι το μισό κομμάτι της ταινίας κι αυτές οι τρομακτικές εμπειρίες του πολέμου είναι που θα διαμορφώσουν το απαισιόδοξο του χαρακτήρα του. Μια ηλιαχτίδα φωτός θα έρθει από τη νοσοκόμα που τον φροντίζει (βλ. Αποχαιρετισμός στα όπλα) αλλά και πάλι happy-end δεν υπάρχει.

Ενδιαφέρουσα η ταινία του σπουδαίου σκηνοθέτη Martin Ritt με πανέμορφη φωτογραφία, που σίγουρα δεν τη βαριέσαι αλλά χάνει κάπου τη μπάλα λόγω μεγάλης διάρκειας και αρκετών «ξεχειλωμένων» σκηνών. Τα διάφορα μηνύματα που θέλει να περάσει τα έχουμε δει και σε άλλα έργα και —ακόμα καλύτερα— τα έχουμε διαβάσει και στα βιβλία του μεγάλου συγγραφέα. Συμμετέχουν διάφοροι γνωστοί ηθοποιοί στους δεύτερους ρόλους όπως ο Arthur Kennedy και η Jessica Tandy (ακόμα και τότε έπαιζε την ηλικιωμένη, η γνωστή σας ως κυρία... Ντέιζι) ως γονείς του νεαρού, ο Paul Newman σε μικρό ρολάκι, ο Ricardo Montalban και ο Eli Wallach οι συμπρωταγωνιστές του στο μέτωπο της Ιταλίας.

Some Came Running (Το στίγμα του κολασμένου)

Ο Vincente Minnelli υπογραφεί τη σκηνοθεσία σε μια από τις καλύτερες ταινίες του. Ο Frank Sinatra είναι ο συγγραφέας που έχει εκδώσει μόνο ένα βιβλίο. Είναι επίσης το απολωλώς (μαύρο) πρόβατο της οικογένειας και επιστρέφει στη γενέτειρα πόλη του. Ο Arthur Kennedy είναι ο μεγάλος αδερφός που συνέχισε τη δουλειά του πατέρα τους και έζησε σύμφωνα με τους τύπους. Η Shirley MacLaine είναι μια μικρή που θα είναι στο ίδιο λεωφορείο με τον Frank όταν φθάσουν στην επαρχιακή πόλη. Ο Dean Martin θα φοράει σε όλη την ταινία το καπέλο του και θα είναι η «κακή» παρέα του Sinatra. Η Martha Hyer είναι η δασκάλα της πόλης που έχει διαβάσει το βιβλίο του και θα τον ερωτευτεί, με έναν περίεργο τρόπο όμως. Αυτά και άλλα πολλά θα συμβούν στο Some Came Running του 1958, το οποίο κέρδισε και πέντε υποψηφιότητες για βραβεία όσκαρ. Μια διατριβή στις μικρές καταπιεσμένες κοινωνίες, με τα μυστικά που όλοι γνωρίζουν αλλά κανένας δεν ομολογεί, με τους χειραφετημένους κατοίκους, τα ψεύτικα προσωπεία και την υποκρισία. Ο Σινάτρα θα ταράξει τα ήρεμα νερά επιζητώντας απλά την ελευθερία να κάνει αυτό που θέλει, είτε είναι σωστό (δηλαδή κοινωνικά αποδεκτό) είτε όχι. Κορυφαία ταινία που αξίζει να αναζητήσετε.

Fantastic Voyage

Τρελή, ασύλληπτη φαντασία. Εν έτη 1966 οι σεναριογράφοι δώσανε ρεσιτάλ φαντασίας. Μιας και τα περισσότερα θέματα είχαν εξαντληθεί κατά την προηγούμενη δεκαετία, ήρθε η ώρα να αφήσουν το outer-space και να ασχοληθούν με το inner-space. Η ταινία όπως μπορείτε να υποψιαστείτε δεν έχει καμία αισθητική ή κινηματογραφική αξία. Τα ειδικά εφέ είναι αρκετά παλιομοδίτικα, οι σεναριακές ευκολίες και ο τρόπος δημιουργίας του σασπένς αρκετά προβλέψιμος, οι αναλήθειες τεράστειες, οι ερμηνείες υπερβολικές. Αξίζει μόνο και μόνο για να δείτε πόση φαντασία μπορεί να έχει κάποιος σεναριογράφος! Πυρηνικό υποβρύχιο με πενταμελές πλήρωμα σμικρύνεται, μπαίνει στο σώμα ενός επιστήμονα με σκοπό να διορθώσουν την εγκεφαλική του βλάβη. Το τι εμπόδια συναντούν και πώς τα αντιμετωπίζουν δεν περιγράφεται. Το Φανταστικό ταξίδι επηρέασε πάντως τον Dali (ο οποίος δημιούργησε το Le voyage fantastique), δημιούργησε μια σειρά κινουμένων σχεδίων και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για το Innerspace του Joe Dante το 1987 (καθώς δεν αποτελεί επίσημο ριμέικ). Πάντως, η σκηνογραφία της ταινίας μου έφερε εμένα στο μυαλό το βίντεο-κλιπ του τραγουδιού Vicarious των Tool!

City for Conquest (Ιππότες του υποκόσμου)

Προσπαθώντας να ξεφύγει από τη στάμπα των γκανγκστερικών ρόλων, ο James Cagney επέλεξε να πρωταγωνιστήσει το 1940 στην ταινία City for Conquest. Μια ταινία που σκηνοθετήθηκε ευπρεπέστατα από τον ρωσικής καταγωγής Anatole Litvak. Ο ελληνικός τίτλος είναι λιγάκι άσχετος, αλλά δεν μπορούσαν τότε να πιστέψουν ότι ο Cagney θα εμφανιζόταν σε ρόλο καλού παιδιού! Μια ταινία πάντως που ουσιαστικά είναι μια ταινία για την κατάκτηση του αμερικανικού ονείρου, ανάλογα πάντα από την σκοπιά που το βλέπει ο καθένας. Σίγουρα όλοι στη Νέα Υόρκη προσπαθούν να γίνουν κάποιοι, να πετύχουν κάτι καλύτερο, να ξεφύγουν από τη μιζέρια τους, να πιάσουν την καλή. Όλοι εκτός από τον James Cagney, ο οποίος αυτό που θέλει είναι να ευτυχισμένος. Κι αυτό μπορεί να το πετύχει με απλά πράματα· να έχει μια σταθερή δουλειά, να βοηθήσει τον αδερφό του στις σπουδές του και να παντρευτεί την κοπέλα του. Μόνο που η κοπέλα έχει όνειρα λαμπρής καριέρας στο χορό και αναγκαστικά οι δρόμοι τους χωρίζουν. Ο Cagney το ρίχνει στο μποξ (χωρίς να νοιάζεται γι'αυτό) με μοναδικό σκοπό να βγάλει εύκολα χρήματα με τα οποία θα βοηθήσει τον αδερφό και θα ετοιμάσει σπίτι για τη... νύφη. Η συνέχεια τους επιφυλάσει πολλές εκπλήξεις και αναποδιές που δεν περιγράφονται.
Χαρακτηριστικό δράμα της εποχής και στο σύνολό της μια πολύ καλή ταινία, παρόλο που αγγίζει έντονα το μελόδραμα προς το τέλος, αλλά τι να κάνουμε; Χαρακτηριστικό ρόλο αχώνευτου έχει ο Anthony Quinn και σημειώστε επίσης ότι σ' αυτήν την ταινία κάνει την παρθενική του κινηματογραφική εμφάνιση ο Arthur Kennedy, όπως και ο... Elia Kazan. Μάλιστα! Είναι η πρώτη (απ' τις δύο συνολικά) εμφανίσεις του μπροστά από την κάμερα —λίγα χρόνια πριν πάρει θέση πίσω από αυτήν— και μάλιστα σε χαρακτηριστικό ρόλο ιταλο-αμερικανού κακοποιού!

The Desperate Hours (Σκληροί άντρες)

Μια σκληρή δημιουργία από τον William Wyler εν έτη 1955 με τον... αρχι-σκληρό Humphrey Bogart στον πρωταγωνιστικό ρόλο ενός δραπέτη, ο οποίος μαζί τον αδερφό του και έναν άλλον δραπέτη εισβάλλουν σε ένα τυχαίο, καλοκαμωμένο σπίτι των προαστίων με σκοπό να μείνουν μακριά από τις έρευνες της αστυνομίας, μέχρι τη στιγμή που θα έρθει να τους πάρει το μεταφορικό τους μέσο που θα τους βοηθήσει να το σκάσουν από την πολιτεία. Το αποτέλεσμα είναι να κρατήσουν την οικογένεια του σπιτιού φυλακισμένη στο ίδιο της το σπίτι. Και για να μην κινήσουν υπόψιες, επιτρέπουν στον πατέρα (Fredric March) να πάει στη δουλειά του, γνωρίζοντας ότι οποιοδήποτε «λάθος» θα έχει τραγικά αποτέλεσμα.

Η ταινία The Desperate Hours κρατάει τον θεατή σε αγωνία από την αρχή μέχρι το τέλος της χωρίς να τον αφήσει να πάρει κάποια ανάσα ελπίδας. Το ιδιαίτερο στην όλη υπόθεση είναι ότι ο Wyler βάζει την (αμερικάνικη) βία καταμεσής των ειδυλλιακών προαστίων, εκεί που οι καλοβαλμένοι «λευκοί» πίστευαν ότι είναι ανέγγυχτοι! Ακολούθησε το 1990 ένα ριμέικ με τον Anthony Hopkins και τον Mickey Rourke, το οποίο επικεντρώνεται περισσότερο στις ταραγμένες οικογενειακές σχέσεις και πώς αυτές επηρεάζονται από την ομηρία (αν θυμάμαι καλά).

Nevada Smith

Ο σκηνοθέτης Henry Hathaway έγινε γνωστός τη δεκαετία του '40 γυρίζοντας διάφορα film-noir, αλλά στα γεράματά του (τη δεκαετία του '60) είπε να ασχοληθεί σχεδόν αποκλειστικά με τα western. Ο Νεβάδα Σμιθ λοιπόν του 1966 είναι μια τέτοια περίπτωση με τον Steve McQueen στο ρόλο του τίτλου, ή κατά κόσμον Max Sand. Υποδύεται έναν νεαρό που ψάχνει τους τρεις δολοφόνους του λευκού πατέρα και της ινδιάνας μητέρας του. Αυτή η αναζήτηση για στυγνή εκδίκηση θα τον κάνει να ταξιδέψει σε όλη την Άγρια Δύση. Προσπαθώντας θερμόαιμα να τους πάρει στο κατόπι το μόνο που θα καταφέρει είναι να βρεθεί χαμένος σε ερημικά τοπία, χωρίς φαγητό και καταφύγιο. Τότε θα τον περιθάλψει ένας έμπορος όπλων και φυσιγγίων και θα του μάθει πέντε-δέκα πράματα για τα όπλα και κυρίως για τις ανθρώπινες συμπεριφορές. Η συνέχεια της αναζήτησής του θα γίνει μεθοδικά και με ψυχρό αίμα· θα δουλέψει ως καουμπόι, θα μπει επίτηδες στη φυλακή, θα συμμετάσχει σε μια συμμορία ληστών κι όλα αυτά για να φτάσει πιο κοντά στο σκοπό του. Η πορεία του όμως θα επηρεαστεί και από μια ινδιάνα και έναν καλόγερο που σε διαφορετικές περιπτώσεις τον βοήθησαν να επιβιώσει και να αναρρώσει. Στο τέλος όμως όταν θα έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με τον δολοφόνο (ένας απολαυστικότατος Karl Malden) θα καταλάβει τη διαφορά μεταξύ τους και εκεί θα αναγεννηθεί.

Τα χαρακτηριστικά της εκδίκησης και της βίας στην Άγρια Δύση τα έχουμε δει και αλλού, απλώς εδώ βλέπουμε σε όλη τη διάρκεια της ταινίας τον κεντρικό χαρακτήρα να είναι ντοπαρισμένος για εκδίκηση και γι' αυτό η σχετικά γρήγορη αλλαγή πλεύσης στο τέλος δεν με ικανοποίησε απόλυτα. Παρά ταύτα, η ταινία είναι ευχάριστη, ειδικά για το... μάτι με τα έντονα χρώματα και τα όμορφα φωτογραφημένα τοπία της αμερικανικής ενδοχώρας και των Εθνικών Πάρκων.

High Sierra (Ο δραπέτης της Σιέρρα)

Ο πρώτος (ουσιαστικά) πρωταγωνιστικός ρόλος του Bogart στην ταινία High Sierra του 1941 τον καθιερώνει. Ταυτόχρονα καθιερώνεται και ο ρόλος του σκοτεινού αντι-ήρωα στο Χόλιγουντ για τη δεκαετία του '40. Σ' αυτήν την ταινία του σκηνοθέτη Raoul Walsh, ο Bogart υποδύεται έναν άρτι αποφυλακισμένο και αδίστακτο κακοποιό, ο οποίος σχεδιάζει την επόμενή του ληστεία στα θέρετρα της οροσειράς Σιέρρα. Η «δουλειά» όμως δεν θα πάει όπως τη σχεδίασε με συνέπεια να βρεθεί κυνηγημένος πάνω στα βουνά...

Η ταινία είναι λίγο περισσότερο μελοδραματική και συναισθηματική σε κάποια σημεία απ' ό,τι θα θέλαμε, αλλά παρόλο αυτά αποτελεί μια ενδιαφέρουσα δουλειά, ένας πρόδρομος των επόμενων film-noir αριστουργημάτων του Bogart, θα λέγαμε. Σημειώστε ότι το σενάριο της ταινίας γράφτηκε από τον μετέπειτα σκηνοθέτη και καλό του φίλο, τον John Huston. Ύστερα απ' αυτήν την επιτυχία ενώσανε τις δυνάμεις τους και προέκυψε το Γεράκι της Μάλτας. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία...

Boomerang!

Δύο χρόνια μετά το σκηνοθετικό του ντεμπούτο, ο Elia Kazan υπογράφει μέσα στο 1947 τρεις ταινίες! Μπορεί η καθαρά χολιγουντιανή Συμφωνία Κυρίων να του απέφερε το πρώτο του Όσκαρ σκηνοθεσίας και να κέρδισε το Όσκαρ καλύτερης ταινίας, η ταινία Boomerang! όμως είναι αυτή που ξεχώρισα εγώ (μπορείτε να τη βρείτε με δύο ελληνικούς τίτλους: Ο Ένας ήταν Προδότης/Το Μεγάλο Κατηγορώ). Βασισμένη σε αληθινή ιστορία, γυρισμένη σε φυσικούς χώρους και έχοντας ένα ημι-ντοκυμενταρίστικο ύφος, η ταινία ξεκινάει με τη σκηνή-σοκ της δολοφονίας ενός ιερέα σε μια μικρή πόλη της Αμερικής. Η μικρή κοινωνία συγκλονίζεται και ζητάει από τους υπεύθυνους (αστυνομία, εισαγγελέα, πολιτικούς) να βρουν τον ένοχο πάσει θυσία. Καθώς ο καιρός περνάει και ο ένοχος δεν μπορεί να βρεθεί, αρχίζουν οι πολιτικοί να αντιμετωπίζουν προβλήματα από τους πολίτες οπότε για να λυθεί το όλο ζήτημα συλλαμβάνεται ένας αθώος. Στη δίκη που ακολουθεί, ο εισαγγελέας αντί να κάνει απλά τη δουλειά του, ακολουθεί το ένστικτό του και αποδεικνύει με στοιχεία την αθωότητα του κατηγορουμένου. Η ταινία διαθέτει μερικές πολύ καλές σκηνές, όπως το παρολίγον λιντσάρισμα του κατηγορουμένου και τις σκηνές ανάκρισης στο κρατητήριο, για να αναφέρω μερικές.