Birdman of Alcatraz (Ο βαρυποινίτης του Αλκατράζ)

Η αληθινή ιστορία του ισόβια φυλακισμένου Robert Stroud, που έζησε 54 χρόνια στη στενή και τα περισσότερα απ'αυτά στην απομόνωση (!). Μέσα στο κελί του, όμως, ένα σπουργίτι του έδωσε το νόημα της ζωής του· να ασχολείται με τα πουλιά, να τα τρέφει και να τα μεγαλώνει. Θα φθάσει μάλιστα σε σημείο να ανακαλύψει φάρμακα για τα πουλιά, να γράψει συγγράματα και να γίνει διάσημος ορνιθολόγος. Αλλά, μέχρι το τέλος της ζωής του θα παραμείνει πίσω από τα σίδερα. Η ταινία Birdman of Alcatraz ίσως είναι η καλύτερη του σκηνοθέτη John Frankenheimer, έχοντας επίσης έναν απίστευτο (για άλλη μια φορά) Burt Lancaster στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Μια ταινία για την ελευθερία και τη φυλακή, για το να ασχολείσαι με αυτό που πραγματικά αγαπάς, για τη ματαιότητα της ανθρώπινης ζωής αλλά και για τον ανθρώπινο εγωισμό, όπως φαίνεται από τον στενοκέφαλο διευθυντή φυλακής Karl Malden αλλά και την υπερπροστατευτική μητέρα του Thelma Ritter. Υπήρξε υποψήφια για τρία όσκαρ ερμηνειών (του Lancaster, της μητέρας και του συγκρατούμενου Telly Savalas) και ενός για την πολύ καλή ασπρόμαυρη φωτογραφία. Αν και θα έπρεπε το έργο να ονομάζεται birdman of Leavenworth, αφού στη φυλακή του Λέβενγουορθ ήταν τα περισσότερα χρόνια έγκλειστος και εκεί ασχολήθηκε με τα πουλιά. Όταν μεταφέρθηκε στο Αλκατράζ, του απαγορεύτηκε να έχει οτιδήποτε μέσα στο κελί του και έκατσε και ασχολήθηκε με τη συγγραφή. Την βάζει πού και πού η κρατική τηλεόραση, οπότε πιστεύω ότι θα την έχετε δει ή θα την πετύχετε όταν ξαναπροβληθεί.

Where the Sidewalk Ends (Κηλίδες στο πεζοδρόμιο)

Πέμπτη επαγγελματική συνεργασία του ζευγαριού Dana Andrews και Gene Tierney αλλά η τρίτη που αποτελούν και οι δύο το πρωταγωνιστικό ζευγάρι. Στην σκηνοθεσία βρίσκουμε τον Otto Preminger, ολοκληρώνοντας έτσι το δημιουργικό τρίο που είχαμε και στη Laura.

Η ταινία Where the Sidewalk Ends είναι ένα αστυνομικό δράμα, ένα φιλμ-νουάρ με πρωταγωνιστή έναν σκληροτράχηλο αστυνομικό, που είχε πατέρα κακοποιό και πλέον μισεί οποιοδήποτε κακοποιό στοιχείο. Ο δύσκολος χαρακτήρας του τον βάζει συνέχεια σε μπελάδες. Στην προσπάθειά του να ανακρίνει έναν ύποπτο, θα τον σκοτώσει κατά λάθος. Θα προσπαθήσει να καλύψει το συμβάν πετώντας το πτώμα στο ποτάμι. Μετά θα γνωρίσει τη γυναίκα του θύματος και θα την ερωτευτεί. Αλλά τα προβλήματα δεν τελειώνουν καθώς η υπόθεση θα περιπλακεί με μια άλλη ενός γνωστού εγκληματία αλλά θα συλληφθεί ο πατέρας της κοπελιάς ως υπαίτιος της εξαφάνισης/φόνου του θύματος και κάπου εκεί ο πρωταγωνιστής μας θα αρχίσει να αμφιταλαντεύεται σχετικά με το τι πρέπει να κάνει. Να πει την αλήθεια και να μπει στη φυλακή ή να τα πάρει όλα σβάρνα μέχρι να συλλάβει/σκοτώσει τους αληθινούς κακοποιούς;

Από τα αρχικά credits της ταινίας, γραμμένα στο πεζοδρόμιο με κιμωλία, καταλαβαίνεις ότι η ταινία δεν θα είναι τυχαία. Και έτσι ακριβώς συμβαίνει. Παρακολουθούμε μία απ' τις πρώτες ταινίες στην οποία παρουσιάζεται ένα πιο ρεαλιστικό πρόσωπο για τους εκπροσώπους του νόμου. Κυρίως, η ταινία μάς παρουσιάζει έναν μοναχικό άνθρωπο που έβαλε στόχο ζωής να αντιμετωπίσειει τον υπόκοσμο αλλά έρχεται επίσης και σε κόντρα με τους ίδιους τους συναδέλφους του λόγω της τακτικής του. Ακολουθεί τους δικούς του —όχι και τόσο ηθικούς— κανόνες. Κάτι σχετικό θα δούμε καλύτερα και στο Detective Story του Wyler την επόμενη χρονιά. Παρά ταύτα, η παρούσα ταινία ανήκει —για τον υπογράφοντα— μέσα στις πέντε καλύτερες του Preminger. Καλά, αν αναλογιστούμε ότι στις τρεις πρώτες βάζουμε την Λάουρα, την Ανατομία ενός εγκλήματος και τη Θύελλα στη Γουάσινγκτον, τότε παίζει για τις θέσεις 4-5!

One-Eyed Jacks (Η εκδίκηση είναι δική μου)

Μάρλον Μπράντο και Καρλ Μάλντεν συνεργάζονται για τρίτη φορά, σ'αυτό το επικών διαστάσεων γουέστερν που σκηνοθέτησε ο πρώτος. Είναι η πρώτη και τελευταία φορά που ο μεγάλος αυτός ηθοποιός ανέλαβε σκηνοθετικά καθήκοντα. Κι αυτό συνέβη επειδή αντικατέστησε τον Stanley Kubrick λίγο πριν αρχίσουν τα γυρίσματα. Ο ελληνικός τίτλος Η εκδίκηση είναι δική μου συνοψίζει καλύτερα την βασική υπόθεση της ταινίας. Ο Μπράντο ως νεαρός κακοποιός αποδρά από τη μεξικάνικη φυλακή όπου βρισκόταν 5 χρόνια μέσα, επειδή τον πρόδωσε ο φίλος του και τον παράτησε ολόμοναχο να αντιμετωπίσει τις μεξικανικές αρχές ύστερα από μια ληστεία. Σκοπός της ζωής του πλέον είναι να αναζητήσει τον (πρώην) φίλο του και να τον σκοτώσει. Θα μπει στη συμμορία του Ben Johnson, ο οποίος γνωρίζει ότι ο Malden βρίσκεται στην Καλιφόρνια εκτελώντας χρέη σερίφη!

Πολλά και διάφορα συμβαίνουν μέσα στα 140 λεπτά της ταινίας που ξεφεύγει από τα στενά όρια του είδους και καταλήγει να είναι μια ασυμβίβαστη δραματική ταινία χαρακτήρων, με χαλαρούς ρυθμούς, εντελώς έξω από τα συνηθισμένα για το 1961 που κυκλοφόρησε. Το αρχικό σενάριο γράφτηκε από τον Sam Peckinpah, αλλά το όνομά του δεν γράφτηκε πουθενά. Το αρνητικό στοιχείο της πολύ καλής ταινίας πάντως εντοπίζεται στην άνευρη ερμηνεία της νεαρής Pina Pellicer, η οποία επιλέχθηκε ως η μεξικάνα Audrey Hepburn, χωρίς όμως το ερμηνευτικό βάθος της τελευταίας, που ήταν απαραίτητο για να τα βγάλει πέρα με τέτοιους ηθοποιούς.
Όλη η ταινία εδώ!

The Hanging Tree (Στο ξέσπασμα της καταιγίδος)

«Ήρεμο» και χαλαρών διαθέσεων και προθέσεων γουέστερν γύρω από την ιστορία ενός γιατρού (με κάποιο βρώμικο... παρελθόν, όπως συνηθίζεται) που πηγαίνει να δουλέψει σε ένα χρυσορυχείο. Εκεί θα σώσει έναν νεαρό από ένα παραλίγο λιντσάρισμα και θα τον πάρει υπό την προστασία του. Χωρίς να γνωρίζει ο υπόλοιπος κόσμος ποιος ήταν αυτός ο νεαρός, ο γιατρός μας θα επιβληθεί πάνω στον νεαρό και θα του ελέγχει τη ζωή, απειλώντας τον με τη γνώση του μυστικού του. Σ'αυτό το περίεργο ζευγάρι θα προστεθεί μια τραυματισμένη γυναίκα. Προσπαθώντας να επουλώσει την παραλίγο τύφλωσή της, ο γιατρός θα την κρατήσει στο σπίτι του, προκαλώντας τα ήθη της τοπικής κοινωνίας. Καταλαβαίνετε, ανύπαντρη γυναίκα, μόνη σε ένα σπίτι με γιατρό! Οι σχέσεις του ιδιόμορφου αυτού τριγώνου θα αποτελέσουν την εξέλιξη της δραματικής μας ιστορίας, οι οποίοι συν τις άλλοις έχουν να αντιμετώπισουν έναν παθιασμένο ιεροκύρηκα και έναν πορωμένο χρυσοθύρα· αυτόν που τραυμάτισε τον νεαρό.

Η ταινία του 1959 The Hanging Tree θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ψυχολογικό γουέστερν, το οποίο παρακολουθείται με ενδιαφέρον χάρη στην ευπρεπή σκηνοθεσία του παλαίμαχου στο είδος Delmer Daves και τις παρουσίες του γιατρού Gary Cooper, του σαλεμένου ιεροκύρηκα George C. Scott και του χρυσοθύρα Karl Malden.

Nevada Smith

Ο σκηνοθέτης Henry Hathaway έγινε γνωστός τη δεκαετία του '40 γυρίζοντας διάφορα film-noir, αλλά στα γεράματά του (τη δεκαετία του '60) είπε να ασχοληθεί σχεδόν αποκλειστικά με τα western. Ο Νεβάδα Σμιθ λοιπόν του 1966 είναι μια τέτοια περίπτωση με τον Steve McQueen στο ρόλο του τίτλου, ή κατά κόσμον Max Sand. Υποδύεται έναν νεαρό που ψάχνει τους τρεις δολοφόνους του λευκού πατέρα και της ινδιάνας μητέρας του. Αυτή η αναζήτηση για στυγνή εκδίκηση θα τον κάνει να ταξιδέψει σε όλη την Άγρια Δύση. Προσπαθώντας θερμόαιμα να τους πάρει στο κατόπι το μόνο που θα καταφέρει είναι να βρεθεί χαμένος σε ερημικά τοπία, χωρίς φαγητό και καταφύγιο. Τότε θα τον περιθάλψει ένας έμπορος όπλων και φυσιγγίων και θα του μάθει πέντε-δέκα πράματα για τα όπλα και κυρίως για τις ανθρώπινες συμπεριφορές. Η συνέχεια της αναζήτησής του θα γίνει μεθοδικά και με ψυχρό αίμα· θα δουλέψει ως καουμπόι, θα μπει επίτηδες στη φυλακή, θα συμμετάσχει σε μια συμμορία ληστών κι όλα αυτά για να φτάσει πιο κοντά στο σκοπό του. Η πορεία του όμως θα επηρεαστεί και από μια ινδιάνα και έναν καλόγερο που σε διαφορετικές περιπτώσεις τον βοήθησαν να επιβιώσει και να αναρρώσει. Στο τέλος όμως όταν θα έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με τον δολοφόνο (ένας απολαυστικότατος Karl Malden) θα καταλάβει τη διαφορά μεταξύ τους και εκεί θα αναγεννηθεί.

Τα χαρακτηριστικά της εκδίκησης και της βίας στην Άγρια Δύση τα έχουμε δει και αλλού, απλώς εδώ βλέπουμε σε όλη τη διάρκεια της ταινίας τον κεντρικό χαρακτήρα να είναι ντοπαρισμένος για εκδίκηση και γι' αυτό η σχετικά γρήγορη αλλαγή πλεύσης στο τέλος δεν με ικανοποίησε απόλυτα. Παρά ταύτα, η ταινία είναι ευχάριστη, ειδικά για το... μάτι με τα έντονα χρώματα και τα όμορφα φωτογραφημένα τοπία της αμερικανικής ενδοχώρας και των Εθνικών Πάρκων.