Dragonwyck (Μιράντα)

Γοτθική ιστορία, μέσα 19ου αιώνα, φεουδάρχες και χωρικοί, λίγη αμερικανική ιστορία γύρω από το θέμα του anti-rent war (τον ξεσηκωμό των αγροτών κατά των φεουδαρχών παλιάς κοπής), θρησκόληπτη πρωταγωνίστρια και ο "κακός" πρωταγωνιστής που θα πληρώσει τις αμαρτίες του με διάφορους τρόπους (γυναίκα, χωράφια, παιδί). Η νεαρή Μιράντα (που υποδύεται η Gene Tierney) φεύγει από το φτωχικό σπίτι για να πάει στην έπαυλη με το όνομα Dragonwyck του μεγαλοκτηματία Vincent Price για να βοηθήσει στο μεγάλωμα της κόρης του. Εντυπωσιάζεται από την αλλαγή του τρόπου ζωής της και οι εξελίξεις και τα αναπάντεχα συμβάντα θα τη φέρουν αυτή ως οικοδέσποινα στην έπαυλη. Ενδιαφέρουσα ιστορία που επικεντρώνεται φυσικά στην πρωταγωνίστρια και έχει ένα μικρό twist στο τέλος για το πώς πέθανε η πρώτη σύζυγος του Price, αλλά δεν μας δείχνει την εξέλιξη κάποιων άλλων πραγμάτων τα οποία είναι εξίσου σημαντικά για το έργο: τι απέγινε η κόρη του Price· καμία παρουσίαση για το πώς τελείωσε το κίνημα του anti-rent· γιατί έχουν ελάχιστα λεπτά συμμετοχής ο πατέρας Walter Huston και η μητέρα Anne Revere.

Το έργο ήταν προγραμματισμένο να το σκηνοθετήσει ο Ernst Lubitsch (Lubitsch και Tierney είχαν συνεργαστεί στο Heaven Can Wait) αλλά αρρώστησε και ανέλαβε ο Mankiewicz. Ο τελευταίος με αυτή την ευκαιρία μεταπήδησε στη σκηνοθετική καρέκλα και ξεκίνησε τη μεγάλη του σκηνοθετική καριέρα. Ο Mankiewicz και η Tierney θα συνεργάζονταν τον επόμενο χρόνο στο The Ghost and Mrs. Muir. Ήταν άλλη μία μεγάλη παραγωγή της 20th Century Fox με την Tierney ένα χρόνο μετά το Leave Her to Heaven και την ίδια χρονιά με το The Razor's Edge. Ο Vincet Price είχε μικρούς ρόλους δίπλα στην Tierney στα Laura και στο Leave her to heaven αλλά εδώ προβιβάστηκε σε πρωταγωνιστικό ρόλο. Σε πολύ μικρό ρόλο θα βρείτε και τη νεαρή (τότε) Jessica Tandy, την γιαγιά του Τιτανικού του κ. Κάμερον από το Σωφέρ της κας. Ντέιζι. Βασίστηκε στο ομότιτλο βιβλίο της Anya Seton, μίας συγγραφέως που ασχολήθηκε κυρίως με ιστορικά ρομαντικά μυθιστορήματα. Όχι τίποτα αξιομνημόνευτο, λέω εγώ.

The Devil and Daniel Webster (Έρως και χρήμα)

Καημένος και άτυχος αγρότης που δεν έχει στον ήλιο μοίρα, δέχεται και υπογράφει επταετές συμβόλαιο με τον Έξω-από-δω (με το παρατσούκλι Σκρατς) ώστε να αποκτήσει λίγο άμεσο χρήμα και να λύσει τα προβλήματά του. Το ένα θα φέρει το άλλο και -φυσικά- θα καταλήξει να είναι ο κυρίαρχος μεγαλοκτήμονας της περιοχής του. Θα καταλήξει επίσης να έχει προβλήματα με το γάμο του και να τον μισούνε όλοι οι συνάδελφοι αγρότες της περιοχής. Αυτός θα νομίζει ότι όλα πάνε καλά μέχρι τη στιγμή που θα έρθει η ώρα να συλλέξει ο Σκρατς τα συμφωνημένα. Προς υπεράσπισή του θα βρεθεί ο πολιτικός αντιπρόσωπος της περιοχής, θα στηθεί ένα «ειδικό» δικαστήριο (με πολλούς ενδιαφέροντες χαρακτήρες!) και θα προσπαθήσει να κερδίσει πίσω την ψυχή του.

Φυσικά και πρόκειται για μια παραλλαγή του Φάουστ σε αμερικανικό φόντο. Οι φτωχικοί αγροτές θέλουν να συνασπιστούν και να οργανωθούν για να αντιμετωπίσουν τα έξοδα από τις καταστροφές της φύσης και τους αδυσώπητους τοκογλύφους. Κάπως έτσι, η ταινία πέρα από ένα όμορφο ενήλικο παραμύθι φαντασίας αποτελεί και ένα σχόλιο για τον αδηφάγο καπιταλισμό και ύμνο προς την αλληλεγγύη, τη δημοκρατία. Μην απορείτε, είναι όντως αμερικανικό το έργο. Όταν θέλουν (ή όταν έχουν ανάγκη) οι φίλοι εξ Αμερικής θυμούνται το δημοκρατικό παρελθόν που δημιούργησε το κράτος τους.

Η ταινία κυκλοφόρησε στην εποχή της με τον τίτλο All that Money Can Buy, αλλά με τα χρόνια ξαναβγήκε υπό τον αυθεντικό τίτλο της μικρής ιστορίας που βασίστηκε, The Devil and Daniel Webster. Πρωταγωνιστής ο νεαρός James Craig· δίπλα του στο ρόλο της μάνας η πληθωρική Jane Darwell· το ρόλο του σεξουαλικού πειρασμού έχει η γαλλίδα Simone Simon· τον Daniel Webster υποδύεται ο πολύ καλός Edward Arnold και στο ρόλο του Σκρατς βρίσκουμε τον Walter Huston, σε μεγάλα ερμηνευτικά κέφια που του απέφεραν άλλη μία υποψηφιότητα για όσκαρ α'(!) ανδρικού ρόλου. Η μουσική του Bernard Herrmann κέρδισε το όσκαρ ανάμεσα σε άλλους 19 συνυποψήφιους! Στα credits βρίσκουμε και το όνομα του Robert Wise, ο οποίος επιμελήθηκε το μοντάζ, λίγα χρόνια πριν το γυρίσει στη σκηνοθεσία. Παραγωγή και σκηνοθεσία από τον William Dieterle, άλλον έναν γερμανό που μετοίκησε και διέπρεψε στο Χόλιγουντ.

Dodsworth (Χαμένα νιάτα)

Ως πού θα φτάσει ο καημένος σύζυγος Walter Huston για να κάνει τα χατήρια της νεαρής γυναίκας του; Αφού βγήκε στη σύνταξη και πάντρεψε την κόρη του, το ζευγάρι πήρε τα μπογαλάκια του και έφυγε για τη Γηραιά Ήπειρο. Το ταξίδι για τη γυναίκα όμως θα σημαίνει φλερτ, ψώνια, πολυτέλεια και χλιδή. Κάτι που ο άντρας το έχει βαρεθεί. Θα την αφήσει λοιπόν ελεύθερη να κάνει τη ζωή της (με διαφορετικό αμόρε σε κάθε πόλη!) με τίμημα όμως τη μεταξύ τους σχέση. Αν και οι ταινίες του ’30 μοιάζουν στην στατικότητά τους, εδώ ο κύριος Wyler ξεχωρίζει από κάποια καλοστημένα πλάνα και τις έξυπνες χρήσεις του φακού. Ποιος άλλος, επίσης, θα άγγιζε με φινέτσα ένα πολύ τολμηρό για την εποχή θέμα; Επτά υποψηφιότητες για όσκαρ κέρδισε το Dodsworth, στις οποίες βρίσκουμε την πρώτη σκηνοθετική του Wyler και την πρώτη ερμηνευτική του Walter Huston, αλλά και καλύτερης ταινίας. Κέρδισε αυτό της καλλιτεχνικής διεύθυνσης. O νεαρός David Niven εμφανίζεται σε λίγες σκηνές και είναι το ένα από τα... αμόρε της κυρίας.

The Outlaw (Η παράνομος)

Γυρίστηκε το 1939, κυκλοφόρησε όμως τέσσερα χρόνια μετά. Είναι η ταινία που μάθαμε περισσότερα γι'αυτήν μέσα από τη βιογραφική ταινία Aviator του Σκορσέζε. Ο εκατομμυριούχος Howard Hughes αποφάσισε να φτιάξει ένα διαφορετικό γουέστερν, για την ακρίβεια το δικό του γουέστερν. Σκοπός του ήταν μάλλον το The Outlaw να πάει κόντρα σε όλους τους κανόνες της εποχής, κινηματογραφικούς ή μη και κόντρα στη λογοκρισία. Μια λογοκρισία που μπορεί επιφανειακά να πήγε κόντρα στο στήθος της Jane Russell, στην ουσία όμως δεν της άρεσε η ταινία για έναν και απλό λόγο: την αδιαφορία προς το γυναικείο φύλο! Καθώς από την αρχή μέχρι το τέλος, ο Billy the kid μαλώνει με τον Doc Holliday για την κυριότητα ενός αλόγου και όχι για τα... μάτια της Τζέιν Ράσελ, την οποία θεωρούν μάλλον δεδομένη! Στην ιστορία ανακατεύεται και ο Pat Garrett και αυτό το... τουρλού ανακάτεμα μπλέκεται σε διάφορες περιπέτειες, γράφοντας έναν διαφορετικό επίλογο απ'αυτόν που έχει αφήσει η ιστορία και οι θρύλοι της Άγριας Δύσης. Κωμική ως επί τω πλείστον, με την τεστοστερόνη να ξεχειλίζει σε κάθε πλάνο, σε αντίθεση με την υπερβολική διαφήμιση του ερωτισμού της Ράσελ, με αρκετά στατική σκηνοθεσία και προπολεμική αντίληψη, καθώς τα γυρίσματα είχαν τελειώσει από το '41 αλλά δεν προβλήθηκε στις αίθουσες παρά δύο χρόνια μετά, όπως προείπαμε. Θα την κατατάσσαμε στην κατηγορία για σινε-ιστορικούς και μόνο...

The Beast of the City

Μια καλή ταινία με θέμα τον κόσμο των αστυνόμων και των γκάνγκστερς από τη χρονιά του 1932, που δεν έγινε τόσο διάσημη όσο η «αγία τριάδα» του είδους: Μικρός Καίσαρ, Δημόσιος κίνδυνος νο. 1 και Σημαδεμένος. Κι αυτό επειδή η ταινία The Beast of the City ασχολείται αποκλειστικά με την προσπάθεια των αστυνομικών να πατάξουν το οργανωμένο έγκλημα, χωρίς να αναλύει καθόλου τους λόγους και τις αιτίες που το έκαναν να ανθίσει στην Αμερική του '20 και του '30.

Πρωταγωνιστής ο Walter Huston ως σκληροτράχηλος αλλά και οικογενειάρχης αστυνομικός που το έχει βάλει σκοπό να συλλάβει τον αρχικακοποιό της πόλης. Ο μικρότερος αδερφός του, επίσης αστυνομικός, μπλέκει με μια ξανθιά σεξοβόμβα (ποιαν άλλη φυσικά πέρα της Jean Harlow) η οποία έχει διασυνδέσεις με τη συμμορία. Ο νεαρός θα την πατήσει όταν αναλάβει μια φύλαξη χρηματοποστολής που θα καταλήξει σε αιματηρή ληστεία. Η αλήθεια θα φανερωθεί, αλλά στη δίκη που θα ακολουθήσει οι κακοποιοί θα αθωωθούν από τους φοβισμένους ενόρκους καθώς ο νεαρός αδερφός δεν θα καταμαρτυρήσει τη συμμορία. Ο Huston θα βρει μια τελευταία λύση για να κλείσει τους λογαριασμούς του. Θα μαζέψει μια επίλεκτη ομάδα αστυνομικών και μαζί με τον μετανιωμένο αδερφό, θα πάνε στο κλαμπ που διασκεδάζει όλη η συμμορία. Αυτό που θα ακολουθήσει -κλείνοντας το έργο- και αυτό που άφησε την ταινία στην ιστορία είναι μια απίστευτα βίαιη συμπλοκή με ανελέητο πιστολίδι που δεν θα αφήσει κανέναν και τίποτα όρθιο. Θα περάσουν πολλά μα πολλά χρόνια μέχρι να αποτυπωθεί ξανά στο πανί παρόμοια σκηνή. Αυτό δείχνει φυσικά το πόσο ελευθερία είχαν οι κινηματογραφιστές τότε, λίγα χρόνια πριν αποδεχθούν εντελώς τον Κώδικα Χέιζ και η λογοκρισία ισοπεδώσει τους δημιουργούς.

And Then There Were None (Οι δέκα μελλοθάνατοι)

Το διάσημο βιβλίο της Άγκαθι Κρίστι που κυκλοφόρησε στη Βρετανία το 1939 με τον τίτλο «Δέκα μικροί νέγροι» έγινε για πρώτη φορά ταινία το 1945 από τον γάλλο René Clair σε χολιγουντιανά στούντιο. Σημειώστε ότι για λόγους... ευαισθησίας το βιβλίο τιτλοφορήθηκε στην Αμερική αρχικά ως «Δέκα μικροί ινδιάνοι» και κατόπιν με τον τίτλο And Then There Were None, όπως και έμεινε. Κάποια βασικά στοιχεία για τους χαρακτήρες και κάποια ονόματα διαφέρουν από το βιβλίο, για να μην υπάρχουν προβλήματα με τον κώδικα Χέιζ, αλλά αυτό μειώνει σε... ενοχές τους χαρακτήρες για κάποια από τα αδικήματά τους. Το κυριότερο όμως είναι ότι το εκπληκτικά απρόβλεπτο και τρομαχτικά απαισιόδοξο τέλος του βιβλίου είναι παντελώς αλλαγμένο στην ταινία μας, έτσι ώστε δεν ταιριάζει ούτε με τον τίτλο της! Χολιγουντιανό φινάλε με όλη τη σημασία της λέξεως. Παρά ταύτα, η ταινία παρακολουθείται με ενδιαφέρον, είναι περισσότερο διασκεδαστική παρά τρομαχτική και υπάρχει ένα μυστήριο για το ποιος έχει οργανώσει το όλο σκηνικό. Ο Clair κρατάει την ταινία σε γρήγορο ρυθμό και εμάς στη θέση μας χωρίς να πατήσουμε το fast forward. Πλουσιότατο καστ με τους παλαίμαχους Walter Huston, Barry Fitzgerlad και Roland Young να ξεχωρίζουν. Το περίεργο πάντως είναι ότι με τόσους φόνους οι χαρακτήρες ελάχιστα δείχνουν να φοβούνται για τη ζωή τους, αλλά αυτό δεν μπορώ να το σχολιάσω καθώς δεν έχω βρεθεί σε ανάλογη περίσταση!

American Madness

Έναν διευθυντή τράπεζας υποδύεται ο Walter Huston, ο οποίος δουλεύει για τον άνθρωπο και όχι για τα κέρδη. Προσλαμβάνει ακόμα και αποφυλακισμένους για να τους δώσει μια δεύτερη ευκαιρία και γνωρίζει όλους τους επιχειρηματίες που βοηθάει με δάνεια. Αντιδράει στη συγχώνευση που θέλουν να κάνουν οι μεγαλομέτοχοι (φοβούμενοι μη χάσουν τα λεφτά τους) και κρατάει την τράπεζα στο προφίλ που έχει ο ίδιος στήσει. Μια ληστεία όμως που θα γίνει εκ των έσω θα δυσφημίσει την τράπεζα, θα βάλει σε κίνδυνο το γάμο του και θα υποψιαστούν τον φίλο του Pat O'Brien επειδή και μόνο είχε προηγούμενα με το Νόμο. Οι φήμες για το ποσό της ληστείας θα διαδοθούν και θα τρομοκρατήσουν τον κόσμο. Φοβούμενοι ότι θα χάσουν τα λεφτά τους, ορμάνε στην τράπεζα για να τα σηκώσουν και ο άνευ λόγου πανικός ξεκινάει. Εξ ου και ο τίτλος American Madness. Η λύση τελικά θα έρθει από τους φίλους του Huston, που θα σώσουν την κατάσταση με καταθέσεις. Βρισκόμαστε φυσικά στο ουμανιστικό σύμπαν του σκηνοθέτη Frank Capra ο οποίος χειρίζεται με απίστευτη δεξιοτεχνία την ενδιαφέρουσα πλοκή και παραδίδει μαθήματα οικονομίας. Οι σκηνές του πανικού είναι πλέον από τις πιο χαρακτηριστικές και ανταποκρίνονται αρκετά στην πραγματικότητα που έζησε η Αμερική λίγα χρόνια πριν με το κραχ του '29. Το «αρχαίο» αυτό έργο έχει πολλά να διδάξει ακόμα και σήμερα στους αιμοσταγείς καπιταλιστές, τραπεζικούς κ.λ.π. για τον κώδικα ηθικής με τον οποίο θα έπρεπε να δουλεύουν.

The Furies

Η τελευταία ταινία του ηθοποιού Walter Huston, του πατέρα του μεγάλου σκηνοθέτη John Huston. Υποδύεται έναν χήρο μεγαλο-κτηματία που έχει κερδίσει τη γη του με τα όπλα και τον εκφοβισμό. Επειδή ταξιδεύει συνέχεια, αφήνει το ράντσο του με την ονομασία The Furies στην κόρη του, που δεν μπορεί να της χαλάσει χατήρια. Έναν ρόλο γάντι για την Barbara Stanwyck· μια δυναμική γυναίκα που ξέρει τι θέλει στη ζωή της και ξέρει πώς να το παίρνει. Η συνταγή θα χαλάσει όμως όταν εμφανιστεί ένας αντίπαλος του πατέρα της και θα αρχίσουν οι οικογενειακές έριδες όταν ο ίδιος ο τρανός φέρει μια γυναίκα να ξαναπαντρευτεί. Τα πράγματα θα χειροτερέψουν όταν χρειαστεί να διώξουν τους φίλους της τους Μεξικανούς από τη γη που ζούσαν τόσα χρόνια επειδή το ζητάει η τράπεζα στην οποία είναι οικογενειακά χρεωμένοι. Η ιστορία μας έχει ανατροπές και θα φέρει την κόρη αντίπαλη με τον πατέρα. Για να κερδίσει το ράντσο για την πάρτη της, θα σκεφτεί ένα σχέδιο που θα την αναγκάσει να συνεργαστεί με τον αντίπαλο του πατέρα της. Αυτά και άλλα πολλά συμβαίνουν στο οικογενειακό δράμα του μάστορα Anthony Mann που «έτυχε» να εκτυλίσσεται στην Άγρια Δύση. Επικεντρώνεται περισσότερο στην ψυχολογία των χαρακτήρων και τους διαλόγους, που οδηγούν την πλοκή και βοηθάνε στην εξέλιξη της ιστορίας παρά στηριζόμενος στην ανούσια και άνευ λόγου δράση. Ταινία με larger-than-life χαρακτήρες που δεν βλέπουμε πια στη μεγάλη οθόνη (με ελάχιστες εξαιρέσεις, αν θυμηθούμε τον κύριο Daniel Plainview).

Swamp Water

Ο Jean Renoir μεταβαίνει στην Αμερική και η πρώτη ταινία που υπογράφει το 1941 είναι η Swamp Water. Ο πυρήνας του έργου είναι η ζούγκλα και ο αχανής βάλτος 700 τετραγωνικών της περιοχής. Ένας τόπος επικίνδυνος, με αγρίμια, κροκόδειλους και δηλητηριώδη φίδια. Είναι όμως και πηγή ζωής για τους κατοίκους της γύρω περιοχής, αφού η κύρια απασχόλησή τους είναι το κυνήγι και τα δέρματα. Μέσα στο βάλτο όμως κρύβεται για χρόνια ένας φυγόδικος που τον υποδύεται ο Walter Brennan σε άλλη μια απίστευτη ερμηνεία. Ο νεαρός Dana Andrews πέφτει κατά λάθος πάνω στον κακοποιό και, μετά τις πρώτες διενέξεις, δημιουργείται μια περίεργη φιλία μεταξύ τους. Αποφασίζουν να συνεργαστούν, κυνηγώντας ο μεν στο βάλτο και κάνοντας τον πωλητή ο δεύτερος στην πόλη. Στην πλοκή προστείθονται και διάφορες παράπλευρες ιστορίες, όπως η σχέση πατέρα-γιου (ο Walter Huston σε σχετικά μικρότερο ρόλο από ό,τι θα περιμέναμε), η σχέση του γιου με την κόρη του φυγόδικου, την οποία κόρη η τοπική κοινωνία βλέπει ως απόκληρη και η αλήθεια γύρω από την υπόθεση του φυγόδικου. Πυκνό το σενάριο, δεν σε αφήνει να βαρεθείς ούτε λεπτό, με πολύ καλή φωτογραφία. Οι εικόνες εξάλλου από το βάλτο είναι εντυπωσιακές. Πάντως, το θέμα της ταινίας και το πλούσιο αμερικάνικο καστ δεν σου δίνουν την αίσθηση ότι υπάρχει Γάλλος σκηνοθέτης πίσω από την κάμερα. Η σκηνοθεσία φυσικά και είναι υποδειγματική και η ταινία μία από τις καλύτερες της χρονιάς της.

The Treasure of the Sierra Madre

Γιος σκηνοθετεί τον πατέρα και το αποτέλεσμα είναι να κερδίσει ο πρώτος δύο όσκαρ για τη σκηνοθεσία και για το σενάριο και ο δεύτερος ένα β' ανδρικού ρόλου. Όλα αυτά στην καλύτερη (για τον υπογράφοντα) ταινία του John Huston και μία από τις καλύτερες του παγκόσμιου κινηματογράφου, το Θησαυρό της Σιέρα Μάντρε, παραγωγής 1948.

Δύο αποτυχημένοι τυχοδιώκτες (οι Humphrey Bogart και Tim Holt) βρίσκονται στο Μεξικό αναζητώντας να πιάσουν την καλή. Όταν γνωρίσουν έναν ηλικιωμένο και έμπειρο χρυσοθήρα που γνωρίζει από καλές τοποθεσίες με χρυσό, θα συγκροτήσουν μια τριάδα σκαπανέων και θα οδεύσουν στα βουνά του Μεξικό προς αναζήτηση του πολύτιμου μεταλλεύματος. Δεν θα αργήσουν να βρουν αυτό που ψάχνουν, αλλά τότε είναι που θα οδηγηθούν σταδιακά προς την παράνοια από τη φιλαργυρία και την απληστία τους, έχοντας να αντιμετωπίσουν επίσης ληστές και διεφθαρμένους αστυνομικούς. Απίστευτες ερμηνείες από την πρωταγωνιστική τριάδα με τον πιο άπληστο Bogart να ξεχωρίζει, ίσως και λόγω ξεχωριστής προτίμησης από τον υπογράφοντα. Μια ταινία για τη σκοτεινή φιλοχρήματη πλευρά των ανθρώπινων παθών.

Yankee Doodle Yankee

Βιογραφική ταινία παραγωγής 1942, σκηνοθετημένη από τον Michael Curtiz, για τη ζωή και το έργο του George M. Cohan, του πολυάσχολου θεατράνθρωπου, χορευτή, συγγραφέα, συνθέτη, σκηνοθέτη και λοιπά κλπ που λέγεται ότι τη δεκαετία πριν τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο «του ανήκε» το Broadway χάρη στις επιτυχίες του. Μια ταινία σταθμός στην καριέρα του James Cagney, καθώς με επιτυχία αποτίναξε από πάνω του την ταμπέλα του σκληρού μαφιόζου άντρα και ταυτόχρονα κέρδισε το μοναδικό βραβείο όσκαρ α' ανδρικού ρόλου. Όλα αυτά μέσα από το τραγούδι και το χορό, στα οποία ανταπεξήλθε με πολύ μεγάλη άνεση. Η ταινία Yankee Doodle Yankee ξεκίνησε να γυρίζεται λίγες μέρες μετά το βομβαρδισμό του Περλ Χάρμπορ, και εύλογα περιέχει αρκετό πατριωτικό ύφος. Αν παραμερήσουμε αυτά τα στοιχεία, μπορούμε να πούμε ότι η ταινία έχει αρκετό ενδιαφέρον και δεν σε κάνει να τη βαρεθείς εύκολα. Για την ιστορία, η ταινία προβλήθηκε κατ'ιδίαν στον Cohan, όντας βαριά άρρωστος, λίγο καιρό πριν πεθάνει.