Barbary Coast (Πόλις άνευ νόμου)

Θέλοντας να ξεφύγει από τα τυποποιημένα γουέστερν της εποχής του μεσοπολέμου, ο Howard Hawks παρουσίασε το 1935 μια ιστορία από την δυτική ακτή της Αμερικής και συγκεκριμένα της λεγόμενης Barbary Coast, εκεί που βρίσκεται η πόλη άνευ νόμου, δηλαδή το Σαν Φρανσίσκο. Εκεί μαζεύονταν όλοι οι χρυσοθήρες με τα σακούλια γεμάτα χρυσό, περιμένοντας να πάρουν τα πλοία της επιστροφής. Εκεί, ο Edward G. Robinson είναι ο ιδιοκτήτης ενός μεγάλου σαλούν, που εμμέσως πλην σαφώς διοικεί την πόλη και που καταφέρνει με πλάγιους τρόπους να αρπάζει το χρυσό των καημένων ανθρώπων. Το δόλωμα στο μαγαζί του αποτελεί η πανέμορφη Miriam Hopkins, που έφτασε στο Σαν Φρανσίσκο για να παντρευτεί, μόνο για να βρει τον μέλλοντα σύζυγό της νεκρό και αναγκάστηκε να πιάσει εκεί δουλειά, με σκοπό όμως κι αυτή να «πιάσει την καλή». Ο Hawks αναμιγνύει το ουέστερν με το μελόδραμα και μπλέκει με το χαρακτηριστικό του τρόπο πολλά πράματα στην ιστορία μας όπως: την δημιουργία της πρώτης εφημερίδας η οποία θα προσπαθήσει μάταια να πάει κόντρα στο κατεστημένο και τους νομοταγείς πολίτες της πόλης που θα πάρουν τα όπλα για να επιβάλλουν το νόμο και την τάξη. Και στη μέση όλων αυτών θα υπάρξει ο έρωτας ανάμεσα στη Hopkins και το νεαρό Joel McCrea, ενός συγγραφέα-ποιητή χρυσοθήρα, που θα εμφανιστεί στο δεύτερο μισό του έργου και θα κερδίσει την καρδιά της. Αν και αρκετά παλιομοδίτικη και κλασικότροποη, η ταινία ξεχωρίζει από αρκετές άλλες της χρονιάς της. Όπως και σε άλλα έργα του Hawks, ξεχωρίζει η συμμετοχή του καρατερίστα Walter Brennan. Για την ακρίβεια, πρόκειται μάλλον για τον πρώτο ουσιαστικό δευτεραγωνιστικό ρόλο του Brennan μετά από μυριάδες συμμετοχές που είχε ως κομπάρσος μέχρι εκείνη τη στιγμή.

Kid Galahad (Χαλύβδινοι άνδρες)

Μεγαλοπαράγοντας του μποξ (ο πολύς Edward G. Robinson) που δε δέχεται μύγα στο σπαθί του, ανακαλύπτει στο πρόσωπο (ή, καλύτερα, στις γροθιές) ενός επαρχιώτη το νέο αστέρι του μποξ που θα φτάσει μέχρι τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή. Το χεράκι της έβαλε και η Bette Davis, η φίλη του Robinson που φαίνεται να τον γουστάρει και λίγο. Αυτή εξάλλου του έδωσε το προσωνύμιο Kid Galahad, ως υπερασπιστής του ασθενούς φύλου. Ο Robinson θα τον εκπαιδεύσει και θα τον ρίξει στα βαθειά προσπαθώντας ταυτόχρονα να τα βάλει με το κύκλωμα του παράνομου στοιχήματος και τη συμμορία του Humphrey Bogart. Όταν ο νεαρός μποξέρ ερωτευτεί την αδερφή του Robinson, την οποία προσέχει σαν τα μάτια του, θα του «γυρίσει το μάτι» και θα θελήσει να τον προδώσει στον τελευταίο αγώνα για τον τίτλο του πρωταθλητή. Ο Michael Curtiz υπογράφει (και) αυτήν την αθλητική-γκανγκστερική ταινία, ο (σχεδόν) μόνιμος σκηνοθέτης της Warner των δεκαετιών του '30 και του '40. Ενδιαφέρουσα η ταινία, αλλά χαρακτηριστική της δεκαετίας του '30 με τις ερμηνευτικές τις υπερβολές. Γυρίστηκε σε ριμέικ το '41 με τον Bogart πρωταγωνιστή αλλά διαφορετικό τίτλο (The Wagons Roll at Night) και λίγο αλλαγμένο στόρυ και ξανά το 1962 ως μιούζικαλ με πρωταγωνιστή τον Elvis Presley.

The Outrage (Ο βιασμός)

Μια ταινία που έψαχνα εδώ και πολύ καιρό να δω για διάφορους λόγους: α) στη σκηνοθεσία βρίσκουμε τον πολύ καλό Martin Ritt, σε άλλη μια συνεργασία με τον φωτογράφο James Wong Howe, β) το πολύ καλό καστ με τον Paul Newman (για άλλη μια φορά σε ταινία του Ritt), την Claire Bloom, τον Laurence Harvey και τον παλαίμαχο Edward G. Robinson και γ) (και το κυριότερο) το ότι αποτελεί το αμερικάνικο ριμέικ του κλασικού Rashomon του Kurosawa. Οπότε καταλαβαίνετε ποια είναι η ιστορία εδώ πάνω-κάτω.

Το ζευγάρι των Fay και Michael Kanin μετέφεραν την ιστορία του Ρασομόν στο θεατρικό σανίδι. Το σκηνικό εδώ μεταφέρεται στην άγρια δύση και οι πρωταγωνιστές μας είναι ένα παντρεμένο ζευγάρι που πηγαίνει να βρει την τύχη του στη Δύση και ένας μεξικανός κακοποιός. Πρωτοπαίχτηκε στο Broadway το '59 με το παντρεμένο ζευγάρι εκείνη την εποχή των Rod Steiger και Claire Bloom. Το 1960 είχε γυριστεί επίσης η διασκευή των «Επτά Σαμουράι» του Κουροσάβα στο «Και οι επτά ήταν υπέροχοι» και το '64 ετοιμαζόταν το «Για μια χούφτα δολάρια» που ήταν βασισμένο στο «Γιοζίμπο» του Κουροσάβα επίσης. Έτσι οι συγγραφείς γράψανε και το κινηματογραφικό σενάριο της ταινίας The Outrage. Το αποτέλεσμα είναι μια πολύ καλή ταινία που όμως θυμίζει έντονα το ορίτζιναλ έργο και οι συγκρίσεις φυσικά δεν είναι υπέρ του. Ξεχωρίζει πάντως για τη «σαλεμένη» ερμηνεία του Newman ως μεξικανός κακοποιός (με ένα βαψιματάκι παραπάνω από τους άλλους) και τις ελεύθερες αναφορές στο σεξ που παλιότερα έλεγες με υπονοούμενα. Να σημειώσουμε επίσης τη συμμετοχή του νεαρότατου και αγνώριστου William Shatner στο ρόλο του ιερέα που αφηγείται τις τρεις ιστορίες, λίγα χρόνια πριν ξεκινήσει τα διαστημικά ταξίδια ως James T. Kirk.

Bullets or Ballots (Ο πόλεμος του εγκλήματος)

Ο Edward G. Robinson σε χαρακτηριστικό ρόλο σκληρού αστυνομικού που απολύεται(!) και βρίσκει δουλειά στο... αντίπαλο στρατόπεδο. Πολύ εύκολα καταφέρνει να ανέβει στην ιεραρχία και να πείσει τον γκάνγκστερ-αφεντικό ότι είναι ο κατάλληλος νούμερο 1 αντικαταστάτης του. Κάτι που δεν αρέσει στον τσαμπουκαλή, σκληροτράχηλο υπαρχηγό που υποδύεται ο Humphrey Bogart. Σιγά-σιγά η οργάνωση θα αρχίσει να διαλύεται εκ των έσω. Όλα αυτά πολύ εύκολα τα κατάφερε ο κύριος Robinson, κάτι που μας κάνει να υποπτευθούμε τους βαθύτερους σκοπούς του. Το υποπτευθήκαμε αρκετά νωρίς και μας το φανέρωσε η ίδια η ταινία στη μέση περίπου, καθώτι βρισκόμαστε και στα 1936 και δεν περιμένουμε μεγάλες εκπλήξεις. Η ταινία Bullets or Ballots αποτελεί μια τυπική ταινία της εποχής για το οργανωμένο έγκλημα, λίγο βαρετή στην αρχή, αλλά αν έχεις υπομονή, θα κολλήσεις και θα κάτσεις να την παρακολουθήσεις μέχρι τέλους. Οι βασικοί χαρακτήρες του έργου βασίστηκαν στους διαβόητους "Dutch" Schultz και "Lucky" Luciano. Αποτέλεσε μεγάλη επιτυχία όταν πρωτοκυκλοφόρησε, κράτησε το στάτους του Robinson ψηλά και του έδωσε την ευκαιρία να επαναπραγματευτεί το συμβόλαιό του με τη Warner, κερδίζοντας το δικαίωμα να εγκρίνει ο ίδιος τα σενάρια. Ο Μπόγκαρτ θα περίμενε λίγα ακόμα χρόνια για τη δικιά του ευκαιρία για διάκριση.

The Woman in the Window (Η γυναίκα της βιτρίνας)

Φιλμ νουάρ με δόσεις μελοδράματος ή το ανάποδο; Η ταινία The Woman in the Window αποτελεί την πρώτη συνεργασία του σκηνοθέτη Fritz Lang με τον Edward G. Robinson (η δεύτερη είναι η Σκύλα που ακολούθησε ένα χρόνο μετά) στο ρόλο ενός μεσήλικα καθηγητή που θα πάθει την πλάκα του με μια όμορφη αλλά άγνωστή του γυναίκα. Η γνωριμία του μαζί της όμως θα έχει αναπάντεχη εξέλιξη, όταν θα εισβάλλει στο σπίτι της ο βίαιος εραστής της. Όντας σε αυτοάμυνα, ο καθηγητής θα τον σκοτώσει με ένα ψαλίδι και πάνω στην ταραχή τους θα αποφασίσουν να ξεφορτωθούν το πτώμα και να κάνουν τους... «ψόφιους κοριούς».

Μέσα σε λίγες ώρες, ο κόσμος του συντηρητικού καθηγητή γκρεμίζεται από αυτή τη γνωριμία του με τη μοιραία γυναίκα. Αυτό που ακολουθεί είναι μία ενορχηστρωμένη κάθοδος προς ένα βλοσυρό τέλος. Η αγωνία του ήρωά μας εντείνεται καθώς βρίσκεται (ας πούμε) αναγκασμένος να παρακολουθήσει τις έρευνες που κάνει ο εισαγγελέας και φίλος του για την ανεύρεση του δολοφόνου. Με αργά αλλά σταθερά βήματα, οδηγείται ολοένα και περισσότερο προς τη σύλληψη, αφού τα λάθη που κάνει είναι πολλά. Η Joan Bennett (εδώ σε έναν από τους καλύτερους ρόλους της) μαζί με τον κακό της υπόθεσης Dan Duryea και τον Robinson πρωταγωνίστησαν όλοι μαζί και στην επόμενη ταινία του Lang, τη Σκύλα όπως προείπαμε. Ο Raymond Massey συμπληρώνει το καστ στο ρόλο του οξυδερκούς εισαγγελέα. Το σενάριο της ταινίας έγραψε ο πολύ καλός Nunnally Johnson, προερχόμενο από το διήγημα "Once Off Guard" του J.H. Wallis.

House Of Strangers (Το σπίτι των ξένων)

Η προσπάθεια ενός νεαρού δικηγόρου να αντιμετωπίσει τις οικονομικές δυσκολίες της τράπεζας του πλούσιου αλλά δύστροπου ιταλο-αμερικανού πατέρα του και την αδιαφορία (πες και αχαριστία) των τριών αδερφών του που δουλεύουν επίσης στην τράπεζα για ψίχουλα. Έτσι θα βρεθεί αυτός στη φυλακή, και όταν βγει θα βρεθεί αντιμέτωπος με τη «νέα τάξη πραγμάτων» η οποία δεν το συμπεριλαμβάνει. Μέσα από ένα μεγάλο φλάσμπακ, παρακολουθούμε όλα τα γεγονότα τα οποία έφεραν την οικογένεια σε διάλυση, αλλά και το πώς ο σκληρός δικηγόρος δάγκωσε τη λαμαρίνα για μια πολύ ανεξάρτητη γυναίκα.

Ο καρατερίστας Richard Conte ξεχωρίζει στην ταινία House of Strangers σε έναν από τους ελάχιστους αξιομνημόνευτους πρωταγωνιστικούς του ρόλους, έχοντας στο πλευρό του τον μεγάλο Edward G. Robinson και την Susan Hayward ως μοιραία με-τα-όλα-της γυναίκα! Πρόκειται για την πρώτη μεταφορά του βιβλίου I'll Never Go There Any More του Jerome Weidman, το οποίο ξαναμεταφέρθηκε στο σινεμά άλλες δύο(!) φορές. Χωρίς να έχω δει την τρίτη εκδοχή, The Big Show, θα προτιμήσω τελικά την γουέστερν εκδοχή που είχαμε παρουσιάσει και παλιότερα, τη Σπασμένη Λόγχη. Στην καρέκλα του σκηνοθέτη εδώ συναντάμε τον Joseph L. Mankiewicz σε ευπρεπή και πολύ καλή σκηνοθεσία, ένα χρόνο πριν τα δώσει όλα... για την Εύα.

Little Caesar (Ο άρχων του εγκλήματος/Μικρός καίσαρ)

Mother of mercy, is this the end of Rico?

Η τριλογία των αρχετυπικών γκανγκστερικών χολιγουντιανών ταινιών (μετά τον Σημαδεμένο) συνεχίζεται με τον Μικρό Καίσαρα. Ο πολύπειρος θεατρικός ηθοποιός Edward G. Robinson (15 χρόνια στο σανίδι) κάνει την μεγάλη αλλαγή με τον ρόλο του ως Rico και στα 38 του χρόνια εγκαθίσταται μόνιμα στα χολιγουντιανά πλατώ. Η επιτυχία της ταινίας είναι πολύ μεγάλη και ο ίδιος γυρίζει τα επόμενα δύο χρόνια 14 ταινίες, οι περισσότερες απ' αυτές σε ρόλο σκληρού άντρα. Και έτσι τυποποποιήθηκε σε τέτοιους ρόλους. Η ταινία ακολουθεί την πορεία δύο φίλων που αναζητούν την επιτυχία μέσω της όχι και τόσο νόμιμης οδού. Ο Rico έχει βλέψεις για μεγάλα πράματα ενώ ο Joe έχει μια κλίση προς τον καλλιτεχνικό χώρο και πιο συγκεκριμένα το χορό. Ενώ όμως ο δεύτερος θέλει να αφήσει τον κόσμο της βίας και να αφοσιωθεί στο χορό, ο Rico ανεβαίνει όλο και περισσότερο στην ιεραρχία του οργανωμένου εγκλήματος. Και, ως συνήθως, θα έρθει η στιγμή που θα τα βάλει με το νόμο αλλά και με τον ίδιο του το φίλο. Και φυσικά, μετά την κορυφή ακολουθεί η πτώση. Ήταν η πρώτη γκανγκστερική ταινία που κυκλοφόρησε (μιλάμε για το σωτήριον έτος 1931) και όρισε τους κανόνες ολόκληρου του κινηματογραφικού αυτού είδους.

The Violent Men (Βίαιοι Άντρες)

Κάτσαμε να δούμε την ταινία The Violent Men χωρίς να έχουμε ιδιαίτερες αξιώσεις. Η ταινία ξεκινάει με χαλαρούς ρυθμούς και μια αίσθηση... μετριότητας. Ένας παλαίμαχος στρατιωτικός του εμφυλίου (Glenn Ford) σκοπεύει να πουλήσει τη γη και να φύγει από την περιοχή με την αρραβωνιαστικιά του. Η βίαιη συμπεριφορά όμως του μεγάλου και ημι-παράλυτου γαιοκτήμονα της περιοχής προς τον κάθε μικροκτηματία θα τον κάνει να αναβάλει την υπόσχεσή του προς την αρραβωνιαστικιά του για να αντιμετωπίσει το θέμα. Όταν το λόγο αναλάβει η βία και μόνο, οι καταστάσεις οδηγούν τον ήρωά μας προς το σημείο όπου δεν υπάρχει επιστροφή. Και από κει και πέρα η ταινία απογειώνεται και λέμε τι παίζει εδώ ρε φίλε;. Ο στρατιωτικός θα τους πληρώσει με το ίδιο νόμισμα αλλά με πολύ πιο έξυπνο τρόπο. Από την άλλη, τα ενδοοικογενειακά προβλήματα του γαιοκτήμονα (ψέματα και απιστίες, ζήλιες και απληστίες) θα αποκαλυφθούν με τον πλέον τραγικό τρόπο. Στο ρόλο της συζύγου και για άλλη μια φορά σε ρόλο δολοπλόκας γυναίκας, που φαίνεται ότι της ταιριάζει, βρίσκουμε την Barbara Stanwyck. Η ταινία μπορεί να χαρακτηριστεί ως ταινία εκδίκησης, αλλά στην ουσία είναι κάτι πολύ περισσότερο. Θα λέγαμε ότι είναι ένα μικρό δείγμα της ιστορίας του πώς κατακτήθηκε και χτίστηκε η Αμερικανική Δύση: η οποία χτίστηκε επί πτωμάτων και η γη της ποτίστηκε με αίμα.

Double Indemnity

Ξεκινάμε καταρχάς με το μεταφρασμένο τίτλο: Double indemnity = με διπλή ταυτότητα! Μπέρδεψαν μάλλον το identity (ταυτότητα) με το indemnity (αποζημίωση). Εντάξει, λογικό είναι να μπερδευτείς, θα πείτε... αν είσαι άσχετος! Υπάρχει και μια πιο παλιά μετάφραση του τίτλου: κολασμένη αγάπη. Αυτό μάλιστα, είναι πιο κοντά στην υπόθεση μας! Η οποία θέλει έναν ασφαλιστή να γνωρίζεται με μια ωραία και τσαχπίνα κυρία, να ερωτεύονται και μετά να σχεδιάζουν να δολοφονήσουν τον άντρα της κυρίας για να εισπράξουν τις αποζημιώσεις (διπλή παρακαλώ, όπως λέει ο τίτλος, αν πεθάνει σε ατύχημα).

Η ταινία —όπως αποδείχθηκε αμέσως, με το που πρωτοπροβλήθηκε το 1944— δημιουργήθηκε από τα καλύτερα υλικά: βασίστηκε σε μια πολύ καλή νουβέλα του James Cain, το οποίο έγινε σενάριο από τον ίδιο τον Billy Wilder και τον συγγραφέα Raymond Chandler, μουσική από τον Miklós Rózsa και τους ηθοποιούς Barbara Stanwyck, Fred MacMurray, Edward G. Robinson στην καλύτερη τους στιγμή! Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία του αρχετυπικού film-noir· η ταινία που έγινε το μέτρο σύγκρισης για όλες τις επόμενες! Περιττό να αναφερθούμε στην εκπληκτική σκηνοθεσία, στα ευρύματα για να περάσει ο Wilder, από τη λογοκρισία της εποχής, τον εν ψυχρώ φόνο και σεξ επί της οθόνης. Περιττό να αναφερθούμε στη χημεία των πρωταγωνιστών ή στις απίστευτες ατάκες που εξαπολύουν. Περιττό να συνεχίσω να γράφω για αυτήν την ταινία που έχουν ειπωθεί και γραφεί τόσα πολλά. Απλά δείτε την (και όσοι την έχουν/έχουμε ήδη δει, ευκαιρία να την ξαναδείτε/δούμε)!