Clash by Night

Έρωτες και πάθη σε ένα ψαροχώρι της Αμερικής. Η γεροντοκόρη Barbara Stanwyck επιστρέφει στο πατρικό της και αποφασίζει να παντρευτεί τον ώριμο Paul Douglas, έναν ψαρά με δικό του καράβι, καλό εισόδημο, αλλά και λίγο αγαθό. Ο φίλος του Douglas είναι ο εργένης Robert Ryan (προβολατζής στο τοπικό σινεμά) και θα επηρεάσει με τα μεγάλα του λόγια και τις φιλελεύθερες ιδέες την Stanwyck. Η παράνομη σχέση που θα δημιουργήσουν θα αποκαλυφθεί από τον ηλικιωμένο μπεκρή πατέρα του Douglas, και οι συνέπειες για όλους τους εμπλεκόμενους θα είναι δραματικές. Σε δεύτερο πλάνο βλέπουμε και τη σχέση του αδερφού της Stanwyck με τη νεαρή Marilyn Monroe.

Οικογενειακές υποχρεώσεις, καταπιεσμένος έρωτας, αναζήτηση της ελευθερίας έξω από φραγμούς και κανόνες που έρχονται κόντρα στους κοινωνικούς "κανόνες" ηθικής, όλα αυτά στο ερωτικό, ψυχολογικό δράμα Clash by Night. Οι μακροσκελείς διάλογοι μαρτυράνε τη θεατρική καταγωγή του έργου (του Clifford Odets), αλλά η σκηνοθετική σφραγίδα του Fritz Lang δίνει στο έργο κινηματογραφικό αέρα. Αν αναλογιστούμε και τις άλλες ταινίες βασισμένες σε έργα του Odets που είδαμε (None but the Lonely Heart και The Country Girl), τα θέματα ερωτικό τρίγωνο, αλκοόλ, καταπιεσμένος έρωτας και κοινωνική αποδοχή είναι τα κύρια χαρακτηριστικά σε όλα. Δύο ελληνικοί τίτλοι δόθηκαν στο έργο: «Δεν άξιζε να μ’ αγαπήσεις» και «Συγκρούσεις εραστών».

Hangmen Also Die!

Να μια σπουδαία ταινία χαμένη στο χρόνο. Από την πλούσια φιλμογραφία του Fritz Lang, συνήθως θυμόμαστε από τη γερμανική περίοδο τις βωβές ταινίες (αλλά και το ομιλών Μ) και από την αμερικανική περίοδο τα φιλμ νουάρ. Μία όχι και τόσο γνωστή ταινία του σκηνοθέτη είναι το Hangmen Also Die!. Όπως πολλά άλλα έργα του 1943, έτσι κι αυτό ασχολείται με τον Β' ΠΠ. Συγκεκριμένα, παρακολουθούμε την ιστορία του αντιστασιακού αγώνα των πολιτών της Πράγας. Μετά τη δολοφονία του γερμανού αξιωματούχου γνωστού με το ψευδώνυμο ο «Δήμιος», οι Γερμανοί φυλακίζουν εκατοντάδες πολίτες με σκοπό να τους εκτελέσουν αν δεν παραδοθεί ο δολοφόνος. Αυτός βρίσκει καταφύγιο και άλλοθι σε μία οικογένεια ενός διάσημου καθηγητή. Και με τη βοήθεια της μεγάλης κόρης και ένα παράτολμο (πες και παράλογο) σχέδιο, θα προσπαθήσουν να απελευθερώσουν τους φυλακισμένους και να τιμωρήσουν τον προδότη που βρίσκεται στους κόλπους της Αντίστασης.

Στους πρώτους ρόλους ο (συνήθως καρατερίστας) Brian Donlevy και η (σχετικώς άγνωστη) Anna Lee με τον Walter Brennan, τον Dennis O'Keefe και τον Gene Lockhart να συμπληρώνουν τους βασικούς ρόλους. Πρόκειται για το έργο στο οποίο πήρε το μοναδικό credit σεναρίου ο Bertolt Brecht. Και... βεβαίως-βεβαίως, αναρωτιόμαστε πώς αυτό το έργο δεν εμφανίζεται στους τηλεοπτικούς δέκτες τις ημέρες της επετείου του Όχι, καλή ώρα σαν σήμερα-αύριο.

The Blue Gardenia

Μετριότατο σενάριο με πάμπολλες "ευκολίες" να καθοδηγούν την εξέλιξη και ο Fritz Lang απλά να διεκπεραιώνει τη σκηνοθεσία επαγγελματικά μεν, άνευρα δε. Πρώτο όνομα της Γαλάζιας Γαρδένιας η Anne Baxter, που νομίζει ότι σκότωσε κάποιον όταν ήταν μεθυσμένη, και συμπραταγωνιστής ο Richard Conte, που είναι ο δημοσιογράφος που με τη βοήθεια της Baxter αναζητεί την μοναδική ύποπτο, χωρίς να ξέρει ότι είναι... αυτή. Αυτό το οποίο σίγουρα μας έμεινε με το τέλος του έργου είναι η συμμετοχή του Nat King Cole, που ερμήνευσε το τραγούδι του τίτλου και το οποίο ακούσαμε ουκ ολίγες φορές κατά τη διάρκεια του έργου.

Beyond a Reasonable Doubt (Τα ίχνη ήταν ψεύτικα)

Ο Dana Andrews με τον μέλλοντα πεθερό του και διευθυντή εφημερίδας, αποφασίζουν να τοποθετήσουν ψεύτικα στοιχεία σε μια υπόθεση φόνου, ώστε να παραπλανήσουν την αστυνομία, να συλληφθεί και να καταδικαστεί εις θάνατον ο Dana πέρα από κάθε αμφιβολία, δηλ. Beyond a Reasonable Doubt, έτσι ώστε να "χτυπήσουν" το δικαστικό σύστημα και κυρίως τον εισαγγελέα που στέλνει αδιακρίτως τους ενόχους στην ηλεκτρική καρέκλα. Φυσικά, η εμπλοκή του στην υπόθεση θα θέσει σε κίνδυνο τη σχέση του με την αρραβωνιαστικιά του Joan Fontaine που δεν θα γνωρίζει τίποτα από το σχέδιο των δύο αντρών. Και εννοείται πως κάτι θα πάει στραβά προς το τέλος και ο πρωταγωνιστής μας θα βρεθεί άσχημα μπλεγμένος.

Με ένα απλό, σχεδόν ντοκυμενταρίστικο ύφος, ο Fritz Lang σκηνοθέτησε την τελευταία του ταινία στην Αμερική, πριν γυρίσει οριστικά πίσω στη Γερμανία. Ήταν μάλιστα και η δεύτερη συνεργασία του με τον Andrews μέσα στην ίδια χρονιά, μετά το While the City Sleeps. Κάποια στοιχεία σε κάνουν να στρέψεις αλλού το βλέμμα σου, ψάχνοντας για τον αληθινό δολοφόνο, αλλά στο τέλος σου πετάει μια πανέξυπνη ανατροπή και τελικά λες ότι δεν πήγε χαμένος o χρόνος από τη θέαση του έργου. Έγινε και ριμέικ πριν 2-3 χρόνια με τον Michael Douglas, αλλά δεν το είδαμε και ούτε πρόκειται.

Secret Beyond the Door... (Το μυστικό του έβδομου δωματίου)

Άλλη μια από τις δεκάδες ταινίες του μεγάλου Fritz Lang και άλλη μια ταινία όπου συνεργάζεται με τη Joan Bennett. Η οποία υποδύεται μια ευκατάστατη κοπέλα που στις διακοπές της στο Μεξικό γνωρίζεται με έναν γοητευτικό κύριο (Michael Redgrave), αρχιτέκτονα στο επάγγελμα, ερωτεύονται, αμέσως παντρεύονται αλλά πολύ σύντομα, όταν επιστρέφουν στις ΗΠΑ, αντιλαμβάνεται ότι δεν γνωρίζει τίποτα γι'αυτόν και την οικογένειά του. Και πέρα από τα πολλά και διάφορα που μαθαίνει γι'αυτόν, υπάρχει το πανέξυπνο σεναριακό εύρυμα του ότι είναι... συλλέκτης δωματίων στα οποία έχει συντελεστεί φονικό πάθους (ακόμα κι ο Vincent Price θα το ενέκρινε)! Και η πρωταγωνίστριά μας αρχίζει να υποπτεύεται ότι η περίεργη συμπεριφορά του έχει κάποια σχέση με όλα αυτά. Και γιατί όμως το έβδομο δωμάτιο είναι κλειδωμένο; Εξ ου και ο τίτλος, δηλαδή Secret Beyond the Door.... Η περιέργειά της θα την οδηγήσει να ανακαλύψει επικίνδυνα μυστικά που θα θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή της! Βρισκόμαστε στα χρόνια που η επιστήμη της ψυχολογίας αρχίζει και γίνεται όλο και πιο διάσημη, έτσι και η βασική υπόθεση του έργου αλλά και οι πράξεις αρκετών δεύτερων χαρακτήρων βασίζονται σε απωθημένα, ενοχές, προσπάθειες συγκάλυψης μυστικών. Πολύ καλό εργάκι με μπόλικες δόσεις θρίλερ που θα ζήλευε και ο ίδιος ο κύριος Χίτσκοκ!

While the City Sleeps (Ενώ η πόλις κοιμάται)

Μεγιστάνας των μίντια πεθαίνει και τη θέση του παίρνει αμέσως ο άσωτος υιός Vincent Price. Ψάχνοντας ποιον θα τοποθετήσει στη θέση του γενικού διευθυντή από τους τρεις υφισταμένους (τηλεόρασης, εφημερίδας και φωτογραφίας), τους βάζει σε ανταγωνισμό για το ποιος θα ανακαλύψει πρώτος την ταυτότητα ενός sirial-killer που κυκλοφορεί στην πόλη. Ο πρωταγωνιστής μας Dana Andrews, παρουσιαστής ειδήσεων αλλά και δεξί χέρι του διευθυντή της εφημερίδας, θα αναλάβει να ξετρυπώσει τον δολοφόνο με τη βοήθεια του αστυνομικού φίλου του αλλά και της αρραβωνιαστικιάς του, την οποία θα χρησιμοποιήσει ως δόλωμα!

Περισσότερο μια ταινία για τον κόσμο των μίντια, τις μηχανοραφίες και τις ίντριγκες στα υψηλά κλιμάκια και λιγότερο μια περιπέτεια για την ανεύρεση του φονιά. Και όλα αυτά συμβαίνουν μέσα στη νύχτα, φυσικά, Ενώ η πόλη κοιμάται. Εγγύηση ο Fritz Lang για νουάρ ταινίες. Αν συμπεριλάβουμε και το πλουσιότατο καστ, που κάνει πολύ καλά τη δουλειά του, έχετε μια παραγνωρισμένη ταινία που αξίζει να την ανακαλύψετε.

Human Desire (Ανθρώπινο κτήνος)

Μετά την ταινία του Jean Renoir, το βιβλίο του Εμίλ Ζολά μεταφέρεται στο πανί από αμερικανικό στούντιο το 1954. Στην καρέκλα του σκηνοθέτη ο Fritz Lang και πρωταγωνιστικό «παράνομο» ζευγάρι ο Glenn Ford και η Gloria Grahame, για δεύτερη φορά όλοι μαζί μετά το σκληρό αστυνομικό δράμα "The Big Heat". Ο Broderick Crawford είναι ο ζηλιάρης σε βαθμό κακουργήματος σύζυγος που θα φτάσει στα άκρα για χάρη της γυναίκας του. Human Desire ο τίτλος της ενδιαφέρουσας νουάρ ταινίας με τη χαρακτηριστική femme-fatale που θέλει να παγιδέψει τον εραστή της έτσι ώστε να σκοτώσει το σύζυγό της. Δυστυχώς το έργο συγκρίνεται με αυτό του Renoir και χάνει πανηγυρικά. Ο ήρωάς μας εδώ είναι πολύ αποστασιωπημένος και ψυχρός (πιο... αμερικανός) σε αντίθεση με το ρόλο του Gabin. Και παρόλο που η Grahame είναι πιο σεξουαλική από ό,τι η Simon Simone, το γαλλικό έργο ήταν πιο ειλικρινές όσον αφορά τις σεξουαλικές διαστροφές των πρωταγωνιστών, κάτι που είναι εξαφανισμένο στο αμερικανικό έργο. Παρά ταύτα, αποτελεί έργο του Lang, οπότε δεν μπορεί να είναι μέτριο.

Le Mépris (Η περιφρόνηση)

Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα ταινία του Jeal-Luc Godard για εμέ, αφού αποτελεί και έναν φόρο τιμής στο ίδιο το μέσο που υπηρετεί, τον κινηματογράφο. Διασκευάζοντας το μυθιστόρημα "Il Disprezzo" του Alberto Moravia, Η περιφρόνηση μάς παρουσιάζει την ιστορία της αποξένωσης του ζευγαριού Michel Piccoli και Brigitte Bardot, όταν ο πρώτος ως συγγραφέας ασχολείται με τη μεταφορά της Ομηρικής Οδύσσειας σε σενάριο για μια ταινία σε παραγωγή του αμερικανού Jack Palance με σκηνοθέτη τον Fritz Lang (ο οποίος παίζει τον εαυτό του). Παρακολουθούμε τις διαμάχες του παραγωγού με τον σκηνοθέτη για την καλλιτεχνική και όχι τόσο εμπορική προσέγγιση του έργου ενώ παράλληλα το ζευγάρι λογομαχεί, διαφωνεί και συμφιλιώνεται και ξανά πάλι μαλώνει. Μεγάλη σκηνοθεσία από τον Γκοντάρ με πανέμορφα πλάνα και εικόνες από το Κάπρι της Ιταλίας, εμπνευσμένη χρήση της κάμερας (με τα χαρακτηριστικά του τράβελιγκ) και εκπληκτική φωτογραφία.

Cloak and Dagger

Ο... πολύς Fritz Lang γύρισε τη μία ταινία μετά την άλλη στο Χόλιγουντ, αλλά κάπως έτσι κατάφερε να γυρίσει αρκετές αδιάφορες. Μία από αυτές αποτελεί η παραγωγή του 1946 που είχε τον τίτλο Cloak and Dagger και ήταν βασισμένη στο βιβλίο του Alastair MacBain. Παρόλο που είχε στον πρωταγωνιστικό ρόλο τον Gary Cooper, η ταινία είναι άνευρη και σε σημεία αρκετά βαρετή. Ναι μεν αποτελεί έναν φόρο τιμής στις μυστικές υπηρεσίες που έδρασαν κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου πολέμου, αλλά στην ταινία μας το μυστήριο και η δράση δεν σε κερδίζουν ούτε λεπτό. Μεγάλη ατυχία και για μας που κάτσαμε και την είδαμε χωρίς να είμαστε ενήμεροι. Κάποιες φορές, η υπογραφή δεν αποτελεί εγγύηση.

You Only Live Once

Όπως έχει πει ο ίδιος ο Fritz Lang: Οι ταινίες μου δείχνουν τη μάχη του ατόμου ενάντια στις συνθήκες —αυτόν τον αιώνιο προβληματισμό των αρχαίων Ελλήνων— τη μάχη ενάντια στους θεούς, τη μάχη του Προμηθέα.

Μετά το εξαίσιο Fury, ο μεγάλος Γερμανός σκηνοθέτης στην ταινία You Live Only Once (Έχω δικαίωμα να ζήσω) του 1937 ασχολείται πάλι με τους απόκληρους της κοινωνίας, τους αντιδραστικούς που παγιδεύονται από το κατεστημένο και από μια συντηρητική μερίδα της κοινωνίας. Ασπρόμαυρο φωτογραφημένο, βρίσκει την ευκαιρία ο Lang να μας θυμήσει το εξπρεσιονιστικό του παρελθόν. Από την άλλη μεριά, η ταινία θυμίζει λίγο Μπόνι και Κλάιντ· η πλοκή αυτού του δράματος όμως κατευθύνεται προς ένα σκοτεινό σημείο, απ' το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή. Εκεί που νομίζεις ότι υπάρχει αισιόδοξη λύση για τον αντι-ήρωα μας, το πεπρωμένο του(;) τον οδηγεί στην αντίθετη κατεύθυνση. Η λύτρωση θα έρθει μόνο με το σκοτεινό και απαισιόδοξο φινάλε. Αναρωτιέμαι ποια ήταν η απήχηση της ταινίας την εποχή που προβλήθηκε...