The White Buffalo (Ο σκληροτράχηλος)

Εν έτη 1977, παλαίμαχοι σταρ και παλαίμαχος σκηνοθέτης ασχολήθηκαν με το πρότζεκτ The White Buffalo και το παρηκμασμένο κινηματογραφικό είδος του γουέστερν, ίσως επειδή δεν είχαν με τι άλλο να ασχοληθούν. Η ταινία προσθέτει και κάποιες δόσεις τρόμου, αλλά τα προχειροφτιαγμένα σκηνικά, οι κόκκινες μπογιές για αίμα και το τεράστιο μηχανικό βουβάλι που κουνιέται όπως να'ναι μαζί με το απλοϊκά γελοίο σενάριο, έβγαλε ένα πόρισμα: τόσο κακή ταινία είχα πάρα πολύ καιρό να δω! Τώρα, το αν η μονομανία του Charles Bronson να κυνηγήσει και να σκοτώσει το τελευταίο λευκό βουβάλι μοιάζει με το Μόμπι Ντικ, δεν θα μπω καν στον κόπο να το σχολιάσω. Η παραγωγή ανήκε στον Dino De Laurentiis, ο οποίος γύρισε εκείνη την εποχή ουκ ολίγα έργα με τέρατα, χάρη στην επιτυχία και τη μόδα των Σαγονιών του καρχαρία. Αυτά ήταν τα Κινγκ Κονγκ (με Jeff Bridges και Jessica Lange), Όρκα η δολοφόνος φάλαινα και το αναφερθέν εδώ βουβάλι. Αποτελεί το τελευταίο γουέστερν που έπαιξε ο Bronson. Γιατί άραγε;!

Run of the Arrow

Το μίσος ενός Νότιου για τους Γιάνκηδες είναι τόσο δυνατό που, μετά τη λήξη του Εμφυλίου, θα πάει στην άγρια δύση να ζήσει με τους Ινδιάνους της φυλής Σιου για να μην «υποταχθεί» στους Βόρειους. Μια ομάδα Αμερικανών θα έρθει κάποια στιγμή να χτίσει ένα οχυρό με τη βοήθεια ενός λοχαγού-μηχανικού (που θα έχει το ρόλο του Αμερικανού με κατανόηση) και ενός υπολοχαγού (που θα θέλει να μοιάσει του... Κάστερ). Ο αμερικανός και αναγεννημένος ως Σιου θα τους βοηθήσει να βρουν την κατάλληλη τοποθεσία που δεν θα επηρεάζει το οικόσυστημα. Και από τις δύο μεριές όμως υπάρχουν οι πολεμοχαρείς χαρακτήρες που, με τη βλακεία τους, θα οδηγήσουν σε πολεμική σύρραξη.

Μέσα στην πιο παραγωγική του χρονιά, ο Samuel Fuller υπογράφει σενάριο, σκηνοθεσία και παραγωγή σ'αυτό το γουέστερν, που παρουσιάζει με μεγάλη συμπάθεια τους Ινδιάνους, τη φυσιολατρεία και τον τρόπο ζωής τους. Μεταξύ άλλων, βρίσκει τον τρόπο να σχολιάσει πολλά πράματα, όπως θέματα για τον πόλεμο, την τιμή, το ρατσισμό αλλά και... επίκαιρα θέματα (για το 1957) όπως η νεανική εγκληματικότητα! Και ο τίτλος Run of the Arrow πού κολλάει; Είναι το βάρβαρο έθιμο στο οποίο δίνεται μια δεύτερη ευκαιρία σε έναν καταδικασμένο σε θάνατο. Ρίχνουν ένα βέλος και δίνουν την ευκαιρία να το σκάσει ο καταδικασμένος μέχρι το σημείο που έπεσε. Από κείνη τη στιγμή ξεκινάει το κυνηγητό, μόνο που ο κυνηγημένος τρέχει με γυμνά πόδια, χωρίς υποδήματα, οπότε οι πιθανότητες επιβίωσης είναι μηδαμινές. Τιτλοφορήθηκε στα ελληνικά με τρεις(!) τίτλους: «Η επιδρομή των Απάτσι» (λάθος φυλή), «Ο μεγάλος εκδικητής» (ολίγον άκυρο) και «Η τελευταία σφαίρα του πολέμου», το οποίο είναι το θέμα με το οποίο ξεκινάει η ταινία μας και ο τρόπος που τελειώνει. Και στις δύο περιπτώσεις, οι ίδιοι χαρακτήρες εμπλέκονται με την ίδια σφαίρα. Πρωταγωνιστής ο Rod Steiger, ένας ηθοποιός της μεθόδου σε ένα περιβάλλον που δεν τον έχουμε ξαναδεί, και σε δεύτερο ρόλο ινδιάνου ο νεαρός Charles Bronson. Ένα διαφορετικό γουέστερν, από έναν ιδιαίτερο δημιουργό.

The Dirty Dozen (Και οι δώδεκα ήταν καθάρματα)

Μια ταινία που μας είχε... ξεφύγει αλλά την θυμηθήκαμε από τις Κόρες του Τσα αλλά και εξαιτίας της προφανής ομοιότητας με τους Μπάσταρδους του Ταραντίνου που θα δούμε σε λίγο καιρό. Η ταινία Και οι δώδεκα ήταν καθάρματα είναι κατά κύριο λόγο μια διασκεδαστική ταινία με θέμα το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο με ήρωες... δώδεκα αντι-ήρωες συν έναν λοχία πιο κάθαρμα κι απ' τους ίδιους. Κάτω από την κωμική επιφάνεια όμως υποβόσκει το αληθινό πρόσωπο του πολέμου: ματαιότητα, φρίκη, σαδισμός.

Σούπερ αντρικό καστ με τον Lee Marvin ως πρωταγωνιστή να ξεχωρίζει στην πιο χαρακτηριστική ταινία ολόκληρης της φιλμογραφίας του. Αν και λέγεται ότι η ταινία δεν του άρεσε και το 1980 συμμετείχε στους 4 της ηρωικής ταξιαρχίας του Σάμιουελ Φούλερ που ήταν πιο κοντά στις δικές του εμπειρίες από τον πόλεμο. Μαζί με τον Marvin, άλλοι τέσσερις ηθοποιοί είχαν συμμετάσχει στον πόλεμο: οι Telly Savalas και Charles Bronson στο Στρατό Ξηράς, ο Ernest Borgnine στο Ναυτικό και ο Clint Walker στην Αεροπορία. Ο Sutherland μπήκε τελευταία στιγμή στο έργο αλλά η ερμηνεία του στη σκηνή που κάνει την επιθεώρηση ως Στρατηγός ήταν αυτή που τον βοήθησε να πάρει το ρόλο στο MASH που θα του εκτόξευε τελικά την καριέρα του. Πάντως, στην αρχική σκηνή που συναντιέται ο Marvin με τον Robert Ryan και ανταλλάσουν φαρμακερά βλέμματα, μοιάζουν λες και λέει ο ένας στον άλλο «και εσύ εδώ;», καθώς ένα χρόνο πριν είχαν ξανασυνεργαστεί στους Επαγγελματίες, άλλη μια ταινία με θέμα τη δημιουργία ομάδας για ειδική αποστολή. Αν αναρωτιέστε επίσης γιατί ο 12ος σκοτώθηκε νωρίς-νωρίς με το αλεξίπτωτο, ο λόγος είναι ότι τον «σκότωσε» έντεχνα εκτός σκηνής ο σκηνοθέτης Robert Aldrich επειδή ο ατζέντης του ηθοποιού ζήτησε περισσότερα λεφτά! Τέλος, η ταινία πέρα από την εμπορική της επιτυχία μάζεψε ένα όσκαρ για τα ηχητικά εφέ και τρεις υποψηφιότητες για ήχο, μοντάζ αλλά και β' ανδρικού ρόλου για την ερμηνεία του Κασαβέτη.

This Property Is Condemned (Αγάπη για τον έρωτα)

Ένα μόνοπρακτο του Tennesse Williams γίνεται δίωρη ταινία σε σενάριο του Francis Coppola με σκηνοθέτη τον Sydney Pollack. Στην τρίτη του μεγάλου μήκους ταινία συνεργάζεται για πρώτη φορά με τον Robert Redford. Θα ακολουθήσουν, ως γνωστόν, πολλές επιτυχίες. Η ταινία This Property Is Condemned αφορά την ιδιόμορφη σχέση ενός αταίριαστου ζευγαριού. Ο ένας είναι απεσταλμένος σιδηροδρομικής εταιρίας με σκοπό να απολύσει κόσμο από το εργοτάξιο της μικρής πόλης και η άλλη είναι η κόρη της ιδιοκτήτριας της πανσιόν στην οποία ζούνε οι περισσότεροι εργάτες. Η κόρη είναι μεγάλη μυθομανής με μεγάλη ιδέα για τον εαυτό της, επειδή είναι το κέντρο της προσοχής όλων των αντρών, αλλά και ασφυκτικά επιρεασμένη από τις διαταγές της μάνας.

Ενδιαφέρον το πρώτο μισό της ταινίας με την οικονομική κρίση, τις απολύσεις και τα φλερταρίσματα αλλά προς το τέλος κάνει μεγάλη κοιλιά, η ζαχαρένια εξέλιξη δεν μου άρεσε και η αναμενόμενη τραγική κατάληξη ήρθε πολύ αργά και ήταν πολύ... προβλέψιμη. Θα τη θυμόμαστε περισσότερο για τον Charles Bronson σε ρόλο πολλά βαρύ και... ερωτύλου!

Jubal

Ένας κτηματίας (Ernest Borgnine) βρίσκει πληγωμένο τον Τζούμπαλ Τρουπ (Glenn Ford) και τον παίρνει στη δούλεψή του. Οι λεπτές ισορροπίες που επικρατούν στο ράντσο κινδυνεύουν, όταν η σύζυγος του κτηματία δείχνει την προτίμησή της στο νεοφερμένο. Η ταινία του Delmer Daves είναι ένα ακόμα κλασικό western της δεκαετίας του '50. Ο Jubal είναι το καλό παιδί που θέλει να δουλέψει και νιώθει επίσης υποχρεωμένος απέναντι στο αφεντικό του. Ο δύστροπος όμως Πίνκι (ένας κλασικά δυναμικός Rod Steiger) που εργάζεται κι αυτός στο ράντσο τού πάει κόντρα επειδή α) σαν παλιός νιώθει ριγμένος και β) χάνει την εύνοια της κυράς. Από τη ζηλοφθονία του θα «βάλει φιτίλια» στο αφεντικό και μαζί με τη γυναικεία πουτανιά πονηριά οι καταστάσεις θα αγριέψουν για τα καλά εκεί στην... άγρια δύση. Ταινία ψυχολογικών καταστάσεων κυρίως, και λιγότερο άσκοπης δράσης. Προειδοποίηση προς τους φαν του είδους (και της δράσης) ότι έχει περισσότερο μπλα-μπλα παρά σφαίρες.

Crime Wave (Η πόλις είναι σκοτεινή)

Μπιμουβάδικο φιλμ νουάρ παραγωγής 1954, η ταινία Crime Wave διασώζεται κυρίως από την παρουσία του Sterling Hayden· εδώ σε ρόλο κυνικού και σκληρού αστυνομικού, ο οποίος αναζητεί τρεις δραπέτες που βρίσκονται στην πόλη του. Αυτοί κρύβονται σε έναν πρώην κατάδικο, ο οποίος όμως προσπαθεί να φτιάξει τη ζωή του και να ξεφύγει από το εγκληματικό του παρελθόν. Οι τραμπούκοι «φίλοι» του όμως δεν τον αφήνουν και κρατώντας όμηρο τη γυναίκα του, τον αναγκάζουν να συμμετάσχει στο κόλπο μιας μεγάλης ληστείας τράπεζας. Ο μπι-μουβάς σκηνοθέτης André De Toth επικεντρώνεται κυρίως στην περιπέτεια του πρώην κατάδικου, αφήνοντας τον Hayden σε γραφικό ρόλο να περιφέρεται εδώ και κει. Γραφικοί χαρακτήρες, απελπισμένοι πρώην κατάδικοι που δεν μπορούν να βγάλουν την ταμπέλα του κακού από πάνω τους και μια-δυο σκηνές σκληρής βίας είναι μερικά από τα γνωστά χαρακτηριστικά που επαναλαμβάνονται εδώ. Η τελευταία πράξη του δράματος —η ώρα της ληστείας δηλαδή— είναι αυτή που ξεχωρίζει σ'αυτήν την κατά τα άλλα ψιλοαδιάφορη ταινία.

Once Upon a Time in the West (Κάποτε στη Δύση)

Μπορεί να είμαστε κολλημένοι με τους... καλούς, τους κακούς και τους άσχημους, αλλά ο Sergio Leone έδωσε την καλύτερη ταινία του —κατά γενική ομολογία— το 1969, κι αυτή φυσικά δεν είναι άλλη από το Κάποτε στη Δύση. Η παλιά άγρια Δύση συναντάει την οικονομική ανάπτυξη που φέρνει ο σιδηρόδρομος με κομβικό σημείο τη γη που ανήκει σε μια χήρα (Cardinale). Η μουσική του Ennio Morricone που χαρακτηρίζει όλες τις ταινίες του Leone βρίσκεται επίσης εδώ. Και ειδικότερα εδώ, ο κάθε χαρακτήρας έχει το δικό του μουσικό θέμα και όλη η ταινία θα λέγαμε ότι εξελίσσεται με βάση τη μουσική. Όλο το κινηματογραφικό σύμπαν του Leone βρίσκεται παρών: οι αδίστακτοι, λιγομίλητοι χαρακτήρες, τα πολύ έντονα κοντινά πλάνα όπου μόνο τα μάτια μιλάνε, οι παρατεταμένες σιωπές, οι περίτεχνες κινήσεις της κάμερας. Και για πρώτη ίσως φορά, βλέπουμε τον Fonda σε ρόλο κακού και τον Bronson στην καλύτερη ταινία της καριέρας του. Εξάλλου, δεν χρειάστηκε να μιλήσει πολύ· μια φυσαρμόνικα ήταν αρκετή.