Amores perros

20 χρόνια μετά βλέπεις με άλλα μάτια τις τρεις ιστορίες στο έργο του Αλεχάντρο Ινιαρίτου. Όταν ήσουν νεαρός, εντυπωσιάστηκες περισσότερο με την πρώτη ιστορία. Όντας πλέον στα δεύτερα -άντα, “νιώθω” τους χαρακτήρες στη δεύτερη ιστορία και συμπάσχω σε σημεία με τον πρωταγωνιστή της τρίτης.

Το Amores perros ήταν μία από τις ταινίες της άνοιξης του μοντέρνου σινεμά του Μεξικού στην αρχή της χιλιετίας (μαζί με αυτές των Alfonso Cuaron και Guillermo del Toro), με τη χαρακτηριστική πλοκή όπου τρεις άσχετες ιστορίες και άγνωστοι χαρακτήρες μπλέκονται μεταξύ τους από ένα τυχαίο γεγονός. Κάτι που επανέλαβε ξανά στο 21 γραμμάρια και στο Βαβέλ. Όλα αυτά, πριν επιλέξει να πάρει μονοκοπανιά την κάμερα στον ώμο και αρπάξει τα όσκαρ σκηνοθεσίας (βλ. Birdman και The revenant).

El espíritu de la colmena (Το πνεύμα του μελισσιού)

Βρισκόμαστε σε ένα ισπανικό χωριο την εποχή του '40, με τους νεαρούς άντρες να είναι απόντες από το έργο (όλοι στον εμφύλιο πόλεμο), ο πατέρας απασχολημένος με διάφορα χόμπι, η μητέρα γράφει γράμματα σε κάποιον άλλο άντρα, και η φαντασία των δύο μικρών πρωταγωνιστικών κοριτσιών να είναι αυτή που κυριαρχεί. Ατμοσφαιρική και "δύσκολη" ταινία, αργόσυρτα και πανέμορφα πλάνα της ισπανικής επαρχίας, με την ταινία του Frankenstein (η εκδοχή του 1930) που θα προβληθεί σε μία αίθουσα του χωριού, να επηρεάζει τα δύο κοριτσάκια και να οδηγεί τις εξελίξεις. Πολλοί θεωρούν την ταινία Το πνεύμα του μελισσιού παραγωγής 1973 του Víctor Erice ως μία από τις καλύτερες ισπανικές ταινίες όλων των εποχών: με έναν "υπόγειο" σχολιασμό για το καθεστώς του Φράνκο, τον πόλεμο, τις ανθρώπινες σχέσεις, τον έρωτα αλλά και το τέλος της αθωώτητας.

Los Olvidados (Ξεχασμένοι από την κοινωνία)

Η πρώτη ταινία του Luis Bunuel στο Μεξικό. Για τους φτωχούς και καταφρονημένους, με επίκεντρο τα παιδιά και τους νέους στα περίχωρα της Πόλης του Μεξικού. Συγκινητική και σκληρή αποτύπωση μιας εποχής που σε κάποιες περιοχές του κόσμου δεν φαίνεται να έχει αλλάξει και τίποτα. Τα όνειρα για μια καλύτερη ζωή έρχονται σε σύγκρουση με το κατεστημένο και η παιδική εγκληματικότητα είναι η μόνη λύση. Ή μήπως όχι;

Για το Los Olvidados διαμαρτυρήθηκαν έντονα οι της "υψηλής κοινωνίας" της εποχής και οι κυβερνούντες και κατέβηκε μετά από τρεις μέρες προβολών. Παρόλα αυτά κέρδισε το μεγάλο βραβείο στο Μεξικό. Ένα ακόμα αριστούργημα από τον αγαπημένο σκηνοθέτη με νεορρεαλιστική οπτική.

La piel que habito (Το δέρμα που κατοικώ)

Σε μεγάλη σκηνοθετική ρέντα βρίσκεται ο Pedro Almodovar, που κατάφερε να μας ξετρελάνει ακόμα και με το τελευταίο του έργο, το Δέρμα που κατοικώ. Λίγο η περίεργη/ενδιαφέρουσα υπόθεση (κλείσιμο ματιού στο Μάτια δίχως πρόσωπο;), λίγο η ανωμαλία των πρωταγωνιστών και όχι μόνο (που μόνιμα βλέπουμε στα έργα του), λίγο τα θριλερικά στοιχεία, κυρίως όμως η έξυπνη παρουσίαση πρώτα της ιστορίας στο παρόν, μετά η άσχετη φαινομενικά ιστορία του παρελθόντος, που στο τέλος ενώνονται, με όλα αυτά κατάφερε να μας δώσει την ανατροπή της χρονιάς, την ανατροπή που ίσως δεν θέλαμε να δούμε!

Ισπανικά έργα x4

Η άνοιξη του ισπανικού σινεμά; Πέρα από τον Αλμοδοβάρ, και μετά την επιτυχία του Λαβύρινθου του Πάνα, η ισπανική παραγωγή παρουσιάζει έργα με φαντασία και ευρηματικότητα. Αντιγράφουν το Χόλιγουντ, θα πείτε; Καλύτερα να βλέπω αυτές τις παραγωγές, που είναι -το λιγότερο- αξιοπρεπείς και δεν βλάπτουν τη νοημοσύνη του απλού θεατή, παρά οτιδήποτε άλλο. Λέω γω τώρα...

→ El Orfanato (Το ορφανοτροφείο, 2007)
Θριλεράκι αξιώσεων, στα χνάρια και την ατμόσφαιρα του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο. Μπορείς να το πεις και αντιγραφή, αλλά και πάλι είναι παραπάνω από καλούτσικο.

→ La Habitación de Fermat (Το δωμάτιο του Φερμά, 2007)
Όλα τα κουίζ που προσπαθούν να λύσουν οι ήρωες μέσα στο Δωμάτιο του Φερμά, κυκλοφορούσαν στο ίντερνετ σε αλυσίδες-mail εδώ και πολλά χρόνια! Παρά ταύτα, δεν ξέρω κι εγώ κατά πόσο θα τα έλυνα όσο γρήγορα θα έπρεπε...

→ Los Cronocrímenes (Εγκλήματα στο χρόνο, 2007)
Από τις καλύτερες ταινίες των τελευταίων χρόνων με θέμα το ταξίδι στο χωροχρόνο και το μπλέξιμο με παράλληλους εαυτούς. Το μπάχαλο μέσα στο μυαλό είναι εγγυημένο!

→ Celda 211 (Κελί 211, 2009)
Δυναμική περιπέτεια φυλακής, χωρίς happy-end, για να ξεφεύγει από τις κοινοτυπίες, με τον αδερφό του Javier Bardem σε δεύτερο ρόλο, τον Κάρλος που είναι... ολίγον «θηρίο».

Los amantes del Círculo Polar (Οι εραστές του αρκτικού κύκλου)

Ένα αγόρι και ένα κορίτσι γνωρίζονται στο σχολείο και ερωτεύονται χωρίς να ξέρει ο ένας για τις προθέσεις του άλλου. Η μητέρα του ενός συνάπτει σχέση με τον πατέρα της άλλης, παντρεύονται και ξαφνικά μένουν κάτω από την ίδια στέγη σαν αδέρφια. Τα χρόνια περνάνε, μεγαλώνουν, οι δρόμοι χωρίζουν αλλά οι συμπτώσεις, η μοίρα, ή το τυχαίο είναι αυτά που τους φέρνουν μαζί και τους χωρίζουν. Μέχρι την τελική σύμπτωση που θα ολοκληρώσει τη διαδρομή τους, κάπου στη Φινλανδία, κοντά στον αρκτικό κύκλο. Μια από τις καλύτερες ισπανικές ταινίες της δεκαετίας του '90, οι Εραστές του αρκτικού κύκλου έχει περίτεχνη, εμπνευσμένη σκηνοθεσία από τον Julio Medem και μπερδεμένο μοντάζ. Μπορεί να σας συνεπάρει, μπορεί να σας κάνει να κλάψετε, σίγουρα δεν θα σας αφήσει ασυγκίνητους.

Περισσότερο διάβασμα; Στο cinenoxo, στα cinematia, στο cine.gr και αλλού...

La Muerte de un Burocrata (Ο θάνατος ενός γραφειοκράτη)

Συνήθως οι λαϊκές ταινίες κάθε χώρας απευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά στους πολίτες αυτής της χώρας. Π.χ. δύσκολα οι ξένοι θα παρακολουθήσουν και θα καταλάβουν μια ελληνική ταινία από τη δεκαετία του '60, την κλασική εποχή του ελληνικού κινηματογράφου δηλαδή. Δύσκολο, αλλά όχι απίθανο. Μια λαϊκή ταινία από την Κούβα, λοιπόν, δύσκολα θα είχε απήχηση σε διαφορετικό κοινό. Έλα όμως που το θέμα του Ο θάνατος ενός γραφειοκράτη από τη χρονιά του 1966 ταιριάζει τόσο μα τόσο πολύ στο ελληνικό ταμπεραμέντο και οι ιστορίες του θα μπορούσαν να αφορούν το ελληνικό δημόσιο, με το οποίο όλοι έχουμε εμπειρίες, ιδία άποψη, ή και κάποια ανάλογη ιστορία να αφηγηθούμε. Σαρδόνιο, μαύρο χιούμορ που ισοπεδώνει τα πάντα και προκαλεί αβίαστα το γέλιο! Μια κωμωδία που αξίζει να ανακαλύψετε. Όλα ξεκινάνε από τη στιγμή που θάψανε τον αγαπημένο τους θείο μαζί με την κάρτα ασφάλισης και πρέπει τώρα να τη βρούνε για να φτιάξουν τα χαρτιά της θείας ώστε να πάρει τη σύνταξη. Και ακολουθώντας τις νόμιμες, γραφειοκρατικές οδούς, γίνεται της κακομοίρας!

Don Quijote de Orson Welles (Δον Κιχώτης)

Ο μεγάλος Orson Welles προσπαθούσε να κινηματογραφήσει την ιστορία του Δον Κιχώτη σε μια δικιά του επική εκδοχή, η οποία ποτέ δεν ολοκληρωνόταν λόγω έλλειψης χρηματοδότησης. Μετά το θάνατο του σκηνοθέτη, οι διάφορες κόπιες του έργου είχαν σκορπίσει δεξιά κι αριστερά, σε φίλους και συγγενείς του σκηνοθέτη. Ο ισπανός σκηνοθέτης Jesús Franco εργάστηκε αρκετά χρόνια προσπαθώντας να βρει όλες τις υπάρχουσες κόπιες και να τις μοντάρει, φτιάχνοντας μια ταινία που ήλπιζε ότι θα ήταν όσο πιο κοντά στο πνεύμα του Welles. Το αποτέλεσμα που είδαμε έχει τα ελαττώματά του κυρίως λόγω της φθοράς αρκετού μεγάλου τμήματος του φιλμ. Αλλά επειδή δεν είναι ένα ολοκληρωμένο έργο, δεν μπορούμε να εκφέρουμε και κάποια ουσιώδη κριτική. Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι... κρίμα, διότι είχε όλα τα φόντα να γίνει ένα κλασικό έργο. Ο Welles μπόλιασε πολλά σουρεαλιστικά, κωμικά και μεταμοντέρνα στοιχεία (μηχανάκια, αυτοκίνητα!) στην ιστορία και αυτό που σου μένει είναι η σκέψη ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα αν... Ρίξτε περισσότερο διάβασμα στη βικιπαιδεία και δείτε ολόκληρο το φιλμ στο veoh.com, σε περίπτωση που δεν έχετε το DVD που κυκλοφόρησε ελληνική εφημερίδα.

Soy Cuba (Ματωμένη πατρίδα)

Παρακολουθείστε την ταινία Soy Cuba (Είμαι η Κούβα) 45 χρόνια μετά τη δημιουργία της και δείτε πόσο πιο μοντέρνα είναι ακόμα και από τις σημερινές κυκλοφορίες. Ταινία που αιχμαλωτίζει τις αισθήσεις. Ο σοβιετικός σκηνοθέτης Mikhail Kalatozov με τη βοήθεια της κυβέρνησης του Κάστρο δημιούργησε το αριστούργημά του. Οι περισσότεροι μπορεί να την είδατε στην περσινή επανακυκλοφορία. Οι υπόλοιποι τρέξτε στα ντιβιντάδικα. Αντί για υπόθεση και λοιπά σχόλια, διαβάστε τι έχουν πει άλλοι φίλοι και γνωστοί για την ταινία:

→ 25th Frame
→ Κινηματογραφική Λέσχη Ηλιούπολης
→ AUEB film club
→ Cine-theasi
→ cine.gr

La Antena

Η σινεφίλ έκπληξη της χρονιάς του 2007 λεγόταν La Antena. Ο άγνωστος σκηνοθέτης από την Αργεντινή Εστεμπάν Σαπίρ μάς παρουσίασε έναν φόρο τιμής στο βωβό κινηματογράφο, ανακάτεψε στοιχεία από το Μετρόπολις του Λανγκ, τον γερμανικό εξπρεσιονισμό, το 1984 του Τζορτζ Όργουελ, στοιχεία φαντασίας και σουρρεαλισμού δίνοντας ένα όμορφο εικαστικά αποτέλεσμα. Τα απλοϊκά του μηνύματα μπορεί να ξινίσουν κάποιους, αλλά για εμάς τους απλοϊκούς ανθρώπους (και φαν του βωβού) η ταινία ήταν εντυπωσιακή.

El Mariachi

Ίσως η καλύτερη ταινία του Robert Rodriguez, κι αυτό το λέμε για έναν απλούστατο λόγο: σ'αυτήν την ταινία βλέπεις πώς ένας ταλαντούχος άνθρωπος φτιάχνει μια ενδιαφέρουσα ταινία με ερασιτέχνες ηθοποιούς και μόλις 7.000 δολάρια μπάτζετ! Και μετά βλέπεις πώς αξιοποιεί το Χόλιγουντ τέτοια ταλέντα!

Επειδή οι περισσότεροι από μας έχουν δει μόνο τον Μαριάτσι-Μπαντέρας, να πούμε ότι αυτή η παρθενική σκηνοθετική δουλειά του Rodriguez (για τους ελάχιστους που δεν ξέρουν) μοιάζει αρκετά με το αμερικάνικο ριμέικ που λέγεται Desperado. Δεινός δολοφόνος κυκλοφορεί με τα... εργαλεία του μέσα σε θήκη κιθάρας και σπέρνει τον πανικό προσπαθώντας να πάρει εκδίκηση από τον συνέταιρό που τον άφησε να «μπει» στη φυλακή. Από την (άγνωστη) μεξικάνικη πόλη περνάει όμως ένας νεαρός μαριάτσι (αληθινός κιθαρίστας-τροβαδούρας), φορώντας ίδια ρούχα με τον ασχημομούρη δολοφόνο και το μπέρδεμα είναι δεδομένο και οι φασαρίες ξεκινάνε. Σκηνοθεσία με νεύρο, ερμηνείες για γέλιο και κωμικές καταστάσεις που εκτονώνουν το λιγοστό (σε σχέση με τις επόμενες δουλειές του) αιματοκύλισμα. Έχοντας στο μυαλό σας ότι πρόκειται για μια διασκεδαστική ταινία και μόνο, θα περάσετε πάρα πολύ καλά. Εγγύηση.

Who Can Kill a Child ?

Ή αλλιώς Island of the Damned (όπως κυκλοφόρησε στο αμέρικα), ή Οι εγκληματίες του έτους 2000 (όπως πρωτοτιτλοφορήθηκε στο ελλάντα) η ταινία ¿Quién puede matar a un niño?. Πρόκειται για μία από τις καλύτερες ισπανικές ταινίες του παρελθόντος σκηνοθετημένη με έμπνευση από τον Ουρουγουανό σκηνοθέτη Narciso Ibáñez Serrador. Βασισμένη στο βιβλίο του Juan José Plans, η ταινία παραγωγής 1975 παρακολουθεί τις διακοπές ενός ζευγαριού εγγλέζων (με τη γυναίκα εγκυμονούσα), οι οποίοι αποφασίζουν να αφήσουν τις πολυπληθέστατες παραλίες της Μπεναβίς και να αναζητήσουν την ηρεμία στο απομακρυσμένο (και φανταστικό) νησάκι της Αλμανθόρα. Εκεί όμως θα βρεθούν σε ένα εξαφανισμένο από ενήλικες νησί με μοναδικούς κατοίκους τα παιδιά. Κάποια όμως γεγονότα και κάποια πτώματα δεξιά κι αριστερά θα τους οδηγήσουν στη σκέψη ότι τα παιδιά του νησιού δεν είναι και τόσο αθώα όσο φαίνονται.

Ξεκινώντας με ντοκυμενταρίστικες εικόνες από τις φρικαλεότητες των ενηλίκων σε διάφορους πολέμους (Άουσβιτς, Κορέα, Ταϊλάνδη, Βιετνάμ κλπ), η ταινία σε ενημερώνει ότι τα αθώα θύματα ήταν (και είναι) πάντα τα παιδιά. Η πορεία της ταινίας θα σας θυμίσει έντονα το Village of the Damned και θα έχουμε καταλάβει ότι ήρθε η ώρα της εκδίκησης. Αλλά ο σκηνοθέτης μας θα προχωρήσει το θέμα ακόμα παρά πέρα. Οι εικόνες ομορφιάς του νησιού μέσα στο εκτυφλωτικό καλοκαιρινό φως έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις φρικαλεότητες των παιδιών και συγχύζουν το μυαλό. Όπως έχει γραφεί κι αλλού, η ταινία μεταμορφώνει σιγά-σιγά το πανέμορφο θέρος συμβολικά και κυριολεκτικά σε επίγεια κόλαση. Τώρα, μπορεί κάποιες σκηνές με τα παιδιά ως θύτες και ως θύματα να σας φανούν ιδιαίτερα σκληρές, πρέπει να σας θυμήσουμε όμως πως βρισκόμαστε στη δεκαετία του '70· τη δεκαετία της αμβισβήτησης, του πειραματισμού και της απαισιοδοξίας. Το απόλυτα απαισιόδοξο φινάλε πάλι θα σας θυμήσει κάτι από Νύχτα των ζωντανών νεκρών, αλλά το σίγουρο είναι ότι θα σας καρφωθεί μια για πάντα στο μυαλό, κάνοντας αυτή τη φιλμική εμπειρία —τουλάχιστον— αξέχαστη.

Simon del Desierto (Ο Σιμών της ερήμου)

Την τρίτη συνεργασία των Luis Buñuel, της ηθοποιού Silvia Pinal και του συζύγου της και παραγωγού Gustavo Alatriste αποτελεί αυτή η μεσαίου μήκους ταινία. Ο Σιμών της ερήμου, παραγωγής 1965, αποτελεί —όπως εύκολα μπορείτε να μαντέψετε— άλλη μια σουρεαλιστική ταινία του Ισπανού σκηνοθέτη που με το λεπτό του χιούμορ ισοπεδώνει τα πάντα. Ο πρωταγωνιστής μας μιμείται το παράδειγμα του Συμεών του Στυλίτη, ο οποίος τον 5ο αιώνα μ.Χ. ανέβηκε πάνω σε ένα στύλο και έζησε εκεί 37 χρόνια με νηστεία και προσευχή για να είναι και πιο κοντά στο Θεό και πιο μακριά από τις αμαρτίες των ανθρώπων. Με βάση αυτήν την ιστορία, ο Buñuel βρίσκει την ευκαιρία να επιτεθεί (για άλλη μια φορά) με οξυδερκείς και ευφυείς παρατηρήσεις κατά της εκκλησίας και του Χριστιανισμού. Χρησιμοποιώντας τη Silvia Pinal ως το μέσον για να ρίξει ο Διάβολος (ή ο Buñuel;) τον Σιμών στην αμαρτία, η ταινία δεν είναι απλά ενδιαφέρουσα· είναι μια πανέξυπνη σατιρική αλληγορία. Θα μπορούσαμε να πούμε, τέλος, ότι αποτέλεσαι τη μεγαλύτερη επιρροή των Monty Python για τη δημιουργία της ταινίας Life of Brian.