Le Clan des Siciliens (Η συμμορία των Σικελών)

Η συμμορία των Σικελών θα μπορούσε να τιτλοφορηθεί και ως η οικογένεια των Σικελών. Αφού ο Jean Gabin υποδύεται έναν Σικελό που ζει στο Παρίσι και ετοιμάζει μία μεγάλη ληστεία, στην οποία θα συμμετάσχει η μισή οικογένειά του και ο Alain Delon, ένας νεαρός Γάλλος κακοποιός που τον κυνηγάει ολόκληρη η αστυνομία μετά την απόδραση. Εμμονή με αυτόν έχει ο επιθεωρητής που υποδύεται ο Lino Ventura. Αυτό το τρίο των μεγάλων ηθοποιών κρατάνε στους ώμους τους την ταινία του Henri Verneuil, την καλύτερη ίσως που υπέγραψε στην πολύχρονη καριέρα του. Δράση, κυνηγητό, ο μικρόκοσμος των κακοποιών εναντίων των αστυνομικών, πανικός στον αέρα και οι κώδικες τιμής είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά της ταινίας, όπως ακριβώς προστάζει το συγκεκριμένο κινηματογραφικό είδος. Η πανέμορφη μουσική του Ennio Morricone ολοκληρώνει αυτήν την καλοφτιαγμένη παραγωγή.

Classe Tous Risques (Προσοχή! Δημόσιος κίνδυνος!)

Αρκετά βίαιος κακοποιός ο Lino Ventura ξεκινάει μαζί με τη γυναίκα του, τα δυο του παιδιά και τον συνεργό του από το Μιλάνο και προσπαθούν να το σκάσουν προς Γαλλία. Όλα βαίνουν καλώς, μέχρι τη στιγμή που θα αποβιβαστούν στη Μασσαλία και θα τους επιτεθούν οι λιμενοφύλακες. Το αποτέλεσμα θα είναι να σκοτωθούν η γυναίκα του και ο φίλος του και να μείνει αυτός μόνος με τα δύο παιδιά, κυνηγημένος από όλη την αστυνομία. Τότε θα ζητήσει τη βοήθεια των παλιών φίλων και πρώην «συναδέλφων» από το Παρίσι αλλά αυτοί, μη θέλοντας να μπλέξουν, του στέλνουν έναν άγνωστο νεαρό, τον (new kid on the block του γαλλικού σινεμά τότε) Jean-Paul Belmondo. Μεταξύ των δυο αντρών θα δημιουργηθεί μια ιδότυπη φιλία, που θα αποδειχθεί πιο δυνατή και πιο αληθινή από αυτή των παλιόφιλων που θα προσπαθήσουν να αντιμετωπίσουν τον... θυμωμένο Ventura με πισωμαχαιρώματα.

Γκανγκστερική γαλλική ταινία παραγωγής 1960, η Classe Tous Risques χωρίς να έχει αφήσει εποχή, συνδυάζει ευπρεπώς το γαλλικό νουάρ της προηγούμενης δεκαετίας με τη δράση των αστυνομικών ταινιών του Melville. Έχει και δυο άξιους πρωταγωνιστές που βοηθάνε στην καλύτερη θέασή της, έτσι;

Touchez pas au Grisbi (Ας με κρίνει η κοινωνία)

Ο γίγαντας του γαλλικού σινεμά Jean Gabin πρωταγωνιστεί στην ταινία Touchez pas au Grisbi του 1954, μια ταινία για το οργανωμένο έγκλημα και τις επικίνδυνες συμμορίες. Το ενδιαφέρον εδώ εστιάζεται στους παρανόμους που συμπεριφέρονται περισσότερο σαν... επιχειρηματίες και λιγότερο ως εγκληματίες. Χαρακτηριστική είναι επίσης η απουσία των οποιοδήποτε οργάνων της τάξης. Οι ρυθμοί είναι ιδιαίτερα χαλαροί καθ'όλη τη διάρκεια της ταινίας και η έκρηξη βίας στο τέλος μάς ταρακουνάει περισσότερο από όσο θα περιμέναμε.

Η ιστορία αφορά τον Μαξ ο οποίος ετοιμάζεται να αποσυρθεί από τον υπόκοσμο. Όταν μια αντίπαλη συμμορία απαγάγει τον κολλητό του ζητώντας σε αντάλλαγμα τον χρυσό που είχε ληστέψει στην τελευταία του «δουλειά», θα αναγκαστεί να λάβει δραστικά μέτρα. Ο σκηνοθέτης Jacques Becker ανακάλυψε τον 34-χρονο πρώην παλαιστή ελληνορωμαϊκής πάλης Lino Ventura και του έδωσε τον πρώτο του κινηματογραφικό ρόλο. Άρεσε τόσο πολύ στον Gabin, που του έδωσε ρόλους και στις μετέπειτα ταινίες του. Η επιτυχία εξάλλου της ταινίας εκείνη την εποχή βοήθησε την καριέρα του Gabin που είχε αρχίσει εμπορικά να παίρνει την κατιούσα. Επίσης, σε μικρό αλλά χαρακτηριστικό ρόλο βλέπουμε εδώ και την πανέμορφη Jeanne Moreau. Τέλος, να πούμε ότι ο γαλλικός τίτλος μεταφράζεται κανονικά (σύμφωνα με την γαλλική αργκό) ως μακριά τα χέρια από τα κλοπιμαία. Πάντως, ο μεταφραστής της εποχής έδωσε πάλι ρεσιτάλ.

L' Armée des Ombres (Η μεγάλη στρατιά των αφανών ηρώων)

Με τις περισσότερες ταινίες του, ο Jean-Pierre Melville μάς σύστησε τους ανθρώπους του υποκόσμου και τους κανόνες με τους οποίους ζούσαν. Μαζί με τα όνειρά τους για καλύτερη ζωή, είδαμε και τις προσπάθειες επιβίωσης απέναντι σε αντιπάλους που εκπροσωπούσαν το νόμο. Στην ταινία L' Armée des Ombres του 1969 ισχύουν οι ίδιοι κανόνες, μόνο που αλλάζει το περιβάλλον και οι... στολές. Βρισκόμαστε στη Γαλλία της γερμανικής κατοχής του '40 και απ'τη μια μεριά έχουμε τους ανθρώπους της αντίστασης που ζουν μοναχικά και δρουν στο περιθώριο και απ'την άλλη τους γάλλους ρουφιάνους αστυνομικούς που συνεργάζονται με τους γερμανούς κατακτητές. Η εμπιστοσύνη εδώ παίζει τον πρωτεύοντα ρόλο, αφού είναι ζήτημα ζωής και θανάτου.

Αφήγηση από πολλές οπτικές γωνίες, μακριές σιωπές και λιγοστούς διαλόγους, με τα βλέματα να είναι αυτά που «γράφουν» στην κάμερα. Μια ταινία φόρος-τιμής στους... αφανείς ήρωες της γαλλικής αντίστασης (όπως «έγραψε» και ο έλληνας μεταφραστής της εποχής). Πλούσιο καστ με μερικούς από τους μεγαλύτερους ευρωπαίους σταρ της εποχής και τους ίδιους πρωταγωνιστές με τη Δεύτερη πνοή: Lino Ventura, Paul Merisse και μαζί τους η Simone Signoret και ο μπαμπάς του Vincent Cassel, o Jean-Pierre. (ακόμα) Μία από τις καλύτερες ταινίες του κορυφαίου γάλλου δημιουργού.

Le Deuxième Souffle (Η δεύτερη πνοή)

Μια από τις όχι και τόσο γνωστές ταινίες (στο ευρύ κοινό) του Jean-Pierre Melville αποτελεί η ταινία Δεύτερη πνοή του 1966, παρόλο που ταυτοχρόνως είναι μια από τις καλύτερες δημιουργίες αυτού του μεγάλου Γάλλου σκηνοθέτη.

Η ιστορία του σκληρού παράνομου Γκου (ένας απίστευτος Λίνο Βεντούρα) που δραπετεύει, κυνηγιέται, οργανώνει ληστείες, συλλαμβάνεται και ξαναδραπετεύει έχει προδιαγεγραμμένη κατάληξη. Η μοίρα του υποκόσμου είναι γνωστή και γράφεται με αίμα. Σε μια εποχή που ακόμα και μεγάλοι κακοποιοί συνεργάζονται με την αστυνομία και αντίστοιχα οι αστυνομικοί τα έχουν κάνει «πλακάκια» με τους εγκληματίες, το ήθος και η στάση ζωής του Βεντούρα θα είναι αυτό που θα τον κάνει να ξεχωρίζει. Και στο τέλος, μοναδικός σκοπός του δεν θα είναι η επιβίωση, αλλά η διασφάλιση του ονόματός του. Μπορώ να πω ότι η τελική σκηνή μού έφερε λιγάκι στο μυαλό το τέλος των Reservoir Dogs; Πάντως, το ριμέικ της ταινίας που κυκλοφόρησε πέρυσι (με Daniel Auteuil και Monica Bellucci) δεν το έχω δει ακόμα και δεν μπορώ να πάρω θέση. Όπως και να 'χει, αυτή η ταινία παραμένει συγκλονιστική.