Kanal (Οι ήρωες της Βαρσοβίας)

Η διαδρομή προς τη σωτηρία της αντιστασιακής πολωνικής ομάδας μέσα από τα υπόγεια αποχετευτικά κανάλια της Βαρσοβίας καταλήγει να είναι μια διαδρομή προς το αναπόφευκτο. Σαν μια άλλη κατάβαση στην κόλαση του Δάντη, σαν ένα πέρασμα από τη Σκύλα στη Χάρυβδη χωρίς το αίσιο τέλος του Οδυσσέα, που οδηγεί ολοταχώς προς το Θάνατο, φέρνει όλους τους χαρακτήρες του έργου στα όριά τους. Άλλοι οδηγούνται προς την απόγνωση, άλλοι είναι ένα βήμα από την τρέλα, άλλοι απλώς συνεχίζουν να κάνουν το καθήκον τους. Στοιχεία ποιητικού ρεαλισμού στο πασίγνωστο, σκληρό, σκοτεινό, βουτηγμένο στο βούρκο έργο του Αντρέι Βάιντα με τίτλο Kanal, με τους χαρακτήρες του έργου να είναι βγαλμένοι μέσα από τα βιώματα πολλών από των συντελεστών του έργου κατά τη διάρκεια του Β' ΠΠ.

Popiół i diament (Στάχτες και διαμάντια)

Μια από τις πιο διάσημες πολωνικές ταινίες της μεταπολεμικής περιόδου, από τον πιο διάσημο πολωνό σκηνοθέτη, μέχρι να εμφανιστούν δηλαδή ο Πολάνσκι και ο Κισλόφκσι. Μιλάμε για τον Andrzej Wajda (Αντρέι Βάιντα) και την ταινία του Στάχτες και διαμάντια του 1958, την ταινία που έκλεισε την πολεμική του τριλογία, μετά τις A Generation του 1954 και Kanal του 1956. Όλη η ιστορία εκτυλίσσεται μέσα σε μια μέρα, από το πρωί της τελευταίας μέρας του Β' Παγκοσμίου πολέμου και τη συνθηκολόγηση των Γερμανών μέχρι το επομένο πρωινό σε ένα μικρό χωριό. Μια ολιγομελής αντιστασιακή ομάδα στήνει ενέδρα για να σκοτώσει τον τοπικό γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος αλλά σκοτώνουν λάθος άτομο. Αποφασίζουν να πιάσουν δωμάτιο στο τοπικό ξενοδοχείο του χωριού που οι κάτοικοί του πανηγυρίζουν για τη λήξη του πολέμου και ετοιμάζουν το βραδυνό γλέντι με τον τοπικό γραμματέα, που ετοιμάζεται να διοριστεί υπουργός. Ο Βάιντα μάς παρουσιάζει όλα τα πρόσωπα του δράματος, με τις έγνοιές τους, τα βάσανά τους, αλλά επικεντρώνεται στο νεαρό που κατά τη διάρκεια της νύχτας ερωτεύεται, απομυθοποιεί και αμφισβητεί τους ανώφελους σκοπούς της αποστολής του. Υπάρχουν όμως κι αυτοί που έχουν μάθει να ζουν από τη βία: άλλαξαν τα πρόσωπα των εχθρών και δημιουργήθηκαν νέες αντίπαλες παρατάξεις, και η βία παραμένει ίδια. Το πρωινό ξημέρωμα και ο εκτυφλωτικός ήλιος θα φέρει τη λύτρωση(;) στο νεαρό πρωταγωνιστή μας. Μια σκληρή ταινία για απαιτητικούς, σινεφίλ θεατές.

Krótki film o zabijaniu (Μικρή ιστορία για ένα φόνο)

Η Μικρή ιστορία για ένα φόνο είναι στην ουσία η ιστορία δύο φόνων. Ο πρώτος είναι του νεαρού δολοφόνου και ο δεύτερος του κράτους. Με μεθυστική σκηνοθεσία και πανέξυπνη χρήση των φακών και των φωτοσκιάσεων, ο Κισλόφκσι μάς παρασύρει στην καθημερινότητα τριών διαφορετικών ανθρώπων: ενός ταξιτζή, ενός φοιτητή που παίρνει το πτυχίο του στη δικηγορική και ενός ρέμπελου νεαρού που τριγυρνάει στους δρόμους. Ο τρίτος θα μπει στο ταξί του πρώτου και σε κάποια ερημιά θα τον σκοτώσει. Ένας φόνος τόσο σοκαριστικά ρεαλιστικός, που πήρε πάρα πολύ ώρα να ολοκληρωθεί και με άφησε μουδιασμένο στην καρέκλα μου. Ο νεαρός όμως θα συλληφθεί και θα καταδικαστεί σε θάνατο. Πανέξυπνα, δεν βλέπουμε τη διαδικασία της δίκης. Δικηγόρος του νεαρού είναι ο δεύτερος της ιστορίας μας, πρωτάρης στο επάγγελμα. Λίγη ώρα πριν την εκτέλεση, θα συναντηθούν στο κελί. Τότε είναι που θα ακούσουμε την ιστορία του νεαρού, θα μάθουμε για το παρελθόν του και θα βγάλουμε τα συμπεράσματά μας. Αλλά το Κράτος δεν μπορεί να περιμένει. Και σε αντίθεση με τον πρώτο φόνο, ο δεύτερος θα γίνει πολύ πιο γρήγορα και πολύ πιο αποτελεσματικά! Η ταινία αποτελεί το επεισόδιο «Ου φονεύσεις» από την τηλεοπτική παραγωγή Δεκάλογος του Κισλόφσκι, η οποία επιμηκύνθηκε έτσι ώστε να μεγαλώσει λίγο η συνολική της διάρκεια. Λέγεται ότι σόκαρε τόσο τους πολωνούς αξιωματούχους που τους έκανε να σταματήσουν την εκτέλεση της θανατικής ποινής για πέντε χρόνια!

Przypadek (Η τύχη/Blind Chance)

Η ταινία Przypadek του μεγάλου πολωνού σκηνοθέτη γυρίστηκε το 1981 αλλά απαγορεύτηκε από την Λογοκρισία των Αρχών της Πολωνίας. Κυκλοφόρησε τελικά επισήμως το Μάιο του 1987 στο φεστιβάλ των Καννών. Γνωστός στο ευρύ κοινό ο Kieslowksi από την τριλογία των χρωμάτων και τη διπλή ζωή της Βερονίκ, εδώ έχουμε να κάνουμε με μια σχετικά άγνωστη ταινία αλλά μια από τις καλύτερες ταινίες του μέσα από την δεκαετία του '80. Όπως βλέπουμε και στην αφίσα, ο πρωταγωνιστής Βίτεκ τρέχει για να προλάβει το τρένο. Από αυτό το απλό περιστατικό θα δημιουργηθούν τρεις διαφορετικές ιστορίες. Τρεις ιστορίες που η κάθε μία θα διαμορφώσει εντελώς διαφορετικά την εξέλιξη της ζωής του πρωταγωνιστή. Στην πρώτη εκδοχή ο Βίτεκ καταφέρνει να ανέβει στο τρένο. Εκεί γνωρίζει κάποιον κομμουνιστή που τον παροτρύνει να γραφτεί στο κόμμα... Στη δεύτερη εκδοχή δεν προλαβαίνει το τρένο και έρχεται σε σύγκρουση με έναν ελεγκτή εισιτηρίων, γεγονός που οδηγεί στη σύλληψή του... Στην τρίτη εκδοχή ο Βίτεκ αφού έχει χάσει το τρένο συναντά τυχαία μια συμφοιτήτριά του. Αυτή η συνάντηση στέκεται αφορμή για να συνεχίσει τις σπουδές που είχε παρατήσει...

Μέσα στην ταραχώδη περίοδο της Πολωνίας κατά τη δεκαετία του '70, ο Κισλόφκσι ασχολείται με το αγαπημένο του θέμα της τύχης/μοίρας και πώς αυτό επηρεάζει τον άνθρωπο, τις επιλογές που παίρνει στην πορεία της ζωής του και τις διαδρομές που θα ακολουθήσει. Οι τρεις ιστορίες όμως συγκλίνουν προς ένα κοινό τέλος κι αυτό είναι ένα ταξίδι στο Παρίσι. Το τέλος μας αφήνει με το στόμα ανοιχτό και το μυαλό σε εγρήγορση. Φυσικά, υπάρχει έντονα η καυστική κριτική ματιά για την πολωνική κοινωνία σε όλα τα επίπεδα, όπως υπάρχει έντονα και η εξερευνητική ματιά του σκηνοθέτη στην ψυχολογία του πρωταγωνιστή. Μπορεί να σας φέρει στο μυαλό το Sliding Doors και Τρέξε, Λόλα Τρέξε, αλλά εδώ τα πράματα είναι πιο.... σινεφίλ.