Le Testament d'Orphée (Η διαθήκη του Ορφέα)

Πενήντα χρόνια πριν, ακριβώς τέτοια μέρα, κυκλοφόρησε η τελευταία ταινία του μεγάλου Jean Cocteau. Ο πλήρης τίτλος ήταν Le testament d'Orphée, ou ne me demandez pas pourquoi! και είχε πολλά προβλήματα χρηματοδότησης. Η ταινία δεν θα ολοκληρωνόταν αν δεν συνείσφερε ο Φρανσουά Τριφό τα χρήματα από το βραβείο σκηνοθεσίας που είχε κερδίσει στο φεστιβάλ των Καννών το '59 για τα 400 χτυπήματα. Ο διανοητής Κοκτώ υποδύεται τον εαυτό του και χάνεται στο σουρεαλιστικό σύμπαν της ταινίας Ορφέας που είχε δημιουργήσει το '50. Η πλοκή δεν έχει και μεγάλη σημασία. Ο ποιητής περιπλανιέται σε ένα παράλληλο σύμπαν φαντασίας και ονείρων. Συναντάει διάφορους χαρακτήρες και παρακολουθούμε τις φιλοσοφικές συζητήσεις τους. Παίζει αρκετά με την ανάποδη κινηματογράφηση δίνοντάς μας πολύ όμορφες σεκάνς. Σε μικρούς ρόλους εμφανίζονται μεταξύ άλλων οι Jean-Pierre Leáud, Jean Marais, ο Yul Brynner (!), ακόμα και ο Pablo Picasso. Απαιτητική ταινία για σινεφίλ, αλλά καλό θα ήταν να έχετε δει και τον Ορφέα για να μην μπερδευτείτε με ονόματα και καταστάσεις.

La Belle et la Bête

Η Ωραία και το τέρας του 1946 παραμένει η πιο διάσημη ταινία του Jean Cocteau και μία από τις πιο διάσημες και καλύτερες δημιουργίες του γαλλικού (γιατί όχι, και του παγκόσμιου) κινηματογράφου. Το πασίγνωστο παραμύθι μεταφέρθηκε με απίστευτη έμπνευση στη μεγάλη οθόνη, κάνοντάς την μια από τις πιο πρωτοποριακές ταινίες της εποχής. Μια ταινία που, 50 χρόνια μετά, ενέπνευσε την καρτουνίστικη (για να μην πω ότι αποτέλεσε καρμπόν) ταινία της Disney και παραμένει φρέσκια μέχρι σήμερα. Εμπνευσμένα σουρεαλιστικά σκηνικά όχι μόνο περιβάλλουν τους πρωταγωνιστές Jean Marais και Josette Day αλλά έχουν ισάξιο ρόλο. Ωθώντας τα τεχνικά μέσα της εποχής πέρα από τα όρια τους, ο Κοκτώ μας παρουσίασε ένα κινηματογραφικό επίτευγμα φαντασίας και ρομαντισμού, που έβγαλε το παιδί από μέσα μας σε μια ταινία που μόνο παιδική δεν μπορούμε να την πούμε.

Orphée (Ορφέας)

Ο μύθος του Ορφέα φαίνεται ότι αποτελεί αγαπημένο θέμα των γάλλων κινηματογραφιστών. Εδώ βρίσκουμε τον καλλιτέχνη Jean Cocteau πίσω από την κάμερα να δίνει ρεσιτάλ ευρυματικότητας και εμπνευσμένης σκηνοθεσίας, δείχνοντας έναν άνθρωπο που δεν ησύχαζε ποτέ το μυαλό του. Ο Ορφέας παραγωγής 1950 είναι φυσικά μια μοντέρνη παραλλαγή του μύθου, με τον ηθοποιό (και παλιό φίλο του Κοκτώ) Jean Marais (γνωστότερος στο ευρύ κοινό από το ρόλο του ως Φαντομάς) στο ρόλο του τίτλου. Οι καθρέφτες είναι οι πύλες προς τον Άλλο Κόσμο· οι Κέρβεροι οδηγούν μοτοσυκλέτες· τα γάντια μπορεί να έχουν και άλλη, ειδική χρήση· τέχνη που ξεπερνά τα «σύνορα»· σουρρεαλισμός και avant-garde. Χωρίς πολλά (και περιττά) λόγια, αναζητήστε και απολαύστε μια από τις καλύτερες γαλλικές δημιουργίες.

Les Enfants Terribles (Τα τρομερά παιδιά)

Στην ταινία του 1950 Les Enfants Terribles έχουμε μια μεγάλη συνεργασία του νεαρού τότε στο κουρμπέτι Jean-Pierre Melville και του πολυτεχνίτη Jean Cocteau. Βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Κοκτώ που εκδόθηκε το 1929, η ταινία παρακολουθεί την τρομερή (και σχεδόν ανόσια) σχέση δύο αδερφιών που έχουν αποκόψει τους εαυτούς τους από τον υπόλοιπο κόσμο, παίζουν τρομερά εγκεφαλικά παιχνίδια (η λεκτική βία δίνει και παίρνει) που όσοι τους παρακολουθούν βγάζουν λάθος συμπεράσματα. Όταν όμως στο κλειστό περιβάλλον τους εισβάλει το ερωτικό ειδύλλιο, η ζήλια θα φέρει θανάσιμα αποτελέσματα.

Ένα κινηματογραφικό ποίημα, θα μπορούσαμε να τη χαρακτηρίσουμε. Ο Cocteau χρησιμοποιεί τη βαθιά φωνή του έχοντας το ρόλο του αφηγητή και ο Melville παίρνει την κάμερα και με τις οπερατικές κινήσεις του δεν αφήνει τίποτα κρυφό. Σημειώστε ότι ο Cocteau διάλεξε τον Melville ως σκηνοθέτη έχοντας δει την προηγούμενη χρονιά την παρθενική του ταινία μεγάλου μήκους, την Le silence de la mer.