A Run for your Money

Δύο Ουαλοί ανθρακωρύχοι πηγαίνουν στο Λονδίνο να πάρουν βραβείο από εφημερίδα, αλλά χάνονται στη διαδρομή καθώς ο ένας μπλέκει με λωποδύτισσα που του κάνει τα γλυκά μάτια και προσπαθεί να του πάρει το βραβείο (τα λεφτά) και ο άλλος μπλέκει με παλιό φίλο μουσικό και την άρπα του, με τον οποίο καταλήγουν να κάνουν πολλές στάσεις στις παμπ για μπύρες και ουίσκι. Ο Άλεκ Γκίνες συμμετέχει σε δεύτερο ρόλο ενός δημοσιογράφου που προσπαθεί να τους συμμαζεψει, για λογαριασμό της εφημερίδας. Το A Run for your Money είναι μία απλή παλαιομοδίτικη κωμωδία των Studio Ealing, η οποία έχει κάποια καλά σημεία, αλλά στο σύνολο της μπορεί να φανεί κουραστική. Μόνο για τους φανατικούς του παλιού Βρετανικού κινηματογράφου και σε αυτούς που... θέλουν να δούνε ποιες είναι οι διαφορές των Ουαλών από τους Άγγλους!

I Shot Jesse James (Ο θάνατος του εκδικητού)

Ξεκινώντας ως ένα τυπικό μπι-μούβι γουέστερν, η ταινία εξελίσσεται με ενδιαφέρον παρακολουθώντας το "μαρτύριο" και το "βάσανο" του πρωταγωνιστή, αφού σκότωσε το φίλο του Τζέσε Τζέιμς για να πάρει την αμοιβή και να ζήσει με την αγαπημένη του. Το I Shot Jesse James ήταν η πρώτη σκηνοθετική δουλειά του Samuel Fuller και έχει κάποια ανατρεπτικά στοιχεία που κάνουν την ταινία να ξεχωρίζει από τα κλισέ έργα της εποχής. Ο συνήθως δευτεραγωνιστής (και σε ρόλους σκληρού) John Ireland κερδίζει τις εντυπώσεις και μέσα στην ίδια χρονιά του 1949 (ανάμεσα σε άλλα 5 έργα που συμμετείχε) κέρδισε τη μοναδική υποψηφιότητα για όσκαρ όχι σ'αυτό, αλλά στο Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου (για β' ανδρικού ρόλου).

Colorado Territory

Ο Raoul Walsh αντιγράφει τον εαυτό του και παίρνει το σενάριο της ταινίας του High Sierra και το τοποθετεί στην άγρια Δύση. Στο Colorado Territory, ο Joel McCrea έχει το ρόλο του Humphrey Bogart και προσπαθεί να κάνει μία τελευταία ληστεία και να αποσυρθεί. Στους γυναικείους ρόλους η Virginia Mayo υποδύεται τη γυναίκα που θα τον ακολουθήσει μέχρι τέλους και η Dorothy Malone υποδύεται τη γυναίκα που θα κάνει πίσω μόλις μάθει την αλήθεια γύρω από τον McCrea. Συνεχής δράση, πιστολίδια, ίντριγγα, πισώπλατα μαχαιρώματα αλλά εντελώς "χάρτινοι" οι δεύτεροι χαρακτήρες και γραφικές ανατροπές οδηγούν στην τελική κλιμάκωση, με αποτέλεσμα να θεωρήσουμε μέτριο το τελικό αποτέλεσμα. Στα ελληνικά βγήκε με δύο τίτλους: «Ματωμένοι βράχοι» και «Ο εκδικητής του κόκκινου βράχου».

Champion (Φλογισμένα πάθη)

Το κυνήγι για χρήμα και δόξα σε άλλο ένα έργο με θέμα το μποξ. Από φτωχός και καταφρονημένος, ο Kirk Douglas θα γίνει πετυχημένος και πλούσιος μέσα από σκληρή δουλειά και αφού έχει «φάει» πολλές μπουνιές. Αφού καταφέρει να γίνει πρωταθλητής, θα πρέπει να πάει με τα νερά του συστήματος και των διαπλεκόμεων για να παραμείνει στην κορυφή. Έτσι, με τη στάση του, θα διώξει από δίπλα του τον αδελφό του (Arthur Kennedy) και τον μάνατζερ του και θα αποξενωθεί με όλους. Ο ρόλος του πρωταγωνιστή στο σκληρό δράμα Champion του 1949 δεν είναι και τόσο συμπαθητικός. Σκηνοθεσία από τον Mark Robson σε μία ανεξάρτητη (έξω από τα μεγάλα στούντιο) παραγωγή του Stanley Kramer. Υποψήφιοι για όσκαρ τα δύο «αδέρφια», για α’ και β’ ανδρικό ρόλο αντίστοιχα. Σε γενικές γραμμές, θυμίζει το Body and Soul με τον John Garfield από το 1947. Την ίδια χρονιά πάντως κυκλοφόρησε το (ακόμα καλύτερο) The Set-Up. Μετά από τρία μόνο χρόνια καριέρας σε δεύτερους ρόλους, αυτός ήταν ο πρώτος πρωταγωνιστικός ρόλος του Douglas που τον έκανε διάσημο και τον έχρισε σταρ.

Rope of Sand

Μέσα στην έρημο της Αφρικής, ο Burt Lancaster ψάχνει για τα κρυμμένα διαμάντια, ψάχνει να πάρει εκδίκηση από πρώην εργοδότες, ψάχνει να βρει τη δικιά του ψυχική ηρεμία. Το σχέδιο του δεν θα πάει όπως πίστευε, αλλά η μοίρα (μία γυναίκα) και η τύχη (διαμαντολαγνεία) θα τον βοηθήσουν.

Οι παραγωγοί ήθελαν να γυρίσουν μία δεύτερη Καζαμπλάνκα. Κλείσανε όλο το δευτερεύον καστ, αλλά τελικά το πρωταγωνιστικό ζευγάρι δεν ακολούθησε. Έμειναν οι Claude Rains, Paul Heinreid και Peter Lorre να πλαισιώσουν τον Burt Lancaster με μία αρκετά πιο άσημη παρτενέρ. Σκληρό και βίαιο έργο, με πολλές σεναριακές υπερβολές (για να μεγαλώσει η διάρκεια) και κάποιες σεναριακές ευκολίες (που δεν δικαιολογούνται). Στο σύνολο, ένα αξιοπρεπές έργο σε σκηνοθεσία William Dieterle, με χαρακτήρες -κατά κύριο λόγο- αντιπαθητικούς, με τους οποίους όμως δύσκολα μπορείς να ταυτιστείς. Παρόλο που ο ίδιος ο Lancaster είχε πει πως το Rope of Sand είναι η λιγότερη αγαπημένη του ταινία (για διάφορους προσωπικούς λόγους), εσείς δείτε μία ταινία εκδίκησης, πάθους, πανουργίας και εγκλήματος, ένα γνήσιο film-noir της δεκαετίας του '40.

Passport to Pimlico

Ένας κρυμμένος θησαυρός στα έγκατα της συνοικίας Πίμλικο, που ανακαλύπτεται από την έκρηξη μίας ανενεργής βόμβας από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και κάποια έγγραφα που ορίζουν ότι ο θησαυρός και η περιοχή ήταν ιδιοκτησία ενός Γάλλου δούκα ανατρέπουν την ήσυχη ζωή της περιοχής και φέρνουν τα πάνω-κάτω. Οι αρχές δεν θα μπορούν να βγάλουν άκρη με το ποιος θα πάρει το θησαυρό, ένας απόγονος του δούκα θα εμφανιστεί, το ένα θα φέρει το άλλο και το Πίμλικο θα αυτοανακηρυχθεί ανεξάρτητο. Στην αρχή όλα θα πηγαίνουν τέλεια για τους κατοίκους και τους... λαθρέμπορους, αλλά κάποια στιγμή η κυβέρνηση θα αντιδράσει και θα αποκλείσει την περιοχή. Αυτό που θα επακολουθήσει, θα είναι εντελώς... βρετανικό!

Η ταινία Passport to Pimlico ανήκει στη σειρά των κωμωδιών των βρετανικών στούντιο Ealing, που ήξεραν να χειρίζονται και να παρουσιάζουν πειστικά τις περίεργες καταστάσεις που δημιουργούν εξωπραγματικά γεγονότα. Συνολικά είναι μία χαριτωμένη κωμωδία παλιάς κοπής με επίκεντρο τη διπλωματία, τους συνταγματικούς νόμους και τη γραφειοκρατία εκείνης της εποχής. Το όλο θέμα αποτέλεσε και τη βασική επιρροή για το Ποντίκι που βρυχάται με τον Πίτερ Σέλερς. Η βασική επιρροή για τη δημιουργία αυτού του έργου, πάντως, ήταν ο αποκλεισμός δρόμων και σιδηροδρόμων του Δυτ. Βερολίνου το 1948 από τους Σοβιετικούς (όταν άρχισαν να οξύνονται οι σχέσεις ΕΣΣΔ-Δύσης) και για σχεδόν 11 μήνες οι σύμμαχοι καθημερινά έριχναν από αεροπλάνα τόνους τροφίμων και προμηθειών με αλεξίπτωτα.

I Married a Communist (Οπαδοί του ολέθρου)

B-movie, νουάρ μελόδραμα, στο οποίοι οι κακοί δεν είναι συμμορίες, αλλά το Κομουνιστικό Κόμμα των ΗΠΑ. Το οποίο παρουσιάζεται σ'αυτό το έργο του 1949 να δρα με γκανγκστερικές μεθόδους. Ήταν η εποχή της απαρχής του Ψυχρού πολέμου και η προπαγάνδα έπεφτε σύννεφο. Ακόμα και η ίδια η λέξη για τους αμερικανούς θεωρούνταν προσβολή. Ίσως γι'αυτό άλλαξαν τον αρχικό τίτλο I Married a Communist σε The Woman on Pier 13 και αργότερα σε Beautiful but Dangerous. Ο Robert Ryan υποδύεται έναν αντιπρόεδρο ναυτιλιακής εταιρείας, που την εποχή της μεγάλης ύφεσης ήταν μέλος του ΚΚ. Αργότερα τους παράτησε, άλλαξε όνομα, μετακόμισε στο Σαν Φρανσίσκο, παντρεύτηκε και από λιμενεργάτης σιγά-σιγά έγινε αντιπρόεδρος. Η ζωή του αντιπροσωπεύει το αμερικανικό όνειρο. Το παρελθόν όμως θα του χτυπήσει την πόρτα και θα τον εκβιάσει για να εξυπηρετήσει τα δικά του συμφέροντα. Οι σκηνές που στύνονται οι διαπλοκές για να φαγωθούν οι ιδιοκτήτες με τα συνδικάτα έχουν κάποιο ενδιαφέρον. Ως επί τω πλείστον, όμως, πρόκειται για μια επιπόλαια, κυρίως προπαγανδιστική ταινία. Εκτός κι αν τη δείτε ως το δράμα ενός παγιδευμένου ανθρώπου που δεν μπορεί να βρει καμία διέξοδο. Διαρκεί επίσης μόνο 70 λεπτά και η γραφική βία στο τέλος ενισχύει το χαρακτηρισμό b-movie. Απολαύστε επίσης τον καρατερίστα Thomas Gomez σε μεγαλούτσικο και ενδιαφέροντα «κακό» ρόλο. Και... φυσικά, δεν έχει καμία σχέση με το ομότιτλο βιβλίο του Φίλιπ Ροθ. Έτσι κι αλλιώς, αυτό κυκλοφόρησε πενήντα σχεδόν χρόνια μετά το έργο.

Tokyo Joe

Τόκιο Τζο, το όνομα του κέντρου διασκέδασης που διατηρούσε στο Τόκιο ο Μπόγκαρτ, πριν τον πόλεμο. Μετά από εφτά χρόνια φυγής και τη λήξη του πολέμου, επιστρέφει αλλά δεν μπορεί να το δουλέψει, καθώς βρίσκεται εκτός αμερικάνικης δικαιοδοσίας και απαγορεύεται να πηγαίνουν αμερικανοί στρατιώτες. Βρίσκει όμως μια παλιά του αγάπη. Η οποία είναι παντρεμένη με άλλον αμερικανό. Αυτός για να "επιζήσει", ιδρύει αεροπορική εταιρεία με έναν ιάπωνα του υποκόσμου. Για να ξεπεράσει τη γραφειοκρατεία, δέχεται τη βοήθεια του ερωτικού αντίζηλού του. Τι έχουμε δηλαδή; Μπλεξίματα με το στρατό, μπλεξίματα με τον υπόκοσμο, μπλεξίματα με το πες-το-και-ερωτικό τρίγωνο. Σε ένα μετριότατο καστ, με ανέμπνευστο σενάριο, άνευρη σκηνοθεσία και τους κλασικούς αμερικανούς (πρώτα βομβαρδίζουμε και μετά «βοηθάμε» στην ανοικοδόμηση), η ταινία δε διασώζεται ούτε από τον κύριο Μπόγκαρτ ούτε από το πικρό και ολίγον ηρωικό τέλος. Αν είχε άλλον πρωταγωνιστή, θα μιλούσε για τεράστιο b-movie. Ήταν η πρώτη αμερικάνικη ταινία που γυρίστηκε στη μεταπολεμική Ιαπωνία. Τον κακό της υπόθεσης υποδύεται ο Sessue Hayakawa, που έχουμε δει επίσης στα House of Bamboo και Geisha Boy αλλά είναι γνωστότερος από το ρόλο του σαδιστή Γιαπωνέζου Σ/χη στην κλασική Γέφυρα του ποταμού Κβάι.

Riso Amaro (Πόθοι στους βάλτους)

Η επιβίωση στην επαρχία της Ιταλίας του μεταπολέμου έχει αγροτική, χειρωνακτική, σκληρή δουλειά. Έχει και όνειρα για μια καλύτερη ζωή. Για κάποιους, τα πεζά τους όνειρα θα εκπληρωθούν από τον ιδρώτα της δουλειάς τους. Κάποιοι άλλοι, όμως, δεν θα πουν όχι σε κλεμμένα κολιέ που μπορεί να τους οδηγήσουν στα πλούτη και σε μια αλλαγή σελίδας της ζωής τους. Η Doris Dowling θα κρύψει τα κλοπιμαία του εραστή της Vittorio Gassman και θα βρει δουλειά στους ορυζώνες για να κρυφτεί από τις Αρχές. Θα γνωρίσει τη Silvana Mangano, που θα αποσπάσει τα μυστικά της. Θα γνωρίσει όμως και το λοχαγό του στρατού Raf Vallone, στον οποίο θα δει ότι υπάρχει και ζωή πέρα από τον άξεστο γκόμενο της. Τα ανθρώπινα πάθη όμως θα οδηγήσουν τα πράματα στα άκρα και η εκτόνωση του δράματος θα έρθει μέσα από μια βίαιη κατάληξη. Η τελική σεκάνς με το ρύζι που παίρνει τη θέση του χώματος (θα δείτε και θα καταλάβετε) είναι απλά εκπληκτικά συγκινητική. Το Riso Amaro θα λέγαμε ότι είναι επηρεασμένο από τον ιταλικό ρεαλισμό, με αρκετά στοιχεία film-noir, ό,τι πρέπει για τους σινεφίλ. Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Giuseppe De Santis, γνωστός για το σενάριο του Οσεσιόνε του Βισκόντι. Ανάμεσα στους οκτώ(!) που υπέγραψαν το σενάριο της ταινίας, βρίσκουμε (πέρα από το σκηνοθέτη) και τον Mario Monicelli.

Battleground (Μολών λαβέ)

Η πρώτη σοβαρή πολεμική ταινία με θέμα τις μάχες στον Β' Παγκόσμιο πόλεμο. Ο σκηνοθέτης William Wellman παρουσιάζει την ιστορία ενός αμερικανικού λόχου που προσπαθεί να «κρατήσει» τις γραμμές στην πόλη Μπαστόν, στα βελγικά εδάφη. Με πολύ ρεαλισμό (για τα χολιγουντιανά δεδομένα της εποχής) παρουσιάζεται το ανθρώπινο και ευάλωτο πρόσωπο των στρατιωτών. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι βλέπουμε όλους τους στρατιώτες, σε κάποια προσωπική τους στιγμή, σε διάφορες στιγμές του έργου, να σκέφτονται να το σκάσουν. Χωρίς να μειώνεται βέβαια στο ελάχιστο ο πατριωτισμός τους ή πίστη στο καθήκον, έτσι; Η ταινία Battleground αποτέλεσε ένα ριψοκίνδυνο πρότζεκτ για την εταιρεία MGM, καθώς υπήρχαν σκέψεις ότι κανείς δε θα θέλει να δει άλλο ένα πολεμικό δράμα το 1949. Ενάντια στις απαισιόδοξες προβλέψεις, το έργο αποτέλεσε την μεγαλύτερη επιτυχία της MGM των τελευταίων πέντε χρόνων. Κέρδισε δύο όσκαρ (σεναρίου και φωτογραφίας) και ήταν υποψήφιο για άλλα τέσσερα (ταινίας, σκηνοθεσίας, μοντάζ και β' ανδρικού ρόλου για τον James Whitmore. Πώς τον ξεχώρισαν ανάμεσα σε τόσο πολυπληθές ανδρικό καστ (με πιο γνωστά ονόματα τους Van Johnson, Ricardo Montalban, John Hodiak κ.λ.π.), είναι δικό τους θέμα.

Caught (Για λίγη στοργή)

Άλλο ένα καλό, ψυχολογικό, ολίγον τι βαρύγδουπο δράμα παρουσίασε ο Max Ophuls στην αμερικανική περίοδό του. Η ταινία έχει τίτλο Caught και αφορά μια νεαρή, φτωχική κοπελιά (Barbara Bel Geddes) που γουστάρει τα λούσα και την καλοπέραση. Στο δρόμο της θα βρεθεί ένας εκατομμυριούχος (Roberrt Ryan), ο οποίος έχει μια δόση ψυχασθένειας και θα την παντρευτεί από γινάτι και πείσμα προς τον ψυχίατρό του. Θα της προσφέρει απλόχερα δώρα και ρούχα και λοιπά, μόνο που θα την κρατάει μέσα στο σπίτι (caught), δεν θα την αφήνει να ξεστρατίζει και, όντας αυτός πολυάσχολος και σκληρός επαγγελματίας, θα βλέπονται ελάχιστα. Τα προβλήματα λοιπόν στο ζευγάρι θα ξεκινήσουν από την αρχή. Κάποια στιγμή η πρωταγωνίστρια θα τον παρατήσει και θα πάει στη Νέα Υόρκη μόνη της. Βρίσκει δουλειά σε έναν γιατρό (James Mason) ο οποίος είναι ένας απλός καθημερινός άνθρωπος. Θα αναπτυχθεί το απαραίτητο ειδύλλιο μεταξύ τους, αλλά υπάρχει αυτό το άτιμο το παρελθόν που κρατάει παγιδευμένη (caught) την ηρωίδα μας. Η κακία του Ryan εναντίον της ανθρωπιάς του Mason, με την ηρωίδα να βρίσκεται εγκλωβισμένη (caught) ανάμεσά τους. Η λύτρωση τελικά θα έρθει μέσα από μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Λέγεται ότι ο χαρακτήρας του Ryan ήταν βασισμένος στον Howard Hughes. Εμείς θα πούμε ότι πρόκειται για ένα ενδιαφέρον, σκοτεινό μελόδραμα, με κάποιο απλοϊκό διδακτισμό (σε κάποια θέματα) αλλά και τολμηρό, αφού αγγίζει κάποια θέματα ταμπού για την εποχή. Αποτέλεσε την πρώτη ταινία του Mason στο Χόλιγουντ και την αφετηρία, ουσιαστικά, της πολύ μεγάλης καριέρας του.

The Undercover Man (Ο υπόκοσμος του Σικάγο)

Ο Glenn Ford δουλεύει στην υπηρεσία οικονομικού εγκλήματος και προσπαθεί να πιάσει στα δίχτυα του το οργανωμένο έγκλημα, καθώς όλοι οι άλλοι (αστυνομικοί, δικαστικοί κ.λ.π.) έχουν αποτύχει. Έχει έναν δικό του άνθρωπο που θα του δώσει πληροφορίες για τη διακίνηση του μαύρου χρήματος, αλλά το «Συνδικάτο» θα τον σκοτώσει και θα μείνει ο πρωταγωνιστής μας χωρίς στοιχεία. Στην προσπάθειά του να βγάλει άκρη, θα ενοχλεί όλο και περισσότερο το «Συνδικάτο» και για προληπτικούς λόγους θα διώξει τη γυναίκα του για να πάει να μείνει με τους γονείς της. Με ντοκυμαντερίστικη ακρίβεια, αρκούντως σκοτεινή -εκεί που πρέπει- φωτογραφία, ο Joseph Lewis βάζει τον πρωταγωνιστή του να παθιάζεται με τη δουλειά του και ψάχνει να βρει πάση θυσία τα στοιχεία που θα οδηγήσουν στην εξάρθρωση των κακοποιών. Υποτίθεται ότι εξελίσσεται στο Σικάγο, αλλά είναι εξ ολοκλήρου γυρισμένη στο Λος Άντζελες. Ενδιαφέρων φιλμ-νουάρ, ένα χρόνο πριν μας δώσει ο Lewis το δικό του αριστούργημα.

Follow Me Quietly

Μικρό, αστυνομικό b-movie με φτωχικό καστ και διάρκεια σχεδόν μια ώρα. Θέμα της η αναζήτηση ενός serial killer που στραγγαλίζει γυναίκες κάθε φορά που βρέχει. Ο αστυνομικός που είναι υπεύθυνος της υπόθεσης έχει όλα τα στοιχεία από τους φόνους, όλες τις πληροφορίες που μπόρεσαν να μαζέψουν γι'αυτόν, ξέρει σχεδόν τα πάντα για αυτόν, εκτός από το πρόσωπό του. Θα έχει τότε μια αναλαμπή: θα βάλει να του φτιάξουν μια απρόσωπη κούκλα που θα έχει όλα τα χαρακτηριστικά του δολοφόνου, ύψος, βάρος, ντύσιμο, χρώμα μαλλιών. Έτσι θα αρχίσει μια νέα έρευνα που θα οδηγήσει σιγά-σιγά στη διαλεύκανση της υπόθεσης. Αυτή η τελευταία εξέλιξη δίνει ενδιαφέρον στην ταινία Follow Me Quietly όπως επίσης ενδιαφέρον έχει η μονομανία του πρωταγωνιστή να πιάσει το δολοφόνο, σε τέτοιο βαθμό που θα αρχίσει να μιλάει στην κούκλα. Κατά τα άλλα, πρόκειται για μια απλή φιλμ-νουάρ ταινία που σκηνοθετήθηκε από τον νεαρό Richard Fleischer κάτω από την επίβλεψη του Anthony Mann (που έγραψε και το σενάριο), γνώστη του είδους ο δεύτερος αφού ασχολήθηκε πολύ επιτυχημένα με τέτοιου είδους έργα στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '40.

Nora Inu (Λυσσασμένος σκύλος)

Η κλοπή του όπλου τύπου κολτ του «ψάρακλα» αστυνομικού Toshiro Mifune θα αποτελέσει την αφετηρία των γεγονότων που θα οδηγήσουν με αλυσιδωτό τρόπο σε τραγικά αποτελέσματα. Μαζί με τον ανώτερό του (τον ηλικιωμένο πρωταγωνιστή Takashi Shimura του μετέπειτα Καταδικασμένου), θα ακολουθήσουν βήμα προς βήμα όλα τα στάδια, ανακρίνοντας γνωστούς κι αγνώστους, ψάχνοντας στα αρχεία, παρακολουθώντας εμπόρους όπλων και τις φίλες τους, αναζητώντας τελικά αυτόν που αγόρασε το όπλο στη μαύρη αγορά. Ο οποίος, σαν Λυσσασμένος σκύλος, έχει αρχίσει να ληστεύει και να σκοτώνει κόσμο. Ο Mifune επηρεάζεται πολύ άσχημα από την υπόθεση, νιώθοντας υπεύθυνος καθώς δικό του είναι το όπλο που συμμετέχει στις εγκληματικές ενέργειες. Αυτή η παρουσίαση της ψυχολογικής πίεσης του πρωταγωνιστή δίνει στην ταινία του Κουροσάβα μια άλλη δυναμική. Τα εξωτερικά γυρίσματα είναι η πλειοψηφία στο έργο και μας παρουσιάζει την εικόνα της μεταπολεμικής Ιαπωνίας που προσπαθεί να ορθοποδήσει και να ξεχάσει το εφιαλτικό παρελθόν. Φυσικά, πρόκειται για άλλη μια πολύ καλή ταινία του ιάπωνα σκηνοθέτη.

Manon

Η ταινία που δίνει την καλύτερη παρουσίαση στο θέμα: πώς τραβάει μια γυναίκα έναν άντρα από τη μύτη. Ο πρωταγωνιστή μας σώζει από τα ερείπια του Β' Παγκοσμίου πολέμου την Μανόν, πάνω που ετοιμάζονταν οι συγχωριανοί της να την λυντσάρουν λόγω της συμπάθειάς της προς τους Γερμανούς κατακτητές. Μαζί το σκάνε, πηγαίνουν στο Παρίσι, βρίσκουν τον αδερφό της Μανόν και προσπαθούν να ζήσουν τον έρωτά τους. Μόνο που η χλιδή του Παρισιού θα γοητεύσει τη νεαρή κοπελιά και θα κάνει το παν για να μπορεί να είναι μέσα στα λούσα. Και εννοούμε τα πάντα. Χωρίς να το καταλάβει ο ήρωάς μας, η γυναίκα του θα φτάσει να είναι πόρνη πολυτελείας. Όταν ανακαλύψει την αλήθεια, δεν θα οδηγηθεί στο φόνο. Θα υπομένει και θα καταπίνει όλες τις προσβολές μέχρι που τελικά θα «σπάσει» και θα έρθει η ώρα που θα οδηγηθεί στο φόνο. Αντί όμως να σκοτώσει την πηγή των προβλημάτων του, θα σκοτώσει τον αδερφό της. Παίρνει τη Μανόν και μπαίνουν λαθραία σε ένα καράβι με προορισμό την Παλαιστίνη, μαζί με μια ομάδα εβραίων που επιστρέφουν στον τόπο τους. Η τελευταία πράξη του έργου θα δοθεί στις ερήμους της Μέσης Ανατολής κυνηγημένοι από τους Άραβες, βάζοντας μια τελευταία πινελιά στο κατάμαυρο αυτό έργο του Henri-Georges Clouzot το οποίο βασίστηκε στο μυθιστόρημα "Manon Lescaut" του Abbé Prévost, το οποίο είχε κυκλοφορήσει το 1731 και το μετέφερε ο Κλουζό στο σήμερα.

The Bribe (Στο νησί των παρανόμων)

Ένα διάσημο φιλμ νουάρ που το ανακαλύψαμε χάρη στον... Steve Martin! Όλα τα στοιχεία του είδους βρίσκονται εδώ: ο πρωταγωνιστής Robert Taylor υποδύεται έναν ντετέκτιβ ασφαλιστικής εταιρείας που μεταβαίνει στο νησί Carlotta έξω από το Περού για να ξεσκεπάσει μια κομπίνα, την οποία οργανώνει ένα παντρεμένο ζευγάρι. Σ'αυτό το υγρό και ζεστό περιβάλλον θα λάβει χώρα ολόκληρη η ταινία μας. Η γυναίκα (Ava Gardner) φαίνεται να θέλει να ξεφύγει από όλο αυτό το περιβάλλον, αλλά δεν μπορούμε να καταλάβουμε αν πραγματικά το εννοεί ή απλά θέλει να παγιδέψει τον πρωταγωνιστή. Μέσα σ' όλο αυτό το «παιχνίδι» υπάρχει και ο Charles Laughton που τον παρακολουθεί ξεδιάντροπα και φανερά και ο Vincent Price που κινεί τα νήματα χωρίς να φαίνεται πουθενά. Ο Laughton είναι αυτός που θα βάλει μπρος το «παιχνίδι» δωροδοκώντας τον πρωταγωνιστή μας. Η δωροδοκία θα πάει στο βρόντο και η ταινία The Bribe θα ολοκληρωθεί βίαια, με αρκετούς φόνους, έτσι όπως συμβαίνει στα έργα του είδους. Την ταινία υπογράφει ο σκηνοθέτης Robert Z. Leonard σε μια περίεργη επιλογή της καριέρας του, σε σύγκριση με την υπόλοιπη φιλμογραφία του, αφού ήταν κάτι σαν μόνιμος σκηνοθέτης των μιούζικαλ της MGM για είκοσι και βάλε χρόνια.

My Friend Irma

Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, αυτήν την ταινία δεν πρόκειται να καθόμουνα να τη δω. Ο λόγος ήταν ένας: το ότι πρόκειται για το κινηματογραφικό ντεμπούτο των Dean Martin και Jerry Lewis, εν έτη 1949. Το My Friend Irma πρόκειται για ένα εντελώς διασκεδαστικό έργο, με την ξανθιά Τζέιν να έχει βάλει στόχο να γίνει γραμματέας εκατομμυριούχου και μετά να τον παντρευτεί και την ξανθιά Ίρμα που είναι απλά... ξανθιά και καταστρέφει κατά λάθος τα σχέδια της φίλης της! Ο ορισμός της χαζής. Όλα τα αστεία σινε-καμώματα των χαζών ξανθιών από εδώ τα ξεσήκωσαν; Μπορεί. Ο τεμπελχανάς αρραβωνιαστικός της Ίρμα βρίσκει το ντουέτο να δουλεύει σε καντίνα στίβοντας πορτοκάλια, ακούει τη φωνή του Μάρτιν και αμέσως τους παίρνει για να τον φτιάξει διάσημο. Στη συνέχεια μπλέκονται όλοι μεταξύ τους, η Τζέιν ερωτεύεται τον Μάρτιν αλλά θέλει τον πλούσιο, οι άντρες πλακώνονται στο ξύλο, ο τεμπελχανάς θέλει να βγάλει φράγκα από όλους, η Ίρμα χαλάει τα σχέδια ολονών. Όλα αυτά με μπόλικο τραγούδι από τον Μάρτιν και κωμικά ξεσπάσματα από τον Λιούις.

Η ταινία βασίστηκε στο ομότιτλο, μακροχρόνιο, ραδιοφωνικό πρόγραμμα. Ενώ είχαν ξεκινήσει τα γυρίσματα, ο μεγαλοπαραγωγός Hal Wallis σκέφτηκε να ενσωματώσει στην ταινία το ντουέτο, το οποίο δούλευε από το '46 μαζί σε night-clubs. Αυτή η εμφάνιση όμως σηματοδότησε την έναρξη της μεγάλης τους κινηματογραφικής καριέρας. Η επιτυχία ήταν δεδομένη και η ιστορία από κει και έπειτα γνωστή.

Le Silence de la Mer

Ο Jean-Pierre Melville σκηνοθέτησε το 1949 το διάσημο βιβλίο Le Silence de la Mer του Jean Bruller, το οποίο κυκλοφόρησε μέσα στην κατοχική Γαλλία με το ψευδώνυμο Vercors. Αποτέλεσε το πνευματικό σύμβολο των Γάλλων για την αντίσταση στους ναζιστές. Η ιστορία, σε γενικές γραμμές, θέλει έναν αξιωματούχο γερμανό να μένει στο σπίτι ενός ηλικιωμένου και της ανιψιάς του στα περίχωρα του Παρισιού. Ο αξιωματικός είναι καλλιεργημένος και ιδεαλιστής και ονειρεύεται τη φιλία των δύο λαών, την πνευματική τους ένωση. Οι δύο γάλλοι όμως επιλέγουν να μην του μιλάνε και εμείς παρακολουθούμε τους μονολόγους του Γερμανού και ακούμε τις σκέψεις του ηλικιωμένου γάλλου μέσα από την αφήγηση της ταινίας. Στην πορεία όμως ο αξιωματικός θα ανακαλύψει το αληθινό πρόσωπο του ναζισμού και θα γκρεμιστούν οι φαντασιώσεις του. Θα διαλέξει τότε να αφήσει το Παρίσι και να πάει στο μέτωπο να βρει το πεπρωμένο του. Ατμοσφαιρική, σχεδόν κατανυκτική η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Melville, η επιτυχία της οποίας αποτέλεσε την αφετηρία για τη μεγάλη καριέρα του γάλλου δημιουργού.

Pinky (Πίνκι, η μιγάς)

Η Πίνκι είναι η εμφανισιακά λευκή εγγονή μιας μαύρης υπηρέτριας που επιστρέφει μετά από χρόνια (και σπουδές στη Βοστόνη) στο φτωχικό της σε μια μικρή κωμόπολη του Νότου. Ζώντας στο Βορρά σαν λευκή, είχε ξεχάσει τι σημαίνει να έχεις την ταμπέλα του Νέγρου στο Νότο. Αυτά που συναντάει πίσω στο σπίτι είναι η προκατάληψη, η λεκτική και όχι μόνο βία, ο ρατσισμός. Θα αναγκαστεί, για χάρη της γιαγιάς της, να πάει να δουλέψει ως νοσοκόμα στο σπίτι μιας αχώνευτης, πλούσιας, ηλικιωμένης κυρίας που βρίσκεται με το ένα πόδι στον τάφο. Η Πίνκι έχει μόνο κακές αναμνήσεις από αυτήν την ψηλομύτα γεροντοκόρη, αλλά με τον καιρό θα καταλάβει πόσο λάθος είχε κάνει. Μια περίεργη σχέση θα δημιουργηθεί μεταξύ τους και με το θάνατο της κυρίας θα κληρονομήσει τη μεγάλη έπαυλη. Αυτό θα την φέρει μπροστά στο δίλημμα: να γυρίσει στη Βοστόνη και να ζήσει μαζί με τον λευκό γιατρό που την αγαπάει ή να μείνει και να διεκδικήσει το σπίτι από τους συγγενείς/αρπαχτικά της κυρίας;

Η ταινία ήταν άλλο ένα πρότζεκτ του μεγαλοπαραγωγού Darryl F. Zanuck με το οποίο ήθελε να ταράξει τα ήρεμα νερά της εποχής. Με το Συμφωνία κυρίων του '47 ασχολήθηκε με τον αντισημιτισμό, εδώ «παίζει» με το πάντα ευαίσθητο θέμα του ρατσισμού προς τους μαύρους. Τη σκηνοθετική μπαγκέτα είχε αναλάβει ο John Ford, αλλά ο Ζανούκ τον απέλυσε επειδή δεν του άρεσε η σκηνοθετική του προσέγγιση και έτσι κάλεσε τον Elia Kazan. Αυτός ήρθε και ανέλαβε κατευθείαν χωρίς να διαβάσει το σενάριο, καθώς ένιωθε ότι το χρώσταγε στο Ζανούκ επειδή αυτός τον ανέδειξε. Η ταινία κέρδισε τρεις υποψηφιότητες για τις ερμηνείες των βασικών πρωταγωνιστριών, α' γυναικείου ρόλου στη νεαρή Jeanne Crain και β' γυναικείου ρόλου στην έγχρωμη Ethel Waters και στην παλαίμαχη Ethel Barrymore. Όσον αφορά την επίδραση που είχε η ταινία, να πούμε απλά ότι η πόλη Μάρσαλ στο Τέξας απαγόρευσε την προβολή της ταινίας. Φαίνεται ότι δεν τους πολυάρεσε αυτό που έβλεπαν στην μεγάλη οθόνη. Η ταινία, παρά τους μελοδραματισμούς της, είναι πολύ ενδιαφέρουσα για το ιδιαίτερο θέμα της. Με ένα παρόμοιο θέμα ασχολήθηκε και ο Douglas Sirk δέκα χρόνια αργότερα στο Immitation of Life (Αυτή είναι η ζωή μου).

Border Incident (Εμπόριο ανθρώπων)

«Εμπόριο ανθρώπων» λέει ο ελληνικός τίτλος και αυτό ακριβώς μάς παρουσιάζει η ταινία Border Incident παραγωγής 1949 από την MGM. Με μια... εγκυκλοπαιδική εισαγωγή, ο αφηγητής παρουσιάζει το εργατικό θέμα στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού: κάθε μέρα περνούν νόμιμα τα σύνορα εκατοντάδες εργάτες (κοινώς μπρασέρος) για να δουλέψουν στα χωράφια των αμερικανών μεγαλοκτηματιών. Όσοι δεν τα καταφέρνουν νόμιμα, βρίσκουν τον τρόπο και την αμερικάνικη χείρα βοηθείας ώστε να μπουν παράνομα και να δουλέψουν φυσικά παράνομα με χαμηλό κόστος στα χωράφια. Στην επιστροφή τους, θανατώνονται από Μεξικανούς κακοποιούς που τους κλέβουν και τα λίγα έσοδα που βγάλανε. Συστήνεται λοιπόν μια επιτροπή από αμερικανούς και μεξικανούς αξιωματούχους και αποφασίζουν να βάλουν δύο κρυφούς πράκτορες στο παιχνίδι των λαθρομεταναστών, έναν από κάθε πλευρά. Τον ένα υποδύεται ο μεξικανός ηθοποιός (με μεγάλη θητεία στο Χόλιγουντ) Ricardo Montalban και τον άλλο ο αμερικανός ηθοποιός George Murphy (που αργότερα εκλέχθηκε και γερουσιαστής για έξι χρόνια). Όλα αυτά στα πρώτα 5-10 λεπτά και αμέσως σκέφτεσαι ότι θα δεις κάποια βαρετή δραματική ταινία. Από κει και πέρα όμως η ταινία παίρνει το σκοτεινό δρόμο της και με οδηγό τον οξυδερκή σκηνοθέτη Anthony Mann παρακολουθούμε το σκληρό πρόσωπο της ζωής· την εκμετάλλευση (σχεδόν κακοποίηση) των αθώων μπρασέρος, το τι κάνει κάποιος για το εύκολο κέρδος, τους μηχανισμούς που έχουν στήσει γύρω από αυτό το παράνομο κύκλωμα. Κάποια στιγμή προς το τέλος, η αληθινή ταυτότητα του αμερικανού πράκτορα θα ανακαλυφθεί και θα βρει φρικτό θάνατο, πρωτοφανούς βιαιότητας για την εποχή που γυρίστηκε το έργο.

Κάποιος είπε ότι η ταινία δεν δείχνει το αληθινό πρόβλημα των συνόρων όπως το ξέρουμε σήμερα, με το λαθρεμπόριο λευκής σαρκός, ναρκωτικών και όπλων. Ότι η συνεργασία των αμερικανών αρχών με τις «αδιάφθορες» μεξικάνικες αποτελεί σκέτη φαντασία. Σίγουρα, αλλά πάλι αποτελεί μια πολύ τολμηρή ταινία για την εποχή της, με έξοχη φωτογραφία και δυναμική σκηνοθεσία που αξίζει να ανακαλύψετε.