The Black Marble

Αστυνομική ταινία του 1980, επηρεασμένη σαφώς από τα 70s. Στο The Black Marble ένας αστυνομικός με προβλήματα (ψυχολογικά τραύματα και συνδυασμός τους με το αλκοόλ) μπλέκεται σε περίεργη υπόθεση απαγωγής σκυλιού (μιας κάποιας ράτσας), με τον Harry Dean Stanton που υποδύεται τον κτηνίατρο, να έχει απίστευτα χρέη στο τζόγο και να θέλει να «καθαρίσει» με όχι νόμιμο τρόπο. Περίεργη ταινία του νέου τότε Harold Becker (αστυνομική με κωμικές αποχρώσεις), ο οποίος φτιάχνει ένα buddy-cop-movie με άντρα-γυναίκα αστυνομικούς (η Paula Prentiss υποδύεται τη συνάδελφο, την οποία θυμόμαστε περισσότερο στην Υπόθεση πάραλαξ και Man's favorite sport), εντελώς διαφορετικών χαρακτήρων φυσικά. Περίεργη επίσης η επιλογή του σαραντάχρονου τότε Robert Foxworth στον πρωταγωνιστικό ρόλο, που δεν είχε πολλές πρωταγωνιστικές εμφανίσεις στο "μεγάλο πανί".

Stardust Memories (Ζωντανές αναμνήσεις)

Επιστροφή για λίγο στην καθαρή κωμωδία (μετά τα Εσωτερικές σχέσεις και Μανχάταν) και με καμουφλάζ τα υπαρξιακά άγχη του διάσημου σκηνοθέτη που υποδύεται ο Γούντι Άλεν (κάτι σαν το 8 1/2 του Φελίνι;). Το Stardust Memories θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα συνεχόμενο stand-up comedy έργο, καθώς ο χαρακτήρας απαντάει συνεχώς σε ερωτήσεις θαυμαστών και δημοσιογράφων. Βρίσκει φυσικά ευκαιρία να σατιρίσει τους πάντες και τα πάντα (κουλτουριάριδες, συνομωσιολόγους, οπαδούς UFO, την εβραϊκή του καταγωγή κ.λ.π.) και προσπαθεί να βρει το νόημα της ζωής και -περισσότερο- τη γυναίκα της ζωής του (όπως σε όλη σχεδόν τη φιλμογραφία του).

Ο υπογράφων πάντως θα θυμάται το έργο λόγω της παρουσίας της πανέμορφης Σάρλοτ Ράμπλινγκ.
Σε πάρα πολλά έργα του ο Γούντι Άλεν σχολιάζει ταινίες και βιβλία. Σ'αυτήν μιλάει για τον Κλέφτη ποδηλάτων και σε άλλη σκηνή υπογράφει αυτόγραφο στις Περιπέτειες του Τομ Σόγιερ.

Altered States (Ανεξέλεγκτες καταστάσεις)

Επιστημονική αναζήτηση της Απόλυτης Αλήθειας, για τον άνθρωπο, το σύμπαν, τη ζωή. Η μονομανία του καθηγητή William Hurt να αποκαλύψει το Απόλυτο, τον βυθίζει όλο και περισσότερο σε περίεργα πειράματα με χρήσεις ουσιών. Βυθίζεται ο ίδιος σε ιδιοκατασκευασμένη δεξαμενή νερού και γίνεται ο ίδιος το πειραματόζωο των πειραμάτων του. Και εκεί που δεν τον πιστεύει κανένας, θα κατακτήσει την απόλυτη γνώση.

Ο ιδιαίτερος σκηνοθέτης Ken Russell παρουσιάζει το 1980 το Altered States και μας στέλνει αδιάβαστους. Σουρεαλιστικές, ψυχεδελικές σεκάνς με χρήση ειδικών εφέ, επηρεασμένος τα μάλλα από την Οδύσσεια του Κιούμπρικ, δημιουργώντας ένα καλτ έργο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ταινίας για λίγους. Παρθενική εμφάνιση του William Hurt στον κινηματογράφο, όπως επίσης και της μικρής (τότε) Drew Barrymore (στο ρόλο της κόρης του). Επιπλέον διάβασμα για το έργο στον cinetenta.

Melvin and Howard

Ο κακόμοιρος γαλατάς Melvin συναντά σε ερημική τοποθεσία τον ηλικιωμένο ρακένδυτο Howard, τον περιθάλπει και τον πηγαίνει μέχρι το Λας Βέγκας, χωρίς να γνωρίζει ότι είναι ο εκατομμυριούχος Howard Hughes. Ο τελευταίος, όταν πεθάνει, θα του αφήσει στη διαθήκη του αρκετά εκατομμυριάκια. Αλλά μέχρι να φτάσουμε σ'αυτό το σημείο, εμείς θα παρακολουθήσουμε για μία ώρα σχεδόν αποσπάσματα από τη ζωή του με τις οικονομικές δυσκολίες που επηρεάζουν το γάμο του και τα όνειρά του για καλή ζωή που θα του φέρνουν συνέχεια φέσια και κατασχέσεις. Όταν θα έρθει η οικονομική λύτρωση από τη διαθήκη, θα γίνει διάσημος εν μια νυκτί. Και ευτυχώς, κάπου εκεί, αποκτά λίγο παραπάνω ενδιαφέρον το έργο.

Μετά τις κιτς περιπέτειες β' διαλογής με παραγωγό τον Roger Corman, ο Jonathan Demme σκηνοθετεί τον Melvin and Howard, μια ταινία που δείχνει εν μέρει την καταναλωτική μανία των αμερικανών (στην οποία μπορούν να ταυτιστούν και οι σύγχρονοι έλληνες). Πρωταγωνιστεί ο βετεράνος του Βιετνάμ Paul Le Mat, που είναι αυτός που ονειρεύεται μια ζωή μέσα στη χλιδή. Δίπλα του η Mary Steenburgen, που κέρδισε το όσκαρ β' γυναικείου ρόλου, είναι η σύζυγος που θέλει απλά μια αξιοπρεπή και άνετη ζωή. Η ταινία απέσπασε επίσης το όσκαρ σεναρίου και ο Jason Robards (ο λόγος που μάθαμε για την ύπαρξη αυτού του έργου) απέσπασε άλλη μια υποψηφιότητα για όσκαρ β' ανδρικού ρόλου, λίγα μόλις χρόνια μετά τις βραβεύσεις του για το ίδιο βραβείο για τα Julia και All the President's Men το 1977 και 1978, αντίστοιχα.

Heaven's Gate (Η πύλη της δύσεως)

Είχα μεγάλη αγωνία να δω την τρίτη ταινία του Michael Cimino (προφέρεται Τσιμίνο;), την ιστορική πλέον Πύλη της δύσης, την ταινία που φαλήρισε το ιστορικό στούντιο United Artists, που κατέστρεψε ουσιαστικά την καριέρα του Cimino αλλά και του πρωταγωνιστή Kris Kristofferson. Μετά την καλλιτεχνική επιτυχία και τα βραβεία όσκαρ του Ελαφοκυνηγού, οι παραγωγοί του δώσανε το εν λευκώ για την επόμενη ταινία, τα μυαλά του κυρίου Cimino πήραν αέρα, «ανοίχτηκε» τελικά περισσότερο απ'όσο μπορούσε, για να φτιάξει το δικό του έπος για την άγρια δύση. Πείτε τον μεγαλομανή ή τελειομανή (τον αποκάλεσαν «David Lean που θέλει να γυρίσει γουέστερν»), ο σκηνοθέτης βγήκε πολύ έξω από τον προϋπολογισμό και η εμπορική παταγώδης αποτυχία της ταινίας πήρε σβάρνα τους πάντες. Φήμες λένε ότι η πρώτη εκδοχή που παρουσίασε στους παραγωγούς είχε διάρκεια πεντέμιση ώρες! Λέγεται ότι η σκηνή της τελικής μάχης διαρκούσε όσο μια κανονική ταινία! Το τελικό αποτέλεσμα και αυτό που είδαμε είχε διάρκεια 3 ώρες και 30 λεπτά, πολλά είναι η αλήθεια, που μπορούν να αποθαρρύνουν κάποιον από τη θέασή της.

Τελικά όμως πρόκειται για ένα καλό έργο. Βασισμένο στην ιστορία της σφαγής των μεταναστών στην επαρχία Τζόνσον από τους πλούσιους γαιοκτήμονες, βλέπουμε το Αμερικανικό όνειρο σε όλο του το μεγαλείο: τη δύναμη του χρήματος και των όπλων ενάντια στους φτωχούς και καταφρονημένους. Πανέμορφη φωτογραφία, εντυπωσιακά πλάνα της υπαίθρου, στη γη της επαγγελίας για χιλιάδες μετανάστες που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα. Και στη μέση της ιστορίας ένα ερωτικό τρίγωνο με τον πρωταγωνιστή/σερίφη Kristofferson που θα υπερασπιστεί το δίκαιο, την εκδιδόμενη και νεαρότατη Isabelle Huppert και τον πιστολά Christopher Walken. Ο τελευταίος ξανασυνεργάζεται με το σκηνοθέτη μετά τον Ελαφοκυνηγό που του απέφερε το όσκαρ β' ανδρικού ρόλου. Το πολυπληθές καστ περιλαμβάνει ακόμα τον Jeff Bridges (που είχε παίξει και στο πρώτο έργο του Cimino), John Hurt, Sam Waterston (πρωταγωνιστής στο Killing Fields), Brad Dourif (που θυμόμαστε κυρίως από τον «αχώνευτο» ρόλο στο Μισισιπή καίγεται και έχει δώσει τη φωνή του στην... κούκλα του σατανά, τον Τσάκι), σε μικρό ρόλο τον ηλικιωμένο Joseph Cotten, τον Terry O'Quinn (πολύ γνωστός πλέον από τη σειρά Lost ως Τζον Λοκ) με μαύρα, ίσια μαλλιά και, τέλος, τον νεαρότατο Mickey Rourke.

Όλη η ιστορία και παραϊστορία γύρω από την παραγωγή της ταινίας, που φαίνεται ότι έχει εξίσου αν όχι περισσότερο ενδιαφέρον, κυκλοφόρησε σε βιβλίο από τον Steven Bach (αντιπρόεδρος της U.A. εκείνη την εποχή) και γυρίστηκε το 2004 σε ντοκιμαντέρ με τον ίδιο τίτλο: Final Cut: The Making and Unmaking of Heaven's Gate.

Used Cars (Τα σαραβαλάκια)

Τρελή κωμωδία από τη χρονιά του 1980 με το νεαρό Kurt Russell, ένα χρόνο πριν γίνει ο διάσημος Snake Plissken, να υποδύεται έναν πωλητή σε μαγαζί μεταχειρισμένων αυτοκινήτων. Ο σκοπός στη ζωή του: να μαζέψει χρήματα ώστε να κατέβει υποψήφιος κυβερνήτης στις ερχόμενες εκλογές. Ο ιδιοκτήτης του μαγαζιού (Jack Warden) όμως πεθαίνει και ο δίδυμος αδερφός του (πάλι ο Jack Warden) με αντίστοιχο μαγαζί απέναντι του θέλει να το πάρει επειδή έμαθε ότι θα περάσει από δίπλα ο νέος δρόμος και το οικόπεδο είναι κελεπούρι. Ο ένας προσπαθεί να κερδίσει πελατεία από τον άλλο· με αθέμητα μέσα ο νεαρός, με πολιτικά βύσματα ο μεγάλος. Στην ιστορία θα εμπλακεί η κόρη του εκλιπώντος, ο τοπικός δικαστής, μια σχολή οδηγών και καμιά διακοσαριά Σαραβαλάκια! Ένα χρόνο μετά το σενάριο του 1941, ο Robert Zemeckis γράφει και σκηνοθετεί αυτήν την παλαβή κωμωδία, η οποία χρησιμοποιεί αρκετές σάχλες, αλλά δεν καταλήγει να είναι σαχλή. Η φρενίτιδα του τελευταίου μέρους με το α-λα-γουέστερν κυνηγητό δίνει έξτρα πόντους στην ταινία. Χαρακτηριστική κωμωδία της δεκαετίας που ξεκινούσε τότε, ένα έργο που δεν παίζει συχνά στην τηλεόραση, ίσως και λόγω του ακατάλληλου κάποιων σκηνών!

The Stunt Man

If God could do the tricks that we can do, he'd be a happy man!

Όνειρο ζωής για τον μπι-μουβά σκηνοθέτη Richard Rush να γυρίσει σε ταινία το βιβλίο του Paul Brodeur. Του πήρε εννιά χρόνια, η ταινία γυρίστηκε το 1978 αλλά κυκλοφόρησε το 1980 επειδή έτσι γούσταρε η Fox, η εταιρία παραγωγής. Ο Rush βρήκε το πρωταγωνιστικό ζευγάρι που ήθελε (τον Peter O'Toole ως σκηνοθέτη και τον άγνωστο Steve Railsback στο ρόλο του κασκαντέρ) και περίμενε ενάμιση χρόνο μέχρι να είναι και οι δύο διαθέσιμοι. Στο περίμενε, είχε την ευκαιρία να γυρίσει την ταινία με τους Sean Connery, ή/και Jeff Bridges, ή/και George C. Scott ή/και Martin Sheen. Πάντως, ο μεσιέ O'Toole βρήκε μια καλή ταινία, πολλά χρόνια μετά, για να μας ξαναπαρουσιάσει το ταλέντο του. Άσχετα αν την ίδια χρονιά έπαιξε και στον... Καλιγούλα!

Η ταινία The Stunt Man αποτελεί ένα πρώτης τάξης έργο γύρω από τη σχέση του σκηνοθέτη με τα... πιόνια του, την τέχνη του σινεμά, ή καλύτερα την τεχνική της μαγείας του σινεμά. Αποτελεί μία από τις καλύτερες ταινίες με θέμα «ταινία μέσα σε ταινία», και το μεταμοντέρνο θέμα της αποτελεί πλέον μάθημα σε σχολές. Ο σκηνοθέτης συγχέει τον κασκαντέρ του και η ταινία συγχέει εμάς. Ο πρωταγωνιστής μας, βετεράνος του Βιετνάμ, βρίσκεται κυνηγημένος από την αστυνομία και στην προσπάθειά του να ξεφύγει πέφτει πάνω στα γυρίσματα της αντιπολεμικής ταινίας του O'Toole. Όλως τυχαίως(!) πεθαίνει ο βασικός κασκαντέρ και ο σκηνοθέτης με το διορατικό μάτι τού δίνει τη δουλειά γνωρίζοντας ότι μπορεί να τον βάλει να κάνει τα πάντα.

Kagemusha (Ο ίσκιος του πολεμιστή)

Αν δεν υπήρχε το Ran, αυτή θα ήταν η μεγάλη ταινία της δεκαετίας του '80 για τον Akira Kurosawa. Kagemusha σημαίνει σωσίας. Και όλη η ταινία περιστρέφεται γύρω από αυτό το θέμα. Ένας κλέφτης τον 16ο αιώνα συλλαμβάνεται και οδηγείται μπροστά στον άρχοντα της φυλής Τακέντα. Εκεί παρατηρούν πόσο πολύ μοιάζει στον αρχηγό. Όταν αυτός τραυματίζεται θανάσιμα, οι στρατηγοί του αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν το σωσία για να κρατήσουν το ηθικό του στρατού τους ανεβασμένο και να παραπλανήσουν τις εχθρικές φυλές. Στην αρχή ο σωσίας δεν κάνει τίποτα, η παρουσία του και μόνο αρκεί. Στην πορεία και ύστερα από μια νικηφόρο μάχη, αρχίζει να γίνεται όλο και περισσότερο σαν τον αρχηγό που πέθανε. Επική ταινία με πολυπληθές καστ, πάμπολλους κομπάρσους και πολλά... άλογα. Ο μεγάλος Ιάπωνας δημιουργός βροντοφώναξε παρών εν έτη 1980 και πολύ εύκολα πήρε το Χρυσό Φοίνικα στο φεστιβάλ των Καννών.

Gloria

Ο «πατέρας» του ανεξάρτητου σινεμά, Τζον Κασσαβέτης, προσεγγίζει για άλλη μια φορά το γκανγκστερικό φιλμ. Με την ταινία Gloria του 1980 παρακολουθούμε τις προσπάθειες της εκπληκτικής, ομολογουμένως, Gena Rowlands στον ομώνυμο ρόλο να διαφύγει από τον κλοιό των γνωστών της μαφιόζων που την κυνηγάνε. Κι αυτό επειδή πήρε υπό την προστασία της το μικρό παιδί μιας οικογένειας που σφαγιάστηκε για μαφιόζικους λόγους! Περισσότερο όμως από μια ταινία καταδίωξης, θα λέγαμε ότι παρακολουθούμε το δράμα μιας ώριμης γυναίκας που αντιλαμβάνεται ότι δεν θα γίνει ποτέ μητέρα· ή ένα μοντέρνο, αστικό γουέστερν· ή μια ταινία αγωνίας μέσα σε μια μεγαλούπολη στην οποία δεν μπορείς να κρυφτείς πουθενά· ή όλα αυτά μαζί. Σίγουρα πάντως μια ταινία στην οποία κυρίαρχο ρόλο, μετά την ιδιόμορφη σχέση του πρωταγωνιστικού ζευγαριού, παίζει η Νέα Υόρκη. Μια Νέα Υόρκη όμως με τις όχι και τόσο γνώριμες κινηματογραφικές της τοποθεσίες ή τα τουριστικά αξιοθέατα, στον αντίποδα δηλαδή του γουντιαλενικού Μανχάταν.

Σημειώστε το Χρυσό Βατόμουρο του χειρότερου ηθοποιού που κέρδισε ο πιτσιρικάς της ταινίας (που δεν έχει και καμία σημασία) και ξεχάστε το άνευ λόγου ύπαρξης ριμέικ του Lumet με τη Sharon Stone.

The Long Riders (Οι καβαλάρηδες με τη μεγάλη σκιά)

Πρέπει να υπάρχουν γύρω στις είκοσι-και-βάλε κινηματογραφικές εκδοχές γύρω από τη δράση του Jesse James, με πιο πρόσφατη αυτή του Brad Pitt (που δεν είδαμε ακόμη). Η ταινία του Walter Hill The Long Riders παραγωγής 1980 περιγράφει κι αυτή επίσης τη δράση των συμμοριών των James, Longers, Miller και Ford. Το ενδιαφέρον εδώ βρίσκεται στο ότι τα αδέρφια υποδύονται από τα πραγματικά αδέρφια των οικογενειών Keach, Carradine, Quaid και Guest αντιστοίχως! Σε σενάριο των αδερφών Keach, η ταινία του σκηνοθέτη ταινιών δράσης και περιπέτειας Hill έχει μια πιο ρεαλιστική και ανθρώπινη προσέγγιση, έχοντας φυσικά τα απαραίτητα βίαια ξεσπάσματα, βγαλμένα από το κινηματογραφικό σύμπαν του Sam Peckinpah. Η folk και blues μουσική του Ry Cooder προσθέτει επίσης πόντους στην ταινία, η οποία ταινία όμως χάνει λίγους από το γεγονός ότι δεν επικεντρώνεται σε έναν πρωταγωνιστή. Αντίθετα, παρακολούθουμε αποσπάσματα από όλους (σχεδόν) τους χαρακτήρες με αποτέλεσμα να έχουμε την αίσθηση ότι βλέπουμε κάτι... εγκυκλοπαιδικό!