A Blueprint for Murder

B-movie με τον πρωταγωνιστή Joseph Cotten να προσπαθεί να ξεσκεπάσει την γκουβερνάντα (Jean Peters) των ορφανών παιδιών του αδερφού του και να βρει τις αποδείξεις για να την κατηγορήσει για το θάνατο του ενός παιδιού. Όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι ο ένοχος είναι εκείνη, αλλά δεν υπάρχουν αποδείξεις. Η ταινία A Blueprint for Murder έχει ημιντοκιμαντερίστικο στυλ με σκηνές σε αστυνομικά τμήματα, νοσοκομεία, δικαστήρια, κλασικά στοιχεία του σκηνοθέτη Andrew Stone, όπως είχαμε δει και στο Cry Terror! πριν λίγο καιρό. Προς το τέλος όμως ασχολείται αποκλειστικά με τους δύο πρωταγωνιστές, προσθέτει μία (περιττή κατ' εμέ) voice over αφήγηση, για να μπούμε στην ψυχοσύνθεση του πρωταγωνιστή, ο οποίος θα φθάσει στα άκρα για να πετύχει το σκοπό του.

Η Jean Peters εκείνη την περίοδο είχε ενεργό συμβόλαιο με την 20th Century Fox και είχε συμμετάσχει σε ουκ ολίγες παραγωγές: ενδεικτικά αναφέρουμε τα Viva Zapata με Μάρλον Μπράντο, Niagara δίπλα στην Μονρόε και πάλι με τον Cotten, Pickup on South Street, Apache με Μπαρτ Λάνκαστερ και Broken Lance, αλλά μετά το τέλος του συμβολαίου της το 1955 παντρεύτηκε τον Howard Hughes και εξαφανίστηκε από το σινεμά και τις δημόσιες εμφανίσεις. Για τον Cotten, είχε αρχίσει η πτωτική εποχή της καριέρας του, βρίσκοντας ρόλους περισσότερο σε β' διαλογής έργα παρά σε μεγάλες παραγωγές των στούντιο.

Niagara

Η ταινία Niagara είναι ένα από τα πιο γνωστά φιλμ-νουάρ επειδή i) είναι από τα πρώτα έγχρωμα (technicolor) νουάρ και ii) συμμετέχει η Marilyn Monroe με τα έντονα κόκκινα βαμμένα χείλη της! Παρά τη συμμετοχή του Charles Brackett στο σενάριο (μέχρι το '50 συνεργάτης του Billy Wilder) και του Henry Hathaway στη σκηνοθεσία, η ταινία αποτελεί περισσότερο μια τουριστική παρουσίαση των καταρρακτών του Νιαγάρα (και όλων των γύρω αξιοθεάτων) και λιγότερο μια ταινία θρίλερ. Σώζεται από κάποιες σεκάνς όπως, ας πούμε, αυτής με το κυνηγητό μέσα στο καμπαναριό και τις σιωπηλές/ακίνητες καμπάνες, αλλά στο σύνολό της είναι ένα προβλέψιμο έργο με ηθικοπλαστικό φινάλε (όλοι οι κακοί πρέπει να πεθάνουν). Ήταν να πρωταγωνιστήσει η Anne Baxter αλλά όταν αποχώρησε, αποφασίστηκε να δοθεί περισσότερο έμφαση στο χαρακτήρα (και το κορμί) της Monroe που σχεδιάζει να δολοφονήσει τον ψυχολογικά ανισόρροπο άντρα της Joseph Cotten.

Citizen Kane

Επανέκδοση με αποκατεστημένη κόπια, έναν Σεπτέμβριο (του '99 νομίζω) στο σινεμά Ναβαρίνο. Που κι αυτό δυστυχώς έκλεισε και έγινε... γυμναστήριο! Τέλεια εικόνα και ήχος, απόλαυση να βλέπεις αυτό το αριστούργημα του Όρσον Γουέλς μέσα στη σκοτεινή αίθουσα. Τότε βλέπεις/νιώθεις/καταλαβαίνεις την πραγματική του αξία.

Heaven's Gate (Η πύλη της δύσεως)

Είχα μεγάλη αγωνία να δω την τρίτη ταινία του Michael Cimino (προφέρεται Τσιμίνο;), την ιστορική πλέον Πύλη της δύσης, την ταινία που φαλήρισε το ιστορικό στούντιο United Artists, που κατέστρεψε ουσιαστικά την καριέρα του Cimino αλλά και του πρωταγωνιστή Kris Kristofferson. Μετά την καλλιτεχνική επιτυχία και τα βραβεία όσκαρ του Ελαφοκυνηγού, οι παραγωγοί του δώσανε το εν λευκώ για την επόμενη ταινία, τα μυαλά του κυρίου Cimino πήραν αέρα, «ανοίχτηκε» τελικά περισσότερο απ'όσο μπορούσε, για να φτιάξει το δικό του έπος για την άγρια δύση. Πείτε τον μεγαλομανή ή τελειομανή (τον αποκάλεσαν «David Lean που θέλει να γυρίσει γουέστερν»), ο σκηνοθέτης βγήκε πολύ έξω από τον προϋπολογισμό και η εμπορική παταγώδης αποτυχία της ταινίας πήρε σβάρνα τους πάντες. Φήμες λένε ότι η πρώτη εκδοχή που παρουσίασε στους παραγωγούς είχε διάρκεια πεντέμιση ώρες! Λέγεται ότι η σκηνή της τελικής μάχης διαρκούσε όσο μια κανονική ταινία! Το τελικό αποτέλεσμα και αυτό που είδαμε είχε διάρκεια 3 ώρες και 30 λεπτά, πολλά είναι η αλήθεια, που μπορούν να αποθαρρύνουν κάποιον από τη θέασή της.

Τελικά όμως πρόκειται για ένα καλό έργο. Βασισμένο στην ιστορία της σφαγής των μεταναστών στην επαρχία Τζόνσον από τους πλούσιους γαιοκτήμονες, βλέπουμε το Αμερικανικό όνειρο σε όλο του το μεγαλείο: τη δύναμη του χρήματος και των όπλων ενάντια στους φτωχούς και καταφρονημένους. Πανέμορφη φωτογραφία, εντυπωσιακά πλάνα της υπαίθρου, στη γη της επαγγελίας για χιλιάδες μετανάστες που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα. Και στη μέση της ιστορίας ένα ερωτικό τρίγωνο με τον πρωταγωνιστή/σερίφη Kristofferson που θα υπερασπιστεί το δίκαιο, την εκδιδόμενη και νεαρότατη Isabelle Huppert και τον πιστολά Christopher Walken. Ο τελευταίος ξανασυνεργάζεται με το σκηνοθέτη μετά τον Ελαφοκυνηγό που του απέφερε το όσκαρ β' ανδρικού ρόλου. Το πολυπληθές καστ περιλαμβάνει ακόμα τον Jeff Bridges (που είχε παίξει και στο πρώτο έργο του Cimino), John Hurt, Sam Waterston (πρωταγωνιστής στο Killing Fields), Brad Dourif (που θυμόμαστε κυρίως από τον «αχώνευτο» ρόλο στο Μισισιπή καίγεται και έχει δώσει τη φωνή του στην... κούκλα του σατανά, τον Τσάκι), σε μικρό ρόλο τον ηλικιωμένο Joseph Cotten, τον Terry O'Quinn (πολύ γνωστός πλέον από τη σειρά Lost ως Τζον Λοκ) με μαύρα, ίσια μαλλιά και, τέλος, τον νεαρότατο Mickey Rourke.

Όλη η ιστορία και παραϊστορία γύρω από την παραγωγή της ταινίας, που φαίνεται ότι έχει εξίσου αν όχι περισσότερο ενδιαφέρον, κυκλοφόρησε σε βιβλίο από τον Steven Bach (αντιπρόεδρος της U.A. εκείνη την εποχή) και γυρίστηκε το 2004 σε ντοκιμαντέρ με τον ίδιο τίτλο: Final Cut: The Making and Unmaking of Heaven's Gate.

The Last Sunset (Το τελευταίο ηλιοβασίλεμα)

Ο πανύψηλος Rock Hudson κυνηγάει τον Kirk Douglas για να τον πάει σε δίκη για το φόνο του γαμπρού του. Τον βρίσκει στο Μεξικό, στο κτήμα του Joseph Cotten ο οποίος είναι παντρεμένος με μια παλιά αγάπη του Douglas. Αποφασίζουν να τον βοηθήσουν να μεταφέρει τα γελάδια του στο Τέξας και να λύσουν τις διαφορές τους εκεί, σε αμερικανικό έδαφος, μια και καλή.

Στο μυθιστόρημα κάποιου Howard Rigsby βασίστηκε η ταινία The Last Sunset. Το περίεργο είναι το πόσο πολλοί, καλοί συντελεστές αναμείχθηκαν με το έργο και κατάφεραν να φτιάξουν μια τόσο βαρετή ως και αδιάφορη, σε σημεία, ταινία. Το σενάριο ανέλαβε ο Dalton Trumbo, αμέσως μετά το Σπάρτακο. Στη σκηνοθεσία βρίσκουμε τον πολύ καλό Robert Aldrich που είχε ασχοληθεί και παλιότερα με το είδος, αλλά πιο πετυχημένα. Ο Cotten «βγαίνει» από τη μέση αρκετά νωρίς, οι γυναίκες της ταινίας είναι λίγο αδιάφορες και ο Hudson, παρά το ύψος του, φαντάζει λίγος ερμηνευτικά. Οι σεναριακές ευκολίες δίνουν και παίρνουν, τα κλισέ του είδους πιο έντονα από ποτέ και η εξέλιξη της πλοκής σού είναι αδιάφορη. Η περίπτωσή μας εδώ «βρωμάει» αρπαχτή εν έτη 1961.

Petulia

Η απελευθερωμένη νεαρή κυρία Πετούλια είναι προσφάτως παντρεμένη με τον Richard Chamberlain, αλλά το μάτι της έχει γυαλίσει για τον προσφάτως διαζευγμένο γιατρό George C. Scott. Αυτό που επακολουθεί είναι μια ταινία για τις ανθρώπινες σχέσεις και τα ερωτικά αδιέξοδα, μια ταινία για τη δεκαετία του '60, την εποχή της ψυχεδέλιας, του ελεύθερου έρωτα, των χίπιδων, του πολέμου στο Βιετνάμ. Όλοι και όλα παρελαύνουν μπροστά από την κάμερα· η Τζόπλιν, οι Grateful Dead, η φοβερή μουσική του John Barry, το πολύχρωμο San Francisco. Μια ταινία που θα λέγαμε ότι αποτελεί το χαρακτηριστικότατο δείγμα της εποχής της. Αν δεν σας πείθουν όλα αυτά ώστε να δείτε την ταινία, τότε να πούμε ότι εδώ βρίσκουμε ως διευθυντή φωτογραφίας τον Nicolas Roeg, κάτι που μας κάνει να πιστέψουμε ότι έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο στη δημιουργία της, περισσότερο ίσως και από τον σκηνοθέτη (των Beatles) Richard Lester. Κι αυτό γιατί, πέρα από την εκπληκτική φωτογραφία, το μπερδεμένο μοντάζ που σε πάει μπρος-πίσω στην ιστορία και τα έντονα κοντινά πλάνα θυμίζουν τις μεταγενέστερες ταινίες του Roeg, όπως π.χ. την Don't Look Now.

Δύο ακόμα άρθρα για την ταινία για να εντρυφήσετε:
→ από το 25th Frame
→ από τον vandim

Under Capricorn

Η ταινία Under Capricorn μεταφράστηκε με τον άκυρο ελληνικό τίτλο «Κάτω από τον αστερισμό του Αιγόκερου» ενώ το μόνο που εννοούσε ο κύριος Χίτσκοκ ήταν κάτω από τον τροπικό του αιγόκερω, καθώς η ιστορία μας διαδραματίζεται στην Αυστραλία. Δόθηκε και ένας άλλος τίτλος στο έργο, «7 χρόνια χωρισμού» ο οποίος θα μπορούσαμε να πούμε ότι ταιριάζει καλύτερα αφού έχει άμεση σχέση με την υπόθεση. Μια υπόθεση που θέλει έναν πλούσιο αριστοκράτη νεαρό Ιρλανδό να φτάνει στο Σίδνεϊ του 1831 για να φτιάξει (περισσότερη) περουσία αλλά περνάει τον περισσότερο χρόνο του παρέα με ένα περίεργο και αποξενωμένο από τον κόσμο ζευγάρι: έναν πρώην κατάδικο και την πάλαι ποτέ αριστοκράτισσα σύζυγό του. Ένα ζευγάρι που έχει αρκετά περίεργο παρελθόν.

Η ταινία μοιάζει δυστυχώς με πολλές άλλες του μετρ και πολλά στοιχεία μάς το θυμίζουν αυτό· η ασθενική οικοδέσποινα που μένει σε μια μεγάλη γοτθική έπαυλη, η δολοπλόκος οικονόμος, η ηρωίδα που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο άντρες, όλα μάς θυμίζουν Ρεβέκκα και Νοτόριους. Αν προσθέσετε και την υπερβολικά μεγάλη της διάρκεια με ένα σενάριο που δεν είχε να προσφέρει τίποτα περισσότερο, καταλαβαίνετε γιατί η ταινία δεν μπόρεσε ποτέ να απογειωθεί. Ήταν μια ακριβή παραγωγή από την εταιρεία Transatalntic Pictures του ίδιου του Χίτσκοκ και η εμπορική της αποτυχία εξαφάνισε την εταιρεία πολύ νωρίς από το χάρτη.

Hush... Hush, Sweet Charlotte (Το μυστικό της Σάρλοτ)

Μετά την απροσδόκητη επιτυχία της What Ever Happened to Baby Jane, οι συντελεστές της αποφάσισαν να ξανασυνεργαστούν. Ο συγγραφέας της Baby Jane Henry Farrell παίρνει το διήγημά του What Ever Happened to Cousin Charlotte και το παραδίδει ως σενάριο με τίτλο Hush... Hush, Sweet Charlotte. Ο Robert Aldrich αναλαμβάνει ξανά χρέη σκηνοθέτη καθοδηγώντας τις Bette Davis και Joan Crawford. Η τελευταία όμως δηλώνει ασθενής και αποχωρεί από το έργο. Οι κακές γλώσσες λένε ότι δεν θέλησε να περάσει ξανά αυτά που πέρασε με την Davis. Τη θέση της παίρνει η φίλη τής Davis, η Olivia De Havilland και δίπλα τους βρίσκουμε τον Joseph Cotten. Αυτό το... γεροντικό θρίλερ μοιάζει σε πολλά σημεία με το προηγούμενο, μόνο που αυτή τη φορά προστέθηκε αρκετή δόση grand-guignol. Ειδικά η εναρκτήρια σκηνή φαντάζει ακόμα και σήμερα σοκαριστική, ποσώς το 1964 όταν πρωτοκυκλοφόρησε.

Journey Into Fear

Καταρχάς, δώστε βάση στους ελληνικούς τίτλους που δόθηκαν στην ταινία Journey Into Fear του 1943: Κατάσκοποι της Ισταμπούλ, Μονομαχία κατασκόπων και, τέλος, Ταξίδι στο φόβο. Έπειτα, να πούμε ότι η ταινία βασίστηκε στο ομώνυμο κατασκοπευτικό μυθιστόρημα του βρετανού Eric Ambler, από τον οποίο προτείνω να διαβάσετε (για όσους δεν έχει τύχει να διαβάσουν) τη Μάσκα του Δημήτριου (εκδόσεις Άγρα). Έπειτα, αξίζει να αναφέρουμε ότι αυτή η ταινία ήταν η τρίτη και τελευταία που ήταν υποχρεωμένος, βάσει συμβολαίου, να γυρίσει ο Orson Welles για την εταιρεία RKO. Ήταν η εποχή όμως που ο Welles τσακωνόταν με την εταιρεία του για διάφορα θέματα (όπως το μοντάζ των Υπέροχων Άμπερσον,) και έλειπε συνεχώς από τα γυρίσματα (ως και μέχρι τη Βραζιλία πήγε για να γυρίσει το ντοκιμαντέρ It's All True), με συνέπεια το σενάριο να αναλάβει ο φίλος του και πρωταγωνιστής Joseph Cotten και τη σκηνοθεσία να υπογράψει τελικά ο Norman Foster. Αυτά και άλλα πολλά είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας χαοτικής ταινίας: 68 μόλις λεπτά διάρκεια με μια voice-over αφήγηση που πετάγεται από το πουθενά, μοντάζ που κόβει τις σκηνές οριακά και μια βιαστική —θα λέγαμε— εξέλιξη της ιστορίας που δεν κερδίζει το θεατή και δεν δημιουργεί το κατάλληλο σασπένς. Το μόνο που μας μένει στο τέλος είναι η πληθωρική —αν μη τι άλλο— παρουσία του Welles στο ρόλο ενός Τούρκου αξιωματούχου και το τελευταίο κυνηγητό πάνω στη μαρκίζα εν μέσω καταρρωκτώδης βροχής.

The Magnificent Ambersons (Οι υπέροχοι Άμπερσονς)

Για το αριστούργημα του Orson Welles, Οι υπέροχοι Άμπερσονς (1942), δεν χρειάζεται να διαβάσετε κάποιο σχόλιο από εμάς. Μπορείτε να διαβάσετε στον vandim για την ταινία ή αν θέλετε μια βιογραφία του Welles από το cinema. Η απορία μας είναι πώς θα ήταν το φιλμ αν δεν πετσοκοβόταν στο μοντάζ από τον καημένο μοντέρ Robert Wise ύστερα από εντολή των παραγωγών, βεβαίως-βεβαίως. Μια ταινία που το όραμα του Γουέλς την είχε φτάσει στα 135 λεπτά αλλά στο τέλος κυκλοφόρησε με τελική διάρκεια 88 λεπτά! Αυτά συνέβησαν όταν πήγε ο Γουέλς στη Βραζιλία να γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ και η εταιρεία πήρε την κατάσταση στα χέρια της! Προσθέσανε και ένα κάτι σαν χάπι-εντ, σίγουρα εντελώς διαφορετικό από το σκοτεινό τέλος που είχε γυρίσει ο Γουέλς. Επίσης, αποχώρησε και ο συνθέτης Bernard Herrmann που του αλλάξαν τη μουσική. Προσθέστε, τέλος, και την καταστροφή των αρνητικών των κομμένων σκηνών (πάει και η οποιαδήποτε πιθανότητα για ένα director's cut) και βλέπουμε πώς ένα χρόνο μετά τον Πολίτη Κέιν η σχέση του Orson Welles με το σύστημα του Χόλιγουντ τερματίστηκε άδοξα.