The Natural (Ο καλύτερος)

Από τις πρώτες ταινίες του Barry Levinson, η ταινία The Natural είναι ένα αθλητικό δράμα για έναν υπερ-ταλαντούχο παίκτη του μπέιζμπολ (σχεδόν υπερφυσικού ταλέντου) που λόγω κάποιων καταστάσεων (που τις παρακολουθούμε στα πρώτα 15 λεπτά) δεν καταφέρνει να γίνει επαγγελματίας όταν ήταν μικρός σε ηλικία αλλά εμφανίζεται για πρώτη φορά σε μεγάλη ομάδα στα 36 του χρόνια. Πρωταγωνιστεί ο Robert Redford, ο οποίος εμφανίζεται ξανά μπροστά από την κάμερα μετά από μία αποχή τεσσάρων χρόνων, από το 1980 όπου πήρε το όσκαρ σκηνοθεσίας για τους Συνηθισμένους ανθρώπους. Σε δεύτερους ρόλους η Glenn Close, ο Robert Duvall, η Kim Basinger, αλλά πιο χαρακτηριστικός είναι ο ρόλος του προπονητή που υποδύθηκε ο Wilford Brimley, ένας ηθοποιός καρατερίστας που έκανε την είσοδο του στο σινεμά σε μεγάλη ηλικία. Χαρακτηριστικοί ρόλοι του στο China Syndrome, Coccoon, Absence of Malice. H δε κυρία Close έλαβε την τρίτη της σερί υποψηφιότητα για όσκαρ, μία για κάθε ταινία που είχε βγάλει τα προηγούμενα δύο χρόνια, δηλ. μετά το The World According to Garp του '82 και The Big Chill του '83.

Και η ταινία; Κλασική all-american ταινία όπου μετά την πρόωρη "πτώση", ο πρωταγωνιστής μας επιστρέφει (αν και αρκετά καθυστερημένα), αντιμετωπίζει με ήθος όλες τις αντιξοότητες (και τις ίντριγκες στο εσωτερικό της ίδιας του της ομάδας) και θριαμβεύει. Όλα αυτά μέσα στο πλαίσιο των δεκαετιών του '20 και του '30. Η ταινία βασίστηκε στο ομότιλο μυθιστόρημα του Bernard Malamud. Παρακολουθείται ευχάριστα, αλλά δεν πρέπει να έχετε περισσότερες απαιτήσεις. Και αν δεν γνωρίζετε από κανόνες μπέιζμπολ, να πω ότι στο έργο δεν αναλύεται τίποτα από τους κανόνες και τον τρόπο παιχνιδιού.

The Way Back

Λίγο μπάσκετ, πολύ αλκοόλ, κατεστραμμένοι χαρακτήρες, πολύ δράμα. Το The Way Back θα μείνει στην (σινε) ιστορία ως έναν από τα λίγα έργα που κυκλοφόρησαν λίγο πριν το lockdown. Δεν είναι κάτι ιδιαίτερο αλλά βλέπεται με ενδιαφέρον.

Any Given Sunday (Κάθε Κυριακή)

Για πολλούς, η πιο πλήρης "αθλητική" ταινία, επειδή περιλαμβάνει την αγωνία του νεαρού αθλητή που διψάει για διάκριση, την αγωνία του παλιού αθλητή να μην παραγκωνιστεί, το πόσο ευάλωτος είναι ένας νεαρός αθλητής στην επιτυχία και στο εύκολο χρήμα, τα άγχη του μάνατζερ-προπονητή που πρέπει να τιθασεύσει το τσούρμο των αθλητών και να τα πηγαίνει καλά με τη διοίκηση, τους ιδιοκτήτες των ομάδων που νοιάζονται για το κέρδος, τα εισιτήρια, και τους γιατρούς που προσπαθούν με κάθε μέσο (νόμιμο ή όχι τόσο νόμιμο) να κρατήσουν όρθιο και υγιή τον αθλητή τους. Η ταινία Any Given Sunday του Όλιβερ Στόοουν τα περιλαμβάνει όλα σε 2 χορταστικές ώρες και 40 λεπτά, που δεν κάνουν κοιλιά, αν και υπάρχουν κάποια "φλύαρα" σημεία στο έργο. Φυσικά, σε κρατάει σε επαγρύπνηση με τις πάμπολλες κάμερες και τις άπειρες διαφορετικές λήψεις, το στακάτο μοντάζ και το μέγα-πλήθος από τους νεαρούς και παλαίμαχους σταρ, με προεξέχοντα τον Αλ Πατσίνο και το νεαρό Jamie Foxx σε μία από τις πρώτες του κινηματογραφικές εμφανίσεις.

The Loneliness of the Long Distance Runner (Ο επαναστάτης)

Οι Γάλλοι είχαν τη νουβέλ-βαγκ, οι Άγγλοι το free-cinema. Το δεύτερο αποτέλεσε την αφετερία του νέου βρετανικού κύματος με ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα να αποτελεί η ταινία με τον μακροσκελή τίτλο The Loneliness of the Long Distance Runner, που βασίστηκε σε ένα διηγηματάκι του Alan Sillitoe. Ο Tony Richardson υπέγραψε τη σκηνοθεσία, ένα χρόνο πριν τον οσκαρικό θρίαμβο του Tom Jones. Πρωταγωνιστής ο νεαρός και άγνωστος στο κοινό τότε Tom Courtenay. Παρακολουθούμε την είσοδό του σε αναμορφωτήριο για τη ληστεία ενός φούρνου και την μετεξέλιξή του σε δρομέα μεγάλων αποστάσεων. Ο προϊστάμενος του αναμορφωτηρίου Michael Redgrave βλέπει το ταλέντο του και γίνεται ξαφνικά ο προστατευόμενός του, με σκοπό να διεκδικήσει ο πρωταγωνιστής μας τη νίκη εναντίον ενός γειτονικού κολλεγίου αρρένων. Μέσα από φλασμπάκ μαθαίνουμε όλα τα οικογενειακά βάρη του προβληματισμένου νέου: ο πατέρας προ των πυλών του Άδη, η μητέρα να γκομενιάζει, σε ένα σπίτι χωρίς να υπάρχουν λεφτά αλλά ούτε και όρεξη για εύρεση εργασίας. Κύκλους κάνει η ζωή και οι ανησυχίες της τότε νεολαίας (δουλειά αλλά και ανεμελειά, γυναίκες αλλά και απαισιοδοξία για τον μέλλον) είναι παρόμοιες με τα σημερινά παιδιά, πενήντα χρόνια μετά. Επαναστάτης χωρίς αιτία... made in UK.

American Flyers

Η άλλη ποδηλατική ταινία του σεναριογράφου Steve Tesich, μετά την επιτυχία Breaking Away του '79. Η καλλιτεχνική επιτυχία δεν επαναλήφθηκε, αλλά πάλι αποτελεί μια ενδιαφέρουσα αθλητική ταινία και αρκετά καλή μέσα στην απλοϊκότητά της για τους φίλους του ποδηλάτου. Ο νεαρός μυστακοφόρος Kevin Costner, γιατρός στο επάγγελμα και πρωταθλητής ποδηλαδίας, έχει αποξενωθεί από τον αδερφό του και την μητέρα τους, μετά το θάνατο του πατέρα τους. Προβληματισμένος για την υγεία του αδερφού του και για το αν έχει κληρονομήσει την ασθένεια του πατέρα, τον προσκαλεί να περάσει μερικές μέρες μαζί του και να λάβουν μέρος στον αγώνα ποδηλασίας "Hell of the West", πάνω στα Βραχώδη Όρη του Κολοράντο. Αυτοί θα είναι οι American Flyers! Μαζί τους θα είναι η φίλη του Κόστνερ, η ηθοποιός Rae Dawn Chong που θυμόμαστε μόνο από το Κομάντο του Σβαρτζενέγκερ και η κοπελιά που θα γνωρίσει ο αδερφός και θα πάρει μαζί τους στο βαν, η Alexandra Paul, γνωστή κυρίως από το Μπέιγουοτς! Στην καρέκλα του σκηνοθέτη, ο John Badham μας δίνει πολύ ωραίες εικόνες από το πανέμορφο τοπίο στα Όρη, μια καλή εικόνα οργάνωσης μιας ποδηλατικής ομάδας και καλογυρισμένες σκηνές από τους αγώνες, φτιάχνοντας ένα επαγγελματικό, καθ' όλα χολιγουντιανό συνολάκι που βλέπεται ευχάριστα. Ίσως είναι η καλύτερη ταινία αυτού του σκηνοθέτη, μαζί με το Stakeout/Οι Κοριοί, γιατί αν δούμε την υπόλοιπη φιλμογραφία του, καμία ταινία δεν ξεπερνά την μετριότητα.

Breaking Away (Άγρια συντροφιά)

Η ιστορία τεσσάρων εφήβων που τελειώνουν το σχολείο σε μια μικρή πόλη όπου όλοι εργάζονται στο κόψιμο πέτρας και μαρμάρου, εξ ου και οι φοιτητές του πανεπιστημίου τους χαρακτηρίζουν απαξιωτικά "cutters". Μόνο που η νέα γενιά έχει άλλες βλέψεις, που οι γονείς δεν καταλαβαίνουν. Πρώτος και καλύτερος ο πρωταγωνιστής Dennis Christopher που το παίζει Ιταλός ποδηλάτης, εκνευρίζοντας τους γονείς του και θέλει πάσει θυσία να συμμετάσχει στον τοπικό αγώνα των 500 μιλίων και να αντιμετωπίσει την Ιταλική ομάδα που έρχεται και κερδίζει κάθε χρόνο. Ο μικροκαμωμένος, ντροπαλός και ολίγον ασχημομούρης (από τότε) Jackie Earle Haley θέλει μόνο να παντρευτεί την κοπελιά του. Μιλάμε για τον κύριο Jackie που ξαναεμφανίστηκε στο σινεμά το 2006, ύστερα από αποχή 13 χρόνων, με τις Κρυφές επιθυμίες τσιμπώντας την υποψηφιότητα για όσκαρ β' ανδρικού ρόλου και από τότε μέχρι σήμερα συνεχίζει να παίζει σε πολλά έργα, όπως π.χ. στους Watchmen. Ο τρίτος της παρέας Daniel Stern προσπαθεί να γλυτώσει από το καταπιεσμένο οικογενειακό του περιβάλλον και ο Dennis Quaid, πρώην σταρ-αθλητής του σχολείου, δεν ξέρει τι θέλει να κάνει στη ζωή του. Όταν έρθει κι η στιγμή του ομαδικού ποδηλατικού αγώνα, όλη η παρέα θα πρέπει να συμμετάσχει για να κερδίσει τους μισητούς φοιτητές και να αποδείξουν (κλασικά, αμερικανοί) κάτι στον εαυτό τους.

Και ενώ βρισκόμαστε στα τέλη των «σοφιστικέ και ψαγμένων» 70's, η ταινία τελικά είναι πιο ανάλαφρη απ'ό,τι μπορεί να νομίσατε. Οι κωμικές πινελιές είναι άφθονες, ειδικά το κομμάτι που ο Christopher το παίζει Ιταλός. Ο έμπειρος σκηνοθέτης Peter Yates χειρίζεται πανέξυπνα το υλικό του, χωρίς να γέρνει επικίνδυνα προς το μελό, ούτε αφήνει το έργο να γίνει καμιά χαζοκωμωδία. Μ'αυτά κι μ'αυτά, η ταινία απέσπασε πέντε υποψηφιότητες για όσκαρ: καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, μουσικής, β' γυναικείου ρόλου, κερδίζοντας ο σεναριογράφος Steve Tesich αυτό του καλύτερου πρωτότυπου σεναρίου. Αν και τα χρόνια έχουν περάσει και φαντάζει ολίγον... παλιά, οι ανησυχίες των νέων δεν αλλάζουν οπότε αξίζει να αναζητήσετε την ταινία Breaking Away, που θεωρείται επίσης μια από τις καλύτερες στην κατηγορία «αθλητικές ταινίες». Θα ρωτήσετε: είναι η απόλυτη ποδηλατική ταινία; Θα σας απαντήσω όταν δω το American Flyers που έγραψε πάλι ο Tesich και είναι, φυσικά, παρόμοιας θεματολογίας.

Eight Men Out

Δεν είμαι ιστορικός, ούτε γνώστης του αθλήματος του μπέιζμπολ. Έτσι δεν γνώριζα καθόλου την ιστορία για τους οχτώ αθλητές που πληρώθηκαν ώστε να κάτσουν να χάσουν στους τελικούς του πρωταθλήματος μπέιζμπολ το 1919. Ο ανεξάρτητος (κατά κύριο λόγο) σκηνοθέτης John Sayles είχε έτοιμο το σενάριο για χρόνια και τελικά το 1988 κατάφερε και την υλοποίησε. Η ταινία λοιπόν Eight Men Out αποτελεί την πρώτη δουλειά του Sayles σε μεγάλο στούντιο και περιλαμβάνει ένα από τα καλύτερα αντρικά καστ της δεκαετίας του '80. Μερικούς από τους αθλητές υποδύονται οι John Cusack, David Strathairn, Michael Rooker και Charlie Sheen, ο Christopher Lloyd είναι ένας από αυτούς που σκέφτονται το στήσιμο των αγώνων, ο ίδιος ο Sayles υποδύεται έναν αθλητικό δημοσιογράφο. Η ταινία δεν επικεντρώνεται σε κανένα χαρακτήρα, οπότε είναι μια χαλαρή συρραφή των κυριοτέρων επεισοδίων, έτσι όπως τα κατέγραψε ο Eliot Asinof στο ομότιτλο βιβλίο του. Έτσι στο σύνολό της, η ταινία είναι μια χαλαρή, αθλητική ταινία, σχεδόν διασκεδαστική μέσα στο δραματικό της στοιχείο, με πολύ καλή αναπαράσταση της εποχής, γρήγορο ρυθμό που την κάνει πολύ ευχάριστη στη θέασή της.

The Pride of the Yankees (Η αποθέωση)

Αγαπημένο άθλημα το μπέιζμπολ στην Αμερική, αγαπημένη ομάδα οι Yankees, αγαπημένος σταρ και ο Gary Cooper, οπότε ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων δεν μπορούσε παρά να είναι ελκυστικότατος. Η ταινία The Pride of the Yankees αποτελεί μια βιογραφική ταινία για τον θρύλο του αθλήματος Lou Gehrig, που άφησε εποχή στα γήπεδα, και κυκλοφόρησε 17 μόλις μήνες μετά το θάνατο του. Ο μεγαλοπαραγωγός Samuel Goldwyn προσέλαβε τον καλό επαγγελματία Sam Wood στη σκηνοθεσία, τον Herman J. Mankiewicz να αναλάβει το σενάριο, τον Rudolph Maté στη φωτογραφία και τον William Cameron Menzies στη διεύθυνση της παραγωγής. Πρωταγωνιστής φυσικά ο Gary Cooper με την Teresa Wright στο πλευρό του στο ρόλο της συζύγου και τον Walter Brennan στο ρόλο του αθλητικού συντάκτη και φίλο του Gehrig. Ο κύριος Cooper βρισκόταν στην καλύτερη τριετία της καριέρας του έχοντας κερδίσει ένα όσκαρ και δύο υποψηφιότητες (μία ήταν για αυτήν εδώ την ταινία). Συνολικά δέκα υποψηφιότητες μάζεψε η ταινία, κερδίζοντας αυτό για το μοντάζ.

Η ταινία επικεντρώνεται αρκετά στη σχέση του Gehrig με τη μητέρα του, στα πιο σημαντικά αθλητικά γεγονότα της καριέρας του αλλά και στη σχέση με τη γυναίκα της ζωής του. Ενδιαφέρον έχει η χρησιμοποίηση αληθινών παικτών των Yankees και κυρίως η εμφάνιση ενός άλλου θρύλου του αθλήματος, του Babe Ruth που υποδύεται τον εαυτό του. Χωρίς να είναι καμιά επιτομή στις αθλητικές ταινίες, πρόκειται για μια καλοφτιαγμένη παραγωγή που αξίζει τη θέασή της.

Hoosiers (Πάθος για το μπάσκετ)

Καταρχάς, να πούμε ότι η Ιντιανάπολις θεωρείται γενέτειρα του μπάσκετ, επειδή εκεί ο θρυλικός καθηγητής Τζέιμς Νέισμιθ επινόησε την καλαθοσφαίριση. Όλοι σ'αυτήν την πολιτεία είναι παθιασμένοι με το μπάσκετ. Σε μία τέτοια μικρή πόλη μετατίθεται ο γυμναστής Gene Hackman το 1954 και αναλαμβάνει την προπόνηση της τοπικής ομάδας. Όπως μπορείτε να φανταστείτε, όλοι οι πατεράδες το παίζουν προπονητές και λένε τα δικά τους. Ο Hackman εκνευρίζεται, διώχνει τους γονείς από την προπόνηση και ξεκινάει ένα πρόγραμμα φυσικής κατάστασης με μεγάλες απαιτήσεις. Ο κόσμος μαθαίνει ότι προπονεί τα παιδιά... χωρίς μπάλα! Ο Hackman αποφασίζει να κάνει αυτό που ξέρει χωρίς να τον νοιάζουν οι συνέπειες αλλά αυτό που συναντάει από τους κατοίκους είναι η δυσπιστία και ο διαρκής σχολιασμός. Υπάρχει και ένα παιδί με απίστευτο σουτ που όλοι το θέλουν στην ομάδα, μόνο που έχει τα δικά του ψυχολογικά προβλήματα. Ο Hackman τον «κερδίζει» παίζοντας τον αδιάφορο. Μέσα σε όλα αυτά, ένας άλλος παίκτης της ομάδας πρέπει να αντιμετωπίσει και τον κοινωνικό σχολιασμό καθώς ο πατέρας του ήταν παλιός διάσημος παίκτης της περιοχής αλλά τώρα είναι ένας μέθυσος παρίας. Ο Dennis Hopper υποδύεται αυτόν τον τύπο και με αυτήν την ερμηνεία κέρδισε την πρώτη του υποψηφιότητα για όσκαρ β' ανδρικού ρόλου (είχε άλλη μια υποψηφιότητα για το σενάριο του Ξένοιαστου καβαλάρη). Ο Hackman θα τον προσλάβει για βοηθό του, αφού ο Hopper ξέρει όλα τα συν και τα πλην των τοπικών ομάδων, και θα προσπαθήσει να τον εντάξει ξανά στο κοινωνικό σύνολο. Η ομάδα αρχίζει και παίρνει μπρος και με μικρά, αλλά σταθερά, βήματα κερδίζει παιχνίδια, φτάνοντας για πρώτη φορά στους τελικούς του πολιτειακού πρωταθλήματος.

Απλή ιστορία, με πασιφανή διδάγματα για όλη την οικογένεια, που έχει τα κοινωνικά της μηνύματα και έχει και τo αθλητικό πάθος σε μια παραλλαγή του μύθου «Δαβίδ εναντίον Γολιάθ». Η ταινία Hoosiers είναι αυτό που λέει ο ελληνικός τίτλος: πάθος για το μπάσκετ. Η καλύτερη ταινία για το άθλημα και ευκαιρία να δούμε αγώνες με παλιούς κανονισμούς. Και για να λύσουμε τις απορίες μας, το hoosiers είναι η ονομασία που δίνουν στους κατοίκους της πολιτείας της Ιντιάνα. Όπως λέμε, π.χ., τους Κοζανίτες Σούρδους! Αλλά επειδή ο κόσμος στην Ευρώπη δεν το ξέρει αυτό, η ταινία στην ευρωπαϊκή της διανομή τιτλοφορήθηκε ως Best Shot!

Λίγο... μπασκετάκι;

Το ευρωμπάσκετ έχει κυριαρχήσει στην τηλεόρασή μου αυτόν τον καιρό και είπαμε να θυμηθούμε ταινίες που έχουν σχέση με το λαοφιλές αυτό άθλημα. Βέβαια, υπάρχουν μυριάδες ταινίας με μπασκέτες, ή/και άτομα να ρίχνουν σουτάκια κ.τ.λ. γι' αυτό είπαμε να ασχοληθούμε με αυτές που περιλαμβάνουν σκηνές από αγώνες, βιογραφίες αθλητών και παρεμφερή. Περιμένω επισημάνσεις, σχόλια και αναφορές που ξέχασα.

→ Semi-pro: η νέα παλαβομάρα του Will Ferrell. Χωρίς άλλα σχόλια!
→ Space Jam: ο μεγάλος air-Jordan σε μια παιδική ταινία με τον Μπαγκς Μπάνυ και την παρέα του.
→ Teen Wolf: από τις πιο χαρακτηριστικές χαζο-κωμικο-ταινίες των 80's με τον Michael J. Fox.
→ He got game: η ταινία του Σπάικ Λι με τον Denzel Washington, η οποία μεταφράστηκε στα ελληνικά ως... "Man to man"!
→ Hoosiers: ο Gene Hackman προπονητής μια νεαρής ομάδας σε κωλοχώρι της Αμερικής και ο Dennis Hopper μπεκρής που τον βοηθάει.
→ White Men Can't Jump: άλλη μια πασίγνωστη ταινία που ο τίτλος της έχει μείνει στην ιστορία.
→ Glory Road: δεν έχουμε δει αυτήν την ταινία που αναφέρεται στην πρώτη... ολόμαυρη πεντάδα που έπαιξε ποτέ μπάσκετ στο NCAA τη δεκαετία του '60.
→ Rebound: δεν έχουμε δει την εν λόγω ταινία με τον Martin Lawrence και ούτε πρόκειται.
→ One Flew Over the Cuckoo's Nest: και ο Jack Nicholson όμως έπαιξε ένα μπασκετάκι με τους τρόφιμους της Φωλιάς του Κούκου, αν θυμάστε.
→ The Basketball Diaries: άλλη μια ταινία που δεν είδαμε με τον πολύ μικρό τότε Leonardo Di Caprio ως μπασκετμπολίστας/τζάνκη!
→ Rebound: The Legend of Earl 'The Goat' Manigault: αλλά αυτή η βιογραφική τηλεταινία με τον Don Cheadle αξίζει.
→ Pistol: The Birth of a Legend: Δεν ξέρω/δεν απαντώ!