Dinner at Eight

Μετά την επιτυχία του Grand Hotel, η MGM αποφάσισε να χρηματοδοτήσει άλλο ένα έργο με πλουσιότατο καστ, ένα έργο με διάφορες ιστορίες από διάφορους χαρακτήρες που συνδέονται μεταξύ τους. Αυτό ήταν το Dinner at Eight, το οποίο βασίστηκε στο ομώνυμο θεατρικό των George S. Kaufman και Edna Ferber. Τα αδέρφια John και Lionel Barrymore, ο Wallace Beery, η νεαρή Jean Harlow, η μαντάμ Marie Dresler και πολλοί άλλοι ετοιμάζονται για ένα δείπνο στο οποίο θα παρευρεθεί ένα πλούσιο ζευγάρι από την Αγγλία. Και αυτό που παρακολουθούμε είναι οι διαδοχικές, σπονδυλωτές ιστορίες με τα ζευγάρια που ετοιμάζονται για το δείπνο και γινόμαστε μάρτυρες των προβλημάτων τους: αποξένωση, μοναξιά, ματαιοδοξία αλλά και οικονομικά προβλήματα που η «καλή τάξη» δεν μπορεί να χωνέψει ότι θα είχε ποτέ, αλλά το κραχ ήρθε να τους ταρακουνήσει. Ο George Cukor ρίχνει μια ενδελεχή ματιά στα εσωτερικά προβλήματα των ζευγαριών και πετυχαίνει διάνα. Μια ταινία που παρουσιάζει την υψηλή κοινωνία του τότε, αλλά δεν έχει και πολλές αποκλίσεις από το σήμερα. Βασικά, τα προβλήματα πάντα ίδια μένουν και η αντιμετώπισή τους εξαρτάται από το ήθος και το ποιόν των ανθρώπων. Υπάρχει μια στατικότητα στη σκηνοθεσία (λόγω της θεατρικής καταβολής) και κάποιες φλυαρίες που ίσως κουράσουν, αλλά σε γενικές γραμμές είναι μια καλή ταινία για την εποχή της.

Lady for a Day (Κυρία για μια μέρα)

Το δραματικό στοιχείο του οικονομικού κραχ και της φτώχειας αποτελεί τη βάση του πρώτου μισού του έργου. Με μαεστρία, όμως, ο Κάπρα μάς μεταφέρει σε πιο κωμικά μονοπάτια στο υπόλοιπο μισό, βάζοντας έναν καλοκάγαθο γκάνγκστερ μαζί με τη συμμορία του να προσπαθούν να βοηθήσουν μια άστεγη ηλικιωμένη που πουλάει μήλα, γνωστή ως Apple-Annie, να γίνει... Lady for a Day. Κι όλα αυτά για να μην μάθει η κόρη της για τη φτώχεια της τώρα που επιστρέφει στην Αμερική μαζί με τον μέλλοντα σύζυγό της. Στο περίεργο αυτό θέατρο του παραλόγου θα μπλεχτεί όλη η συμμορία, οι αστυνομικοί αλλά και οι ανώτεροι αξιωματούχοι της πόλης. Ταινία γεμάτη με το χαρακτηριστικό ουμανιστικό πνεύμα του Κάπρα, από την αρχή μέχρι το λυτρωτικό για την Apple-Annie τέλος. Επειδή στο κινηματογραφικό σύμπαν του Κάπρα, τα ανθρώπινα θαύματα μπορούν να συμβούν. Αποτέλεσε την πρώτη πολύ μεγάλη επιτυχία του σκηνοθέτη, του έδωσε την πρώτη υποψηφιότητα για το όσκαρ σκηνοθεσίας (μαζί με άλλες τρεις για καλύτερη ταινία, α' γυναικείου και σεναρίου), θέτοντας τη βάση για τις επόμενες υποψηφιότητες και τις τρεις σκηνοθετικές οσκαρικές βραβεύσεις μέσα στη δεκαετία του '30! Και, φυσικά, έκανε την Columbia μεγάλο στούντιο.

Από τις καλές ταινίες της χρονιάς της και μάλλον η αγαπημένη του Κάπρα, που τη γύρισε και σε ριμέικ ο ίδιος το 1961 με τίτλο Pocketful of miracles με τη Μπέτι Ντέιβις και τον Γκλεν Φορντ στους βασικούς ρόλους. Οι λάτρεις του παλιού ελληνικού κινηματογράφου θα θυμηθούν, επίσης, ότι η "Θεία μου η χίπισσα" με τη Ρένα Βλαχοπούλου είναι πιστή αντιγραφή του έργου. Εντάξει, αν εξαιρέσουμε το μιούζικαλ και τους χίπιδες!

Wild Boys of the Road

Ο William Wellman παρουσιάζει το 1933 ακόμη μία σκληρή ταινία επηρεασμένη από το κραχ του '29 και την οικονομική κρίση. Δύο παιδικοί φίλοι βλέπουν τους γονείς τους να χάνουν τη δουλειά τους, να πιέζονται οικονομικά για να τα βγάλουν πέρα και έτσι αποφασίζουν να το σκάσουν απ' τα σπίτια τους για να τους αφήσουν με ένα στόμα λιγότερο να ταΐσουν και αυτοί να βρουν κάποια δουλειά σε άλλη πόλη. Στην πορεία θα βρουν και άλλα παιδιά που το σκάσανε, άλλα που έμειναν ορφανά και όλοι μαζί θα τριγυρνάνε από πόλη σε πόλη. Αυτοί είναι οι Wild Boys of the Road, μια μεγάλη ομάδα παιδιών που έχουν να αντιμετωπίσουν τις αρχές, την πείνα και ένα αβέβαιο μέλλον, ζουν σε αυτοσχέδιες παραγκούπολεις και ζητιανεύουν για ένα κομμάτι ψωμί.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ρεαλιστικής, σκληρής ταινίας βγαλμένης μέσα από τα στούντιο του Χόλιγουντ. Και αυτό επειδή δεν είχε ακόμα εφαρμοστεί ο Κώδικας Χέιζ και οι παραγωγοί και σκηνοθέτες παρουσίαζαν ιστορίες βγαλμένες μέσα από τη ζωή χωρίς να φοβούνται να δείξουν την ωμή πραγματικότητα, την απαισιοδοξία και τη μιζέρια, καθώς αυτό ήταν το αμερικανικό κοινωνικό πρόσωπο της εποχής. Μετά ήρθαν οι συντηρητικοί και οι «χριστιανοί» και βάλανε την ταφόπλακα με το όνομα λογοκρισία πάνω στο Χόλιγουντ.

Baby Face (Σκιές που περνούν)

Η οικονομική κρίση του μεσοπολέμου που έφερε την κρίση των ηθών, η σεξουαλική απελευθέρωση, η γυναίκα χωρίς ηθικούς φραγμούς που φτιάχνει την καριέρα της χρησιμοποιώντας τη σεξουαλικότητά της, η παρέα με μία μαύρη κοπέλα και τα αποφθέγματα του Νίτσε προσδίδουν στην ταινία την ιστορική της αξία και το ενδιαφέρον σε μας να τη δούμε. Η Baby Face δεν έχει κάποιο πρωτότυπο σενάριο (η γυναίκα που σαγηνεύει και καταστρέφει τους άντρες) είναι όμως ένα αρκετά τολμηρό έργο και αρκετά σεξουαλικά απελευθερωμένο, ίσως ακόμα και για σήμερα. Το τέλος του έργου μπορεί να είναι λίγο συντηρητικό και εκτός σχέσης με την ψυχολογία της πρωταγωνίστριας, αλλά είχε πέσει ήδη πολύ μαχαίρι στο έργο από την επιτροπή λογοκρισίας. Η Barbara Stanwyck είναι εντυπωσιακή, ένα one-woman-show. Σε έναν πολύ μικρό ρόλο (σχεδόν δύο-τριών λεπτών) εμφανίζεται και ο νεαρός John Wayne. Ό,τι να 'ναι.

Heroes for Sale

Η μικρή (σε διάρκεια) κλασική ταινία του 1933 με τον τίτλο Heroes for Sale έχει (για άλλη μια φορά) την υπογραφή του William A. Wellman και πρωταγωνιστή αυτή τη φορά τον Richard Barthelmess, έναν σταρ του βωβού που σταμάτησε πολύ νωρίς την καριέρα του μετά την έλευση του ήχου. Πρόκειται για άλλη μια πολύ καλή και ενδιαφέρουσα ταινία της προ-κώδικα-Χέιζ εποχής, που αποτυπώνει την εποχή της κρίσης του '30 χωρίς ίχνος μελοδραματισμού και συναισθηματισμού.

Γνωρίζουμε τον πρωταγωνιστή μας Tom Holmes στα χαρακώματα του Α' Παγκοσμίου πολέμου. Με μια παράτολμη ενέργεια επιτυγχάνει την αποστολή του αλλά τραυματίζεται και πιάνεται αιχμάλωτος από τους Γερμανούς. Ο «φίλος» του όμως που κότεψε παίρνει τα εύσημα και τα παράσημα και επιστρέφει στην πατρίδα του ως ήρωας. Στον αντίποδα, ο Holmes ελευθερώνεται μετά το τέλος του πολέμου έχοντας εθιστεί στη μορφίνη για να ανταπεξέλθει τους πόνους από τα τραύματά του. Μετά από πολύμηνη διαδικασία απεξάρτησης και αναζήτησης δουλειάς, θα βρεθεί στο Σικάγο. Θα ξεκινήσει ως οδηγός ενός φορτηγού που ανήκει σε εταιρεία πλυντηρίων και σιγά-σιγά με όρεξη και αρκετή επαγγελματική εξυπνάδα θα ανέβει στην ιεραρχία της εταιρείας. Θα έρθει η στιγμή που οι μηχανές θα αναλάβουν το μεγαλύτερο ρόλο στη δουλειά τους, αλλά θα καταφέρει να πείσει το αφεντικό του να μην απολύσει τους πλεονάζοντες εργάτες. Οι εργαζόμενοι τελειώνουν νωρίτερα τη δουλειά τους και κερδίζουν περισσότερο χρόνο ώστε να βρίσκονται με τις οικογένειες και τους φίλους τους. Και εκεί που λες ότι όλα πάνε καλά, πεθαίνει το αφεντικό και αναλαμβάνουν την εταιρεία οι γνωστοί επιχειρηματίες/καρχαρίες. Αρχίζουν οι περικοπές και οι απολύσεις και ο κόσμος τα παίρνει στο κρανίο. Σε μια βίαιη διαδήλωση, ο Holmes θα συλληφθεί και η γυναίκα του θα σκοτωθεί στις οδομαχίες. Αρκετά χρόνια μετά βγαίνει από τη φυλακή και βρίσκεται άνεργος και σταμπαρισμένος ως "Red" στη μετά-κραχ εποχή της μεγάλης κρίσης. Ο κατασκευαστής των μηχανών κέρδιζε λεφτά από τις πατέντες όλα τα χρόνια που βρισκόταν ο Holmes στη φυλακή, αλλά του έβαζε σε τραπεζικό λογαριασμό το ποσοστό του, φτάνοντας στο τέλος να έχει ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό. Ο αληθινός ήρωας όμως της ταινίας δεν θα τα δεχτεί και θα τα δωρίσει στους φίλους του για να ετοιμάζουν γεύματα για τους φτωχούς και τους άπορους και αυτός θα συνεχίσει το μοναχικό του δρόμο προς αναζήτηση μιας δουλειάς.

Midnight Mary (Το ρόδον του μεσονυχτίου)

Έχουμε δει αρκετές ταινίες για άνδρες που για διάφορους λόγους παίρνουν το στραβό δρόμο, ο οποίος φυσικά οδηγεί στη φυλακή. Το 1933 ο William Wellman παρουσίασε την ταινία Midnight Mary με πρωταγωνίστρια την Loretta Young και θέμα μια γυναίκα που βρίσκεται σε δύσκολη κοινωνικο-επαγγελματική θέση. Βρισκόμαστε στην εποχή πριν εφαρμοστεί ο κώδικας Χέιζ στο Χόλιγουντ οπότε ο Wellman παρουσιάζει χωρίς φόβο και πάθος την εποχή εκείνη· εποχή αβεβαιότητας μετά το οικονομικό κραχ, εποχή έντονων κοινωνικών και οικονομικών αντιθέσεων, εποχή στην οποία οι γυναίκες είχαν αρχίσει να ανεξαρτητοποιούνται και οι ατάκες γύρω από το σεξ και την ερωτική επιθυμία δεν ήταν ταμπού.

Η πρωταγωνίστρια βρίσκεται στο δικαστήριο και περιμένει την καταδίκη της. Αυτή αναπολεί το παρελθόν της και μεις μέσα από τα φλας-μπακ μαθαίνουμε την ιστορία της. Η κοπελιά θα βρεθεί από μικρή στα βάσανα, θα μπει σε αναμορφωτήριο και, έχοντας φτάσει σε αδιέξοδο, θα μπλέξει με μια παρέα εγκληματιών. Σε μια «επιχείρηση» θα γνωρίσει έναν πλούσιο πλεϊμπόι, ο οποίος θα τη γλυτώσει απο την αστυνομία. Θα θελήσει να προχωρήσει μπροστά και θα πιάσει δουλειά στην δικηγορική εταιρεία του ζεν-πρεμιέ. Και όταν προκύψει ο έρωτας, θα τη βρει η αστυνομία και θα τη συλλάβει. Στη συνέχεια θα εκτίσει την ποινή της χωρίς να καταδώσει τους πρώην συνεργάτες της, θα προσαφιστεί ότι κορόιδεψε τον νεαρό (ώστε αυτός να μην μπλέξει) και όταν βγει από τη φυλακή θα αναγκαστεί να επιστρέψει στο εγκληματικό παρελθόν. Τα μπλεξίματα συνεχίζονται και η ιστορία έχει ακόμα πολύ δρόμο, αλλά σκεφτείτε ότι όλα τελειώνουν σε 75 λεπτά. Αυτή η θαυμάσια οικονομία και οι ανατροπές σε αυτό το μελόδραμα μάς κράτησαν στη θέση μας. Ίσως βρείτε λίγο κλισέ την υπόθεση, ίσως οι ερμηνείες σάς φανούν υπερβολικές, αξίζει όμως να γνωρίσετε το Χόλιγουντ προ του κώδικα Χέιζ.

I'm No Angel

Η τρίτη ταινία της Mae West ήταν η I'm No Angel και αυτή αποτέλεσε τη δεύτερη συνεργασία της μέσα στην ίδια χρονιά του 1933 με τον εκκολαπτόμενο σταρ Cary Grant. Η επιτυχία της Mae West εκείνη την εποχή έσωσε την Paramount από τη χρεωκοπία. Θυμηθείτε ότι βρίσκομαστε στα χρόνια της οικονομικής κρίσης των '30's. Η λογοκρισία της εποχής «άγγιξε» λίγο την ταινία αυτή τη φορά και συγκεκριμένα για τον τίτλο του τραγουδιού "No One Does It Like a Dallas Man" το οποίο άλλαξε σε "No One Loves Me Like a Dallas Man". Σ'αυτήν την ταινία πάντως ακούγεται από το στόμα της West η πασίγνωστη πλέον ατάκα: When I'm good I'm very good. But when I'm bad I'm better! Τώρα, όσον αφορά την ταινία, βλέπεται ευχάριστα, είναι γεμάτη ατάκες της West αλλά η ιστορία και η πλοκή σε αφήνουν λίγο αδιάφορο και στο τέλος δεν σου αφήνει και καμιά ιδιαίτερη αίσθηση. Προτιμήστε καλύτερα την προηγούμενη ταινία της She Done Him Wrong, αν είστε σε θέση επιλέξετε.

She Done Him Wrong

Η σεξοβόμβα Mae West δίνει άλλο ένα ρεσιτάλ (one woman show) στην ταινία She Done Him Wrong του 1933, που βασίστηκε στο δικό της θεατρικό έργο με τον τίτλο Diamond Lil'. Όπως μπορείτε να φανταστείτε, οι γεμάτες υπονοούμενα ατάκες της West πέφτουν σαν το χαλάζι μέσα στα 65 λεπτά της ταινίας, η πιο μικρή σε διάρκεια που πήρε υποψηφιότητα για όσκαρ καλύτερης ταινίας. Είμαστε εξάλλου στην εποχή λίγο πριν τον Κώδικα Χέιζ (περί λογοκρισίας) και πολλά πράματα μπορούσαν να λεχθούν. Ο τίτλος της ταινίας αναφέρεται στον Cary Grant, τον οποίο η Λαίδη Λου, ιδιοκτήτρια ενός καμπαρέ και μεγάλη θαυμάστρια των χρυσαφικών τόν περνάει για κάποιον άλλο και την πατάει μαζί του, αυτή που τραβούσε τους άντρες απ' τη μύτη. Ο συμπρωταγωνιστής Grant εδώ εμφανίστηκε στον ρόλο που του εκτόξευσε την καριέρα και η 40χρονη τότε West γούσταρε να αναφέρει ότι αυτή ανακάλυψε τον Grant, παρόλο που ήδη είχε εμφανιστεί σε άλλες εφτά ταινίες.

Τώρα, η ταινία μπορεί να μοιάζει σαν κινηματογραφημένο θέατρο, όπως και όλες σχεδόν εκείνης της εποχής (το μεγάλο κακό που έκανε η είσοδος του ήχου στο σινεμά το 1928, την εποχή που οι κινηματογραφιστές είχαν ανεβάσει πολύ ψηλά το επίπεδο της τέχνης τους), αλλά βλέπεται ευχάριστα για όλους τους άνωθεν λόγους.

The Invisible Man (Ο αόρατος άνθρωπος)

Το σινεμά του φανταστικού είχε εξαρχής την τιμητική του, καθώς τα διάφορα τρικ με την κάμερα βοηθούσαν στη δημιουργία «απόκοσμων» και μεταφυσικών καταστάσεων. Εξ ου και οι επιτυχίες των ταινιών του Lon Chaney κατά τη διάρκεια του βωβού και των King Kong, Dracula και Frankenstein στη συνέχεια. Ειδικότερα, ο σκηνοθέτης του πρώτου Frankenstein, ο James Whale είχε μια πολύ καλή σχέση με το σινεμά του φανταστικού. Το 1933 ανέλαβε τη μεταφορά του γνωστού διηγήματος του H. G. Wells, ο αόρατος άνθρωπος. Το αποτέλεσμα δικαίωσε το όραμα των δημιουργών με τα πρωτοποριακά για την εποχή εφέ να κλέβουν την παράσταση. Ο Claude Rains ντυνόταν ολόσωμα με μαύρο ύφασμα και τοποθετούνταν σε σκηνικό με το ίδιο ύφασμα για background· αποτύπωναν μία λήψη έτσι και μία δεύτερη (με κανονικά σκηνικά και τη συμμετοχή τρίτων) τη μία πάνω στην αλλή και ορίστε η «μαγεία» του κινηματογράφου. Μεγάλη επιτυχία της εποχής, που ακολουθήθηκε από πολλές συνέχειες και βλέπεται ευχάριστα ακόμα και σήμερα. Βεβαίως και τα εφέ στις μέρες μας έχουν εξελιχθεί σε απίστευτο βαθμό και οι περισσότεροι νέοι θεατές θα δυσκολευτούν να παρακολουθήσουν μία τέτοια «παλιομοδίτικη» ταινία· χωρίς να υπάρχει πρόβλημα από μας, μπορούν ήσυχα και ωραία να πάρουν το κουβαδάκι τους και να πάνε σε άλλη παραλία.