100 χρόνια σινεμά: 3 Bad Men

Εκατό χρόνια κλείνουν φέτος αρκετές ταινίες του βωβού κινηματογράφου. Μία από αυτές είναι το λεγόμενο δεύτερο μεγάλο, επικό γουέστερν του νεαρού (τότε) σκηνοθέτη John Ford. Και μία από τις λίγες ταινίες του εκείνης της εποχής που έχουν διασωθεί, καθώς οι περισσότερες βωβές του ταινίες είναι χαμένες (ή κατεστραμμένες) και έχουν απομείνει μόνο φωτογραφικά ντοκουμέντα. Αποτελεί επίσης το τελευταίο γουέστερν που γύρισε μέχρι το 1939 και το Stagecoach, αφού μόλις είδε το Sunrise του Μούρναου αποφάσισε να εντρυφήσει στον γερμανικό εξπρεσιονισμό και αυτό έπραξε για τα επόμενα χρόνια.

Εδώ το υπόβαθρο της ιστορίας είναι η εποχή αποίκησης της Ντακότα, εποχή αναζήτησης χρυσού (για οπορτουνίστες) και νέων ευκαιριών ζωής για πολλούς (κυρίως μετανάστατες και οικογένειες από την Ευρώπη που αναζητούν καλύτερο μέλλον σε κάποια εύφορη γη). Κομβικό σημείο της ταινίας αποτελεί το Dakota Land Rush (δηλ. η αποίκηση με τον τρόπο "ο πιο γρήγορος κερδίζει"). Αντίστοιχο θέμα είχαμε δει στο Cimarron του 1960 και φυσικά πιο πρόσφατα με τον Τομ Κρουζ και Νικόλ Κίντμαν στο έργο Μακρινός Ορίζοντας. Οι 3 Bad Men είναι διαβοήτοι ληστές που θα βρεθούν ανάμεσα σε διάφορα συμβάντα και γεγονότα και θα επιλέξουν να σώσουν μία κοπέλα από την επιδρομή κακοποιών προς το καραβάνι της, που πήγαινε προς το ραντεβού για το land rush και που είχε σαν αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο πατέρας της. Στο πλευρό της θα βρεθεί και ο διάσημος ηθοποιός -για την εποχή του βωβού- George O'Brien, με τον οποίο θα αναπτυχθεί το απαραίτητο ειδύλλιο. Όλοι μαζί θα πορευτούν και θα έχουν να αντιμετωπίσουν τις προσπάθειες του κακού σερίφη της περιοχής που εποφθαλμιά να κερδίσει με το ζόρι και την κοπέλα και το χρυσό, και θα έχει μαζί του ομάδα κακοποιών που θα πράττουν χωρίς να λογαριάζουν τίποτα. Και η πιο μεγάλη ώρα για να γίνει η τελική "αναμέτρηση" θα είναι η ώρα της αναμπουμπούλας που θα προκύψει με την εκκίνηση της επίκοισης του land rush.

Η ταινία είναι μία κλασική περιπέτεια στην άγρια δύση με τα όλα της, με χαρακτήρες που είναι κακοί απέναντι στο νόμο αλλά ηθικά είναι σωστοί άνθρωποι, και με χαρακτήρες που είναι καλοί μπροστά στο νόμο αλλά είναι... φίδια κολοβά. Στο έργο του Ford πλέον έχει αρχίσει να παίζει σημαντικό ρόλο το τοπίο και το βλέπουμε στα πλάνα του, πλάνα μεγάλης διάρκειας που εμφανίζει τον Άνθρωπο συγκριτικά πολύ μικρό μπροστά στο μέγεθος της Φύσης, σχεδόν ασήμαντο.

100 years before - Year 1920

100 χρόνια πριν, από τη χρονιά του 1920 ακολουθούν οι (λίγες) ταινίες που έχω δει, τώρα και σε λινκ στο ίντερνετ. Ευτυχώς υπάρχουν οι επανεκδόσεις και οι αποκαταστάσεις.

Das Cabinet des Dr. Caligari (Το εργαστήρι του δόκτωρα Καλιγκάρι), του Robert Wiene με τους Werner Krauss, Conrad Veidt, Lil Dagover
youtube.com/watch?v=mVI_VIyQu3w

The Saphead (Ο κουφιοκέφαλος), του Herbert Blache με τον Buster Keaton (η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία που εμφανίστηκε ο Κίτον)
youtube.com/watch?v=jDu8kPyILSw

One Week, του Buster Keaton & Eddie Cline με τον ίδιο τον Μπάστερ Κίτον (από τα αγαπημένα μου)
youtube.com/watch?v=hHo1cvbDIpA

Convict 13 (Κατάδικος 13), πάλι σε σκηνοθεσία των Buster Keaton & Eddie Cline με τον ίδιο.
youtube.com/watch?v=EyHwERJ0kVo

The Mark of Zorro, του Fred Niblo με τον Douglas Fairbanks
youtube.com/watch?v=wbQZZRf3Fsc

Μικρά/μεγάλα του Buster Keaton

Μερικές από τις καλύτερες και πιο γνωστές ταινίες μικρού, μεσαίου και κανονικού μήκους του μεγάλου Μπάστερ Κίτον. Φυσικά και ο Στρατηγός είναι... μία κατηγορία μόνος του και ηθελημένα απουσιάζει από την παρακάτω λίστα.

Convict 13 (1920)
Από ένα γήπεδο γκολφ στη φυλακή.
http://www.youtube.com/watch?v=nTi2vzj0Dso

The Playhouse (1921)
Με τη γνωστή εναρκτήρια σκηνή όπου παίζει και τους εννιά ρόλους σε μια σκηνή θεάτρου.
http://www.youtube.com/watch?v=h7eEnVQqCHE

The Paleface (1922)
Μπλέκει με ινδιάνους που θέλουν να τον σκοτώσουν. Μετά από πολύ κυνηγητό τη γλυτώνει, γίνεται αρχηγός τους και τα βάζει με τους λευκούς που θέλουν να τους διώξουν για να βγάλουν πετρέλαιο από τη γη τους.
http://www.youtube.com/watch?v=IbcWSEXO1No

The Electric House (1922)
Όλος ο σαματάς στην ταινία γίνεται στο νέο, ηλεκτρικό, πλήρως αυτοματοποιημένο σπίτι του Μπάστερ.
http://www.youtube.com/watch?v=envyddbYNVE

Our Hospitality (1923)
Για να τον αποδεχθούν πατέρας και αδέρφια της γυναίκας που αγαπάει, θα τραβήξει (για άλλη μια φορά) τα πάνδεινα.
http://www.youtube.com/watch?v=47yq9XTbDNY

Three Ages (1923)
Η δομή της ταινίας σατιρίζει αυτή της Μισαλλοδοξίας του Griffith. Βλέπουμε την προσπάθεια του Κίτον να κερδίσει το κορίτσι του έχοντας αντίπαλο τον Wallace Beery σε τρεις διαφορετικές εποχές: στην προϊστορική εποχή, στην αρχαία Ρώμη και στη μοντέρνα εποχή, δείχνοντας ουσιαστικά ότι σ'αυτό το θέμα δεν έχουν αλλάξει καθόλου τα πράματα.
http://www.youtube.com/watch?v=MoYFbtA2WkA

Sherlock Jr. (1924)
Κοιμάται και ονειρεύεται ότι είναι διάσημος ντετέκτιβ και λύνει μυστήριες κλοπές.
http://www.youtube.com/watch?v=Xr6arzv4e2g

The Navigator (1924)
Περιπέτειες εν πλω αλλά και υπό της θάλασσας!
http://www.youtube.com/watch?v=2BCLJbdeqvc

Seven Chances (1925)
Να παντρευτεί για τα λεφτά ή να παντρευτεί την αγαπημένη του και να χάσει το κληροδότημα; Πασίγνωστη η σκηνή που τον κυνηγάνε 7000 νύφες!
http://www.youtube.com/watch?v=zTwfCyWKYYc

Go West (1925)
Πάει στη Δύση, δουλεύει στις φάρμες, φτιάχνει φιλία με μια αγελάδα και οδηγεί ένα κοπάδι αγελάδες στην καρδιά του Λος Άντζελες!
http://www.youtube.com/watch?v=HyQsPMeiYO4

College (1927)
Φλωράκος που αφοσιώνεται στα βιβλία, προσπαθεί να εντυπωσιάσει το κορίτσι της καρδιάς του αλλά δεν τα πάει καλά στα αθλήματα και όλο αποτυχαίνει. Στο τέλος, για να σώσει την αγαπημένη του, θα υπερπηδήσει κάθε εμπόδιο!
http://www.youtube.com/watch?v=G4AIoMC3XYk

Steamboat Bill, Jr. (1928)
Ίσως η 2η πιο διάσημη ταινία του Μπάστερ Κίτον, κι αυτό χάρη στην πασίγνωστη σεκάνς του ανεμοστρόβιλου που διαλύει το μικρό ψαροχώρι και κάνει σμπαράλια τα πάντα στο πέρασμά του.
http://www.youtube.com/watch?v=vjl2Fj-_Hg0

The Crowd

Είχαν ρωτήσει κάποτε τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ γιατί δεν γυρίζεται καμιά ταινία για καθημερινούς ανθρώπους. Είχε απαντήσει: γιατί να ξαναγυρίσουμε το The Crowd; Πραγματικά, αυτό που παρακολουθούμε είναι η ιστορία ενός απλού, καθημερινού ζευγαριού, με τον υπάλληλο άντρα και τη νοικοκυρά γυναίκα, τα προβλήματα στη σχέση τους και στην ανεύρεση δουλειάς, τις προσπάθειες για επιβίωση, την ανατροφή των παιδιών τους. Ο πολυ-πετυχημένος σκηνοθέτης της MGM τη δεκαετία του '20 King Vidor αποφάσισε να γυρίσει ένα πιο προσωπικό πρότζεκτ που είχε μεγάλο κίνδυνο αποτυχίας. Με την εμπνευσμένη χρήση της κάμερας και τα καλοστημένα πλάνα, μας παρέδωσε μία από τις καλύτερες και πιο ρεαλιστικές αμερικανικές ταινίες του βωβού κινηματογράφου. Πανέξυπνη και γλυκόπικρη η σκηνή με τον κλόουν στην αρχή και στο τέλος του έργου. Ήταν η εποχή που το βουβό σινεμά είχε φτάσει σε υψηλά επίπεδα τεχνικής, αλλά ο ερχομός του ήχου και οι περιορισμοί του νέου μέσου έριξαν ταφόπλακα στην εξέλιξη της εικόνας. Έπρεπε να περάσουν σχεδόν δέκα χρόνια για να ξαναδούμε παραπλήσιες εικόνες. Πρωταγωνίστρια η Eleanor Boardman, τότε σύζυγος του σκηνοθέτη και στο ρόλο του συζύγου ο James Murray, που οχτώ χρόνια μετά την κυκλοφορία του έργου έφυγε από τη ζωή όντας μόλις 36 ετών, ζώντας τα τελευταία χρόνια της ζωής του μέσα στη ζητιανιά.

Nosferatu

Σε προβολή στη φιλοσοφική, τη χρονιά του 2000, γνωρίσαμε το κλασικό έργο του Murnau, την ταινία που αποτελεί σταθμό στον κινηματογράφο, το Nosferatu έτσι όπως έπρεπε: με συνοδεία ζωντανής μουσικής από δύο παλικάρια που επένδυσαν το έργο με πιάνο και ηλεκτρική κιθάρα! Magnifique!

Steamboat Bill Jr.

O Μπάστερ Κίτον δουλεύει ως καπετάνιος ενός μικρού ατμόπλοιου στον ποταμό Μισισιπή. Προσπαθεί να μοιάσει του πατέρα του, του Steamboat Bill και να γίνει αυτός ο νεός Steamboat Bill Jr.. Ερωτεύεται όμως την κόρη του επιχειρηματικού αντιπάλου του πατέρα του και τα πράματα περιπλέκονται.

Ως συνήθως, η πλοκή στις κωμωδίες του Κίτον είναι δευτερεύουσας σημασίας. Αυτό που περίμενε ο κόσμος να δει ήταν τι απίστευτα και πόσο επικίνδυνα γκανγκ θα σκαρφιζόταν πάλι ο διάσημος κωμικός. Εδώ η ιστορία κυλάει σχετικά χαλαρά, μέχρι τη στιγμή που θα «σκάσει μύτη» ένας τυφώνας. Από κει και έπειτα και για τα τελευταία 15 λεπτά γίνεται της μουρλής, όλα τα σκηνικά καταστρέφονται, επικρατεί πανδαιμόνιο. Εδώ υπάρχει η διάσημη σκηνή με τον Κίτον να στέκεται μπροστά από ένα σπίτι, να πέφτει όλη η πρόσοψη και να σώζεται καθώς το σώμα του περνάει μέσα από το ανοιχτό παράθυρο της σοφίτας!

Η ταινία αποτελεί την τελευταία ανεξάρτητη δημιουργία του Κίτον. Την εποχή των γυρισμάτων είχε τεράστια οικονομικά προβλήματα, ο πρώτος του γάμος πήγαινε προς διάλυση και το τέλος του ως ανεξάρτητου δημιουργού ήταν προ των πυλών. Η ταινία ήταν εμπορική αποτυχία και τον επόμενο χρόνο υπέγραψε συμβόλαιο με την MGM. Τα δικαιώματά της έχουν εκπέσει, οπότε μπορείτε να τη βρείτε ολόκληρη στο ίδερνετ-αρκάιβς.

Le bunker de la dernière rafale

Η μικρού μήκους ταινία Le Bunker de la dernière rafale αποτελεί την τρίτη συνεργασία των τρελαμένων γάλλων κινηματογραφιστών Jean-Pierre Jeunet και Marc Caro. Πρόκειται για μια παραγωγή του 1981, ένα φιλμ που εκτυλίσσεται σε ένα μελλοντολογικό περιβάλλον. Ο τίτλος μεταφράζεται ελεύθερα στα ελληνικά ως «το καταφύγιο της τελευταίας έκρηξης». Κάποιοι περίεργοι, σαλεμένοι, στρατιωτικοί τύποι ζούνε σε ένα καταφύγιο και ανακαλύπτουν έναν μετρητή που μετράει ανάποδα. Χωρίς να ξέρουν γιατί γίνεται αυτό και τι πρόκειται να συμβεί, αρχίζουν σιγά-σιγά και σαλεύουν. Η βία θα είναι ο μοναδικός τρόπος έκφρασης. Ο πυρετός της καμπίνας (που είχε περιγράψει ο Stephen King στη Λάμψη) σε όλο του το μεγαλείο σ'αυτήν την περίεργη ταινία, που ξέχασα να πω ότι είναι και βουβή! Η γραφή του σκηνοθετικού διδύμου σε πρωτόλεια μορφή. Βλέπεται μόνο και μόνο επειδή διαρκεί 25 λεπτά.

Silent Movie (Η τελευταία τρέλα του Μελ Μπρουκς)

Μετά τις μεγάλες επιτυχίες των Φρανκενστάιν τζούνιορ και των Μπότες, σπιρούνια και καυτές σέλες, ο Mel Brooks επιστρέφει με ένα ακόμα τρελαμένο σενάριο. Ο αγγλικός τίτλος της ταινίας, Silent Movie, λέει τα πράματα όπως έχουν. Πρόκειται για μια βουβή ταινία εν έτη 1976. Ο κύριος Brooks και η τρελαμένη του παρέα (Marty Feldman και Dom DeLuise), προσπαθούν να ετοιμάσουν μια ταινία και εμείς παρακολουθούμε τις προσπάθειες που... καταβάλουν ώστε να την πραγματοποιήσουν. Ψάχνουν για ηθοποιούς-σταρ, όπως τον Burt Reynolds, τον James Caan, την Liza Minnelli, την Anne Bancroft, τον διάσημο μίμο Marcel Marceau (ο οποίος παρεμπιπτόντως είναι ο μόνος στο έργο που... μιλάει) και τον Paul Newman. Πρόκειται ίσως για την τελευταία εξ ολοκλήρου καλή ταινία του Brooks, με αστείες σκηνές από την αρχή ως το τέλος και με ελάχιστες χυδαιότητες. Ό,τι πρέπει για να περάσετε ένα ευχάριστο απογευματάκι. Οι υπόλοιπες ταινίες του Brooks που ακολούθησαν είχαν κάποιες αστείες σκηνές και μόνο.

Never Weaken

Η ταινία Never Weaken που κυκλοφόρησε το 1921 αποτέλεσε την τελευταία μικρού μήκους αυτού του παιδιού με τα γυαλιά. Από κει και έπειτα (και μετά την επιτυχία του Τσάπλιν με το Χαμίνι) ο Harold Lloyd ασχολήθηκε με μεγάλου μήκους παραγωγές.

Εδώ τα πράματα είναι τυπικά. Μία κωμική σεκάνς στην αρχή για να γνωρίσουμε τον πρωταγωνιστή και μετά μία ερωτική παρεξήγηση που θα τον οδηγήσει στο κυρίως θέμα του έργου. Ο Lloyd θα αποφασίσει να δώσει τέλος στη ζωή του αλλά ψάχνοντας να βρει τη σωστή μέθοδο θα καταλήξει στο εργοτάξιο ενός ουρανοξύστη. Ένα θέμα που εκείνη την εποχή ήταν πολύ της μόδας και είχε εγγυημένα αποτελέσματα αγωνίας. Πάντως, μπορούμε να πούμε ότι αυτή η ταινία αποτέλεσε την προεργασία για τη μετέπειτα μεγάλη επιτυχία του Lloyd, το Safety Last.

Δείτε όλη την ταινία σε μέτρια ποιότητα στο βίντεο-γκούγκλι.

Oktyabr (Οκτώβρης)

Μαθήματα επαναστατικής ιστορίας από την κάμερα του κυρίου Σεργκέι Αϊζενστάιν. Για να γιορτάσουν τα δέκα χρόνια από την Οκτωβριανή επανάσταση, αποφάσισαν να κινηματογραφήσουν, όσο δυνατόν πιστότερα, τα γεγονότα που έλαβαν χώρα τότε. Η σεναριακή πλοκή βασίστηκε, μεταξύ άλλων, και στο διάσημο βιβλίο «Οι δέκα μέρες που συγκλόνησαν τον κόσμο» του αμερικανού John Reed. Η ταινία Οκτώβρης, που κυκλοφόρησε το Γενάρη του 1928, δεν είχε εν τέλη την ίδια απήχηση στο εξωτερικό, συγκριτικά πάντα με την επιτυχία του Θωρηκτού Ποτέμκιν. Οι ίδιοι οι συμπατριώτες του επίσης τον κατηγόρησαν ότι είναι ένα δύσκολο έργο για να το παρακολουθήσει όλος ο κόσμος. Ο σκηνοθέτης παρουσίασε την ιστορία με μια σχεδόν ντοκυμαντερίστικη γραφή, προσπαθώντας να αναπαραστήσει όσο πιο ρεαλιστικά μπορούσε τα γεγονότα. Πού να ήξερε ότι ύστερα από πολλά χρόνια θα έπαιρναν αποσπάσματα της ταινίας του και θα τα παρουσιάζαν (χωρίς να ξέρουν) ως πραγματικές εικόνες από την επανάσταση. Αλλά ο Αϊζενστάιν επίσης προσπάθησε να εξελίξει και τη θεωρία του πάνω στο ιδεολογικό μοντάζ και αυτό ήταν που δεν κατάλαβαν οι ανώτεροι του τότε. Αυτός είναι ίσως ο σημαντικότερος λόγος για να δείτε την ταινία σήμερα. Να την παρακολουθήσετε ως μία ιστορία επικών διαστάσεων από έναν μεγάλο δημιουργό. Ή ως ένα μάθημα κινηματογραφικής ιστορίας.

The Call of Cthulhu

Ο Σύλλογος Φίλων Lovecraft αποφάσισε το 2005 να μεταφέρει το διήγημα "The Call of Cthulhu" του Lovecraft στη μεγάλη οθόνη. Και μιας και η ιστορία εκτυλίσσεται τη δεκαετία του '20, αποφάσισαν να κάνουν και την ταινία να μοιάζει βγαλμένη μέσα από εκείνη την εποχή. Έτσι η The Call of Cthulhu πρόκειται για μια βουβή, μεσαίου μήκους (σαράντα κάτι λεπτών) παραγωγή, με ευφυή σκηνοθεσία. Στα πλάνα των ονείρων, ο γερμανικός εξπρεσιονισμός τιμάται δεόντως· στις θαλάσσιες σκηνές, οι μακέτες δεν σε ξενίζουν. Και σιγά-σιγά, η περίπλοκη ιστορία (αφήγηση μέσα στην αφήγηση μέσα στην αφήγηση) διεισδύει μέσα σου και, όσο πλησιάζει το τέλος, αγωνιάς να μάθεις ποιος είναι ο Κθούλου! Για τους φίλους του φανταστικού και του H.P. Lovecraft, η ταινία συστήνεται ανεπιφύλακτα. Δείτε και το παρακάτω σάιτ της ταινίας για περισσότερες πληροφορίες.

Υ.Γ.: Ευχαριστούμε τον ζαμούς που μάς κίνησε την περιέργεια και ανακαλύψαμε την ταινία!

La Antena

Η σινεφίλ έκπληξη της χρονιάς του 2007 λεγόταν La Antena. Ο άγνωστος σκηνοθέτης από την Αργεντινή Εστεμπάν Σαπίρ μάς παρουσίασε έναν φόρο τιμής στο βωβό κινηματογράφο, ανακάτεψε στοιχεία από το Μετρόπολις του Λανγκ, τον γερμανικό εξπρεσιονισμό, το 1984 του Τζορτζ Όργουελ, στοιχεία φαντασίας και σουρρεαλισμού δίνοντας ένα όμορφο εικαστικά αποτέλεσμα. Τα απλοϊκά του μηνύματα μπορεί να ξινίσουν κάποιους, αλλά για εμάς τους απλοϊκούς ανθρώπους (και φαν του βωβού) η ταινία ήταν εντυπωσιακή.

The Great Train Robbery

Μέσα σε δώδεκα σκηνές παρακολουθούμε όλη την εξέλιξη της Μεγάλης ληστείας του τρένου. Θεωρείται το πρώτο αφηγηματικό φιλμ καθώς κάθε σκηνή αναπτύσει και εξελίσσει την πλοκή. Ουσιαστικά το Χόλιγουντ από τότε δεν έχει αλλάξει και πάρα πολύ! Και επειδή οι ληστές είναι ντυμένοι με καουμπόικα, αποτελεί και το πρώτο έργο του κινηματογραφικού είδους που όλοι ξέρουμε ως γουέστερν. Δείτε όλη την ταινία των... 10 λεπτών παρακάτω.

Liberty

Ίσως η πιο διάσημη ταινία του κωμικού ζεύγους των Stan Laurel και Oliver Hardy, τουλάχιστον από τη βωβή περίοδο τους! Η ταινία Liberty του 1929 σκηνοθετήθηκε από τον επαγγελματία Leo McCarey σε μια ακόμη παραγωγή του Hal Roach και μέσα σε 20 λεπτά βλέπουμε τους κωμικούς μας να προσπαθούν να αλλάξουν τα ρούχα της φυλακής με πολιτικά ρούχα, μιας και μόλις το 'σκασαν από κει. Τα λάθος φορεμένα παντελόνια και ένας αστακός θα αποτελέσουν τη βάση για τα κωμικά μπερδέματα που θα τους οδηγήσουν στην κορυφή ενός ουρανοξύστη υπό κατασκευή. Σκηνές ανθολογίας ακολουθούν (ειδικά εκείνη με τη σκάλα), με το δίδυμο να κάνει τις απίστευτες παλαβομάρες. Αποδεικνύεται για άλλη μια φορά ότι ο διάλογος ήταν περιττός για τους συγκεκριμένους ανθρώπους, αφού μόνο με τις κινήσεις και τις γκριμάτσες τους, με τη γλώσσα του σώματος δηλαδή, κατάφερναν να επικοινωνούν με το κοινό περισσότερο και από πετυχημένα. Γκεστ εμφάνιση από τον χαρακτηριστικό φαλακρό με την (ψεύτικη στην πραγματικότητα) μουστάκα Jason Finnlayson και σε ρόλο κομπάρσας η Jean Harlow, λίγο καιρό πριν την κάνει διάσημη ο Howard Hughes.

City Lights (Τα φώτα της πόλης)

Άλλη μια απόδειξη ότι ο Charlie Chaplin ήταν πολύ μεγάλος. Δηλαδή, για όσους νόμιζαν το αντίθετο, ή για τους νεότερους που δεν έχουν εντρυφήσει και πολύ (ή μάλλον καθόλου) στο έργο του. Η ταινία Τα φώτα της πόλης γυρίστηκε και προβλήθηκε πρώτη φορά το 1931, τρία χρόνια μετά την έλευση του ήχου, αλλά ο κος. Τσάπλιν επέμεινε στο βουβό κινηματογράφο. Καλύτερα έτσι, φυσικά, γιατί δεν νομίζω να ήθελε κανείς να ακούσει τον αλητάκο να μιλάει. Μιλούσε ολόκληρο το σώμα του γι'αυτόν. Η ταινία είχε υπότιτλο μια «ρομαντική κωμωδία παντομίμας» και είναι άλλοτε ρομαντική, άλλοτε κωμική, άλλοτε συγκινητική. Πάντως, είναι όχι μόνο μια από τις καλύτερες ταινίες του βωβού κινηματογράφου, αλλά μια από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών. Έτσι απλά.

Le Dernier Combat

Ο αγαπημένος στο ελληνικό κοινό Luc Besson (Απέραντο γαλάζιο, Νικίτα, Leon κλπ) υπογράφει το 1983 την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία με τίτλο Le Dernier Combat. Πρόκειται για μια μετα-αποκαλυπτική ταινία, στο ύφος και το στυλ του Mad Max, θα λέγαμε. Με ασπρόμαυρη φωτογραφία παρακολουθούμε τις προσπάθειες επιβίωσης τριών διαφορετικών χαρακτήρων σε έναν έρημο κόσμο, που τον έχει καλύψει η σκόνη και η άμμος. Και επειδή τα τελευταία απομεινάρια φαγητού έχουν τελειώσει, προσπαθεί ο ένας (Jean Reno) να σκοτώσει τον άλλο για να τον κάνει μεζέ! Και μια υποσημείωση: σ' αυτόν τον κόσμο οι άνθρωποι δεν ξέρουν (ή δε μπορούν;) να μιλήσουν. Οπότε πέρα από τη μουσική της ταινίας και τους διάφορους φυσικούς ήχους, δεν ακούμε τίποτα άλλο! Ενδιαφέρουσα αυτή η πρώτη κινηματογραφική απόπειρα του Besson, αν μη τι άλλο, αλλά όχι και κάποια ταινία που θα κάτσεις να δεις για δεύτερη φορά.

The Man with a Movie Camera

Ο Άνθρωπος με την κινηματογραφική μηχανή είναι μια από τις πιο επιδραστικές ταινίες «όχι μόνο του βωβού» αλλά ολόκληρου του κινηματογράφου. Αν δεν σας γεμίζει το μάτι η παραπάνω δήλωση, τότε πρέπει οπωσδήποτε να δείτε την ταινία. Όπως έχει γραφεί κι αλλού: ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί πρωτοποριακές για την εποχή του τεχνικές (όπως slow motion, freeze frames, extreme close-ups) για να καταγράψει μια συνηθισμένη ημέρα στις τότε σοβιετικές μεγαλουπόλεις (Μόσχα, Κίεβο, Οδησσός). Ουσιαστικά πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ που μιλάει για τον ίδιο τον πυρήνα της κινηματογραφικής δημιουργίας. Τη διαδικασία του γυρίσματος, το μοντάζ αλλά και τη σχέση της ταινίας με το κοινό και όλα αυτά δεμένα άρρηκτα μεταξύ τους, τόσο που σε κάνει να αναρωτιέσαι τι είναι αληθινά μοντέρνο στο σημερινό κινηματογραφικό τοπίο. Ο σκηνοθέτης υμνεί την καθημερινότητα μέσα από το βιζέρ της κάμερας αλλά συγχρόνως «αφιερώνει» στο ίδιο το σινεμά, μέσω του ματιού του ήρωα. Η κάμερα στα χέρια του δεν μένει ποτέ στατική, ταξιδεύει ακόμη και σε σημεία αδιόρατα. Διαβάστε και το σχόλιο του dunno.

Εμείς την είχαμε προλάβει πριν λίγο καιρό στην ΕΤ-1. Όσοι θέλουν να τη δουν μπορούν:
→ να κατεβάσουν ολόκληρη την ταινία μέσω του ίντερνετ αρκάιβ ή
→ να τη δουν (πατήστε για να την ξανακρύψετε) παρακάτω. Ξεκινάει αυτόματα.

Tabu

Η τελευταία ταινία του μεγάλου γερμανού σκηνοθέτη Murnau ήταν η Tabu. Γυρισμένη το 1931, με τον ήχο να έχει καθιερωθεί, ο Murnau επέλεξε τον... βουβό τρόπο για να διηγηθεί την ιστορία δύο ιθαγενών εραστών στα νησιά της Πολυνησίας και τις δυσκολίες που συναντούν από την τοπική πουριτανική κοινωνία και τα προβλήματα που έχουν με τα ήθη και έθιμα του λαού τους. Εδώ όμως και σε αντίθεση με την Αυγή, η ιστορία μας δεν θα έχει το —ίσως και αναμενόμενο— χάπι-εντ. Ίσως και γι'αυτό μας εντυπωσίασε η ταινία, πέρα δηλαδή και από τις εικόνες του Μούρναου που προσπάθησε (εντυπωσιακά θα λέγαμε) να αποτυπώσει σαν ντοκιμαντέρ τα ήθη και έθιμα των πολυνήσιων λαών, που προσπαθούσαν να ζήσουν και να τα βγάλουν πέρα με τους άγγλους κατακτητές στις αρχές του πρηγούμενου αιώνα. Ο Murnau πέθανε λίγο καιρό πριν προβληθεί η ταινία στις αίθουσες. Τι κρίμα που πέθανε τόσο νωρίς, γιατί είναι σίγουρο ότι είχε πολλά ακόμη να προσφέρει στον κινηματογράφο αυτός ο άνθρωπος.

Safety Last! (Μωρέ κουράγιο)

Επειδή την εποχή του βωβού δεν υπήρχε μόνο ο Τσάπλιν και ο Μπάστερ Κίτον, γνωρίστε τον Harold Lloyd, τον τρίτο ίσως μεγαλύτερο κωμικό της εποχής, ο οποίος είχε μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση στο έργο του. Υπάρχουν βεβαίως και δω τα βασισμένα σε ακροβατικά κωμικά στοιχεία, αλλά ο ήρωάς μας δεν βασίζεται αποκλειστικά σ' αυτά. Γυρισμένη το 1923, η ταινία Safety Last είναι η πιο διάσημη σε ολόκληρη τη φιλμογραφία του και αυτό οφείλεται στην σκηνή που κρέμεται από το ρολόι, η οποία πλέον έχει ταυτιστεί με τον ίδιο και ολόκληρο τον βουβό κινηματογράφο, θα λέγαμε. Και ο λόγος που βρίσκεται εκεί είναι φυσικά απλός· ως φτωχός βιοπαλαιστής (που προσπαθεί να πιάσει την καλή με νόμιμους πάντα τρόπους) δέχεται για διαφημιστικούς λόγους να σκαρφαλώσει ολόκληρο το εικοσαόροφο κτίριο στο οποίο δουλεύει. Έτσι θα κερδίσει 200 δολάρια και θα μπορέσει να παντρευτεί την καλή του, η οποία παρεπιμπτόντως τον περνάει για πλούσιο.

Και ας μην αναφερθούμε στο πόσες φορές έχει κοπιαριστεί η σκηνή του ρολογιού· θυμηθείτε μόνο την Επιστροφή στο μέλλον! Μπορείτε πάντως να τη δείτε σε επτά μέρη στο γιου-τιουμπ! Άντε και καλό μήνα.

Phantom of the Opera

Επειδή οι περισσότεροι μάθαμε και γνωρίσαμε το φάντασμα της όπερας από την οπερατική διασκευή του Andrew Lloyd Webber για το Broadway και επειδή έχει μια κάποια απόκλιση από το βιβλίο του Gaston Leroux, σας προτείνουμε να δείτε την εκδοχή του 1925, η οποία αφενός βρίσκεται πιο κοντά στην πρωτότυπη ιστορία και αφετέρου έχει για πρωταγωνιστή τον σταρ του βωβού (και τον απόλυτο ηθοποιό της εποχής για απόκληρους και τρομακτικούς ρόλους) Lon Chaney. Ο «άνθρωπος με τα χίλια πρόσωπα», όπως ήταν γνωστός εκείνη την εποχή, δημιούργησε ο ίδιος τη φιγούρα του φαντάσματος δουλεύοντας μόνος του το μέικ-απ. Η ταινία είναι επίσης γνωστή για τη 17λεπτη έγχρωμη σκηνή του χορού, μία από τις πρώτες χρήσεις χρώματος στην ιστορία του κινηματογράφου. Μπορεί να απουσιάζει η (κλασική πλέον) μουσική του κυρίου Webber, η ταινία αυτή όμως ξεχωρίζει μέσα στην... κλασικότητά της. Μια ακριβή παραγωγή (για την εποχή εκείνη) από τον παραγωγό Carl Laemmle, τον ιδρυτή των Universal Studios.

Κατεβάστε ολόκληρη την ταινία εδώ ή δείτε την μέσω βίδεο-γκούγκλι!