Along the Great Divide (Δρόμος γεμάτος αίμα)

Τυφλή υποταγή στο Καθήκον και το Νόμο. Σε μια άγρια δύση που η αυτοδικία και το λιντσάρισμα είναι η μόνη λύση, ο Kirk Douglas θα έρθει αντιμέτωπος με το κατεστημένο. Λίγο πριν τραβηχτεί η θηλιά από το λαιμό του Walter Brennan (κατηγορούμενος για το φόνο ενός γιου μεγαλοκτηματία), θα παρέμβει ο Douglas και θα τον συλλάβει για να του αποδωθεί η πρέπουσα δικαιοσύνη. Μαζί τους θα έρθει και η κόρη του Brennan, που υποδύεται η Virginia Mayo. Ο μεγαλοκτηματίας θα αποφασίσει να τους κυνηγήσει για να σκοτώσει τον Brennan και έτσι έχουμε τον Douglas να προσπαθεί, από τη μία πλευρά, να αποφύγει το απόσπασμα του μεγαλοκτηματία, αλλά και από την άλλη να μην του αποδράσει ο κρατούμενος, ο οποίος μαζί με την κόρη του ψάχνουν αφορμή σε κάθε δοθείσα ευκαιρία. Ενδιαφέρον το γουέστερν Along the Great Divide του έμπειρου Raoul Walsh, με ωραία πλάνα σε ερημικά τοπία, αλλά και που επικεντρώνει το ενδιαφέρον στην ψυχολογία των ηρώων του. Η ανατροπή με το ρολόι τσέπης στο τέλος του έργου ήταν, βεβαίως-βεβαίως, αναμενόμενη. Σημειώστε πως αυτή ήταν η πρώτη εμφάνιση του Douglas σε γουέστερν.

Hangmen Also Die!

Να μια σπουδαία ταινία χαμένη στο χρόνο. Από την πλούσια φιλμογραφία του Fritz Lang, συνήθως θυμόμαστε από τη γερμανική περίοδο τις βωβές ταινίες (αλλά και το ομιλών Μ) και από την αμερικανική περίοδο τα φιλμ νουάρ. Μία όχι και τόσο γνωστή ταινία του σκηνοθέτη είναι το Hangmen Also Die!. Όπως πολλά άλλα έργα του 1943, έτσι κι αυτό ασχολείται με τον Β' ΠΠ. Συγκεκριμένα, παρακολουθούμε την ιστορία του αντιστασιακού αγώνα των πολιτών της Πράγας. Μετά τη δολοφονία του γερμανού αξιωματούχου γνωστού με το ψευδώνυμο ο «Δήμιος», οι Γερμανοί φυλακίζουν εκατοντάδες πολίτες με σκοπό να τους εκτελέσουν αν δεν παραδοθεί ο δολοφόνος. Αυτός βρίσκει καταφύγιο και άλλοθι σε μία οικογένεια ενός διάσημου καθηγητή. Και με τη βοήθεια της μεγάλης κόρης και ένα παράτολμο (πες και παράλογο) σχέδιο, θα προσπαθήσουν να απελευθερώσουν τους φυλακισμένους και να τιμωρήσουν τον προδότη που βρίσκεται στους κόλπους της Αντίστασης.

Στους πρώτους ρόλους ο (συνήθως καρατερίστας) Brian Donlevy και η (σχετικώς άγνωστη) Anna Lee με τον Walter Brennan, τον Dennis O'Keefe και τον Gene Lockhart να συμπληρώνουν τους βασικούς ρόλους. Πρόκειται για το έργο στο οποίο πήρε το μοναδικό credit σεναρίου ο Bertolt Brecht. Και... βεβαίως-βεβαίως, αναρωτιόμαστε πώς αυτό το έργο δεν εμφανίζεται στους τηλεοπτικούς δέκτες τις ημέρες της επετείου του Όχι, καλή ώρα σαν σήμερα-αύριο.

Blood on the Moon (Αίμα στο φεγγάρι)

Ένας πληρωμένος αλλά άνεργος πιστολάς (μόνιμο το πρόβλημα της οικονομικής κρίσης στην άγρια δύση του 19ου αιώνα) μπλέκεται σε έναν πόλεμο μεγαλοκτηματιών παίρνοντας το μέρος ενός παλιού του φίλου. Κάπου στην πορεία όμως αντιλαμβάνεται ότι θα πρέπει να αλλάξει «στρατόπεδο».

Ο Robert Wise σκηνοθετεί τον Robert Mitchum και παρουσιάζει το «σκοτεινό» Blood on the Moon, ένα ψυχολογικό, νουάρ γουέστερν στα χνάρια του αγαπημένου Pursued. Δίπλα του βρίσκουμε τον αγαπημένο γουέστερν καρατερίστα Walter Brennan. Σπανιότατο, αρκετά ενδιαφέρον και μικρό σε διάρκεια εργάκι.

Come and Get It

Η ταινία Come and Get It έχει περισσότερα πράματα να πούμε για το παρασκήνιο παρά για την ίδια την ταινία. Από τους αρχικούς τίτλους αρχής βλέπουμε: δύο σεναριογράφους, δύο κινηματογραφιστές, δύο σκηνοθέτες, αλλά έναν παραγωγό (Samuel Goldwyn). Ο οποίος ήθελε να μεταφέρει το μυθιστόρημα της Edna Ferber (που μας έδωσε επίσης τα Dinner at Eight, Giant, Cimarron) στο πανί. Προσέλαβε τον Howard Hawks (και τους συνεργάτες του) ο οποίος γύρισε το μεγαλύτερο μέρος του έργου χωρίς την επίβλεψή του. Όταν ο Goldwyn είδε τα πρώτα αποτελέσματα (που επικεντρώνονταν περισσότερο στη φιλία των ξυλοκόπων Edward Arnold και Walter Brennan και στο ερωτικό τρίγωνο με την Frances Farmer), απέλυσε το σκηνοθέτη επειδή δεν ήθελε να αλλάξει ρότα. Ο William Wyler δεν ήθελε να αναλάβει έργο κάποιου άλλου και συγκατάνευσε μόνο υπό την απειλή του παραγωγού που του είπε ότι, αν αρνηθεί, δεν θα του δώσει ξανά σοβαρή δουλειά. Και έτσι το έργο ολοκληρώθηκε, μετατοπίζοντας το αρχικό τρίγωνο σε ένα άλλο, χρόνια μετά. Ο Arnold θα αφήσει την αγάπη του για τη Frances για να πάει να παντρευτεί την κόρη του πλούσιου αφεντικού του, έτσι ώστε να φτιάξει την καριέρα που πάντα ονειρευόταν. Τελικά, ο Brennan θα παντρευτεί την Frances και μετά από πολλά χρόνια, και αφού η γυναίκα έχει αφήσει τούτο τον κόσμο, ο Arnold θα επισκεφθεί το φίλο του και θα γνωρίσει την κόρη τους, που θα είναι φτυστή η παλιά του αγαπημένη. Ο γεροντοέρωτας θα τον βαρέσει κατακούτελα και η ιστορία μας έκτοτε θα παρουσιάσει το ερωτικό τρίγωνο μεταξύ του πατέρα, του γιου (Joel McCrea) και της κόρης του Brennan.

Κλασικό εργάκι της δεκαετίας του '30, το οποίο κυλάει ευχάριστα, αλλά έχει ένα μειονέκτημα σε σχέση με το βιβλίο: το «βιασμό» της φύσης που ήθελε να παρουσιάσει η συγγραφέας και δεν αποδόθηκε πολύ καλά. Για παράδειγμα, οι σεκάνς της υλοτομίας ήταν σαν να βλέπαμε ένα πολύ καλό και επιμορφωτικό ντοκιμαντέρ γύρω από αυτό το επάγγελμα και τη διαδρομή του δέντρου από το κόψιμο μέχρι το εργοστάσιο. Λίγο ο γιος McCrea τονίζει τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν, ειδικά για τη δεντροφύτευση μετά από κάθε υλοτόμηση και πηγαίνει κόντρα στον σκληροτράχηλο πατέρα που δεν δίνει σημασία. Τέλος, για σινε-ιστορικούς λόγους, να πούμε ότι είναι η ταινία στην οποία ο Walter Brennan πήρε το πρώτο του (από τα 3) όσκαρ β' ανδρικού ρόλου. Όπως, επίσης, το ότι είναι η καλύτερη ταινία για να δείτε ως πρωταγωνιστή τον ευτραφή και πολύ καλό ηθοποιό κύριο Arnold.

Barbary Coast (Πόλις άνευ νόμου)

Θέλοντας να ξεφύγει από τα τυποποιημένα γουέστερν της εποχής του μεσοπολέμου, ο Howard Hawks παρουσίασε το 1935 μια ιστορία από την δυτική ακτή της Αμερικής και συγκεκριμένα της λεγόμενης Barbary Coast, εκεί που βρίσκεται η πόλη άνευ νόμου, δηλαδή το Σαν Φρανσίσκο. Εκεί μαζεύονταν όλοι οι χρυσοθήρες με τα σακούλια γεμάτα χρυσό, περιμένοντας να πάρουν τα πλοία της επιστροφής. Εκεί, ο Edward G. Robinson είναι ο ιδιοκτήτης ενός μεγάλου σαλούν, που εμμέσως πλην σαφώς διοικεί την πόλη και που καταφέρνει με πλάγιους τρόπους να αρπάζει το χρυσό των καημένων ανθρώπων. Το δόλωμα στο μαγαζί του αποτελεί η πανέμορφη Miriam Hopkins, που έφτασε στο Σαν Φρανσίσκο για να παντρευτεί, μόνο για να βρει τον μέλλοντα σύζυγό της νεκρό και αναγκάστηκε να πιάσει εκεί δουλειά, με σκοπό όμως κι αυτή να «πιάσει την καλή». Ο Hawks αναμιγνύει το ουέστερν με το μελόδραμα και μπλέκει με το χαρακτηριστικό του τρόπο πολλά πράματα στην ιστορία μας όπως: την δημιουργία της πρώτης εφημερίδας η οποία θα προσπαθήσει μάταια να πάει κόντρα στο κατεστημένο και τους νομοταγείς πολίτες της πόλης που θα πάρουν τα όπλα για να επιβάλλουν το νόμο και την τάξη. Και στη μέση όλων αυτών θα υπάρξει ο έρωτας ανάμεσα στη Hopkins και το νεαρό Joel McCrea, ενός συγγραφέα-ποιητή χρυσοθήρα, που θα εμφανιστεί στο δεύτερο μισό του έργου και θα κερδίσει την καρδιά της. Αν και αρκετά παλιομοδίτικη και κλασικότροποη, η ταινία ξεχωρίζει από αρκετές άλλες της χρονιάς της. Όπως και σε άλλα έργα του Hawks, ξεχωρίζει η συμμετοχή του καρατερίστα Walter Brennan. Για την ακρίβεια, πρόκειται μάλλον για τον πρώτο ουσιαστικό δευτεραγωνιστικό ρόλο του Brennan μετά από μυριάδες συμμετοχές που είχε ως κομπάρσος μέχρι εκείνη τη στιγμή.

My Darling Clementine

Ο τίτλος του πρώτου μεταπολεμικού γουέστερν του John Ford μπορεί να είναι My Darling Clementine, το θέμα του όμως αφορά την πασίγνωστη περιπέτεια του Γουάιτ Ερπ με την οικογένεια των Κλάντον. Σε ένα δεύτερο επίπεδο όμως (όπως έγραψε και ο Μπάμπης Ακτσόγλου) η κυρίαρχη προβληματική της ταινίας αφορά την αντίθεση ανάμεσα στην εικόνα της Αμερικής ως μια έρημος που μεταμορφώνεται σταδιακά σε κήπο, τη μεταβατική εποχή από το νομάδα (και του ελεύθερου νόμου του περιπλάνωμενου καουμπόι) στην εποχή του άστυ (της Τάξης και του Νόμου). Στη μέση όλων αυτών βρίσκεται ο πρωταγωνιστής μας (και πρώην νομάδας) Henry Fonda, που θα πέσει θύμα ληστείας από τους Κλάντον, θα χριστεί σερίφης του Τόμπστοουν, αλλά θα θέλει να αφήσει πίσω το παρελθόν του και να γίνει μέλος της εκπολιτισμένης κοινότητας. Για να αντιμετωπίσει όμως τους Κλάντον θα πρέπει να το κάνει με τους όρους της Άγριας και όχι της εκπολιτισμένης Δύσης.

Κλασική ταινία με τα όλα της, με τον Henry Fonda στην καλύτερη περίοδο της ζωής του (στην πρώτη ταινία του μετά τον πόλεμο), τον Victor Mature να υποδύεται τον μπεκρή πιστολά Ντοκ Χολιντέι με πάθος (λίγα χρόνια πριν φορέσει... χλαμύδες), η περίεργη σχέση των δύο φίλων να σκιαγραφείται πολύ ωραία, η Linda Darnell στην πιο διάσημη ταινία της, ο Walter Brennan να υποδύεται τον σκληροτράχηλο πατέρα των Κλάντον (σε πρωτόγνωρα σκληροτράχηλη για εμάς ερμηνεία). Ο Φορντ είχε γνωρίσει στα νιάτα του τον Γουάιτ Ερπ και δήλωσε ότι γύρισε τη σεκάνς της μονομαχίας στο ΟΚ Κοράλ έτσι όπως του την περιέγραψε ο Ερπ. Who knows?! Στα ελληνικά αποδόθηκε με τρεις(!) τίτλους: «Η ζωή αρχίζει με μια σφαίρα», «Καταχθόνιως δίωξις» και «Ο λυτρωτής». Ορισμένοι πάλι χαρακτήρισαν την ταινία σαν ένα φιλμ-νουάρ τοποθετημένο στη Δύση. Ο Σαμ Πέκινπα είχε πει ότι αυτή είναι η αγαπημένη του ταινία. Τι άλλο να προσθέσω εγώ;

The Pride of the Yankees (Η αποθέωση)

Αγαπημένο άθλημα το μπέιζμπολ στην Αμερική, αγαπημένη ομάδα οι Yankees, αγαπημένος σταρ και ο Gary Cooper, οπότε ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων δεν μπορούσε παρά να είναι ελκυστικότατος. Η ταινία The Pride of the Yankees αποτελεί μια βιογραφική ταινία για τον θρύλο του αθλήματος Lou Gehrig, που άφησε εποχή στα γήπεδα, και κυκλοφόρησε 17 μόλις μήνες μετά το θάνατο του. Ο μεγαλοπαραγωγός Samuel Goldwyn προσέλαβε τον καλό επαγγελματία Sam Wood στη σκηνοθεσία, τον Herman J. Mankiewicz να αναλάβει το σενάριο, τον Rudolph Maté στη φωτογραφία και τον William Cameron Menzies στη διεύθυνση της παραγωγής. Πρωταγωνιστής φυσικά ο Gary Cooper με την Teresa Wright στο πλευρό του στο ρόλο της συζύγου και τον Walter Brennan στο ρόλο του αθλητικού συντάκτη και φίλο του Gehrig. Ο κύριος Cooper βρισκόταν στην καλύτερη τριετία της καριέρας του έχοντας κερδίσει ένα όσκαρ και δύο υποψηφιότητες (μία ήταν για αυτήν εδώ την ταινία). Συνολικά δέκα υποψηφιότητες μάζεψε η ταινία, κερδίζοντας αυτό για το μοντάζ.

Η ταινία επικεντρώνεται αρκετά στη σχέση του Gehrig με τη μητέρα του, στα πιο σημαντικά αθλητικά γεγονότα της καριέρας του αλλά και στη σχέση με τη γυναίκα της ζωής του. Ενδιαφέρον έχει η χρησιμοποίηση αληθινών παικτών των Yankees και κυρίως η εμφάνιση ενός άλλου θρύλου του αθλήματος, του Babe Ruth που υποδύεται τον εαυτό του. Χωρίς να είναι καμιά επιτομή στις αθλητικές ταινίες, πρόκειται για μια καλοφτιαγμένη παραγωγή που αξίζει τη θέασή της.

Swamp Water

Ο Jean Renoir μεταβαίνει στην Αμερική και η πρώτη ταινία που υπογράφει το 1941 είναι η Swamp Water. Ο πυρήνας του έργου είναι η ζούγκλα και ο αχανής βάλτος 700 τετραγωνικών της περιοχής. Ένας τόπος επικίνδυνος, με αγρίμια, κροκόδειλους και δηλητηριώδη φίδια. Είναι όμως και πηγή ζωής για τους κατοίκους της γύρω περιοχής, αφού η κύρια απασχόλησή τους είναι το κυνήγι και τα δέρματα. Μέσα στο βάλτο όμως κρύβεται για χρόνια ένας φυγόδικος που τον υποδύεται ο Walter Brennan σε άλλη μια απίστευτη ερμηνεία. Ο νεαρός Dana Andrews πέφτει κατά λάθος πάνω στον κακοποιό και, μετά τις πρώτες διενέξεις, δημιουργείται μια περίεργη φιλία μεταξύ τους. Αποφασίζουν να συνεργαστούν, κυνηγώντας ο μεν στο βάλτο και κάνοντας τον πωλητή ο δεύτερος στην πόλη. Στην πλοκή προστείθονται και διάφορες παράπλευρες ιστορίες, όπως η σχέση πατέρα-γιου (ο Walter Huston σε σχετικά μικρότερο ρόλο από ό,τι θα περιμέναμε), η σχέση του γιου με την κόρη του φυγόδικου, την οποία κόρη η τοπική κοινωνία βλέπει ως απόκληρη και η αλήθεια γύρω από την υπόθεση του φυγόδικου. Πυκνό το σενάριο, δεν σε αφήνει να βαρεθείς ούτε λεπτό, με πολύ καλή φωτογραφία. Οι εικόνες εξάλλου από το βάλτο είναι εντυπωσιακές. Πάντως, το θέμα της ταινίας και το πλούσιο αμερικάνικο καστ δεν σου δίνουν την αίσθηση ότι υπάρχει Γάλλος σκηνοθέτης πίσω από την κάμερα. Η σκηνοθεσία φυσικά και είναι υποδειγματική και η ταινία μία από τις καλύτερες της χρονιάς της.

The Westerner (Ο λέων της δύσης)

Περισσότερο μια ταινία του μεγαλοπαραγωγού Samuel Goldwyn και λιγότερο μια ταινία του σκηνοθέτη William Wyler (σκεφτείτε επίσης ότι ο παραγωγός έχει το τελευταίο credit). Η ταινία The Westerner είναι μια φανταστική ιστορία που περιλαμβάνει πραγματικές καταστάσεις και μερικά υπαρκτά πρόσωπα, όπως αυτό του πασίγνωστου Judge Roy Bean. Σ' αυτό το ρόλο βλέπουμε τον μεγάλο καρατερίστα Walter Brennan να δίνει μια από τις καλύτερες ερμηνείες του κερδίζοντας μάλιστα το τρίτο του όσκαρ β' ανδρικού ρόλου. Πρωταγωνιστής ο Gary Cooper σε μυθοπλαστικό ρόλο. Συλλαμβάνεται για κλοπή αλόγου, οδηγείται στο δικαστή και το μόνο που μένει είναι από κει να οδηγηθεί στην κρεμάλα. Καταλαβαίνει όμως το «κόλλημα» του δικαστή για τη διάσημη καλλιτέχνιδα Lily Langtry και «παίζει» μαζί του λέγοντάς του ότι τη γνωρίζει προσωπικά και έτσι καταφέρνει να αποσοβήσει τα χειρότερα, για λίγο έστω. Ο δικαστής τού γίνεται κολλιτσίδα επειδή θέλει να μάθει τα πάντα για την Λίλι και ταυτόχρονα συνεχίζει υποκινεί τον πόλεμο μεταξύ των κτηνοτρόφων και των αγροτών που περιφράσουν τα χωράφια τους, υπερασπίζοντας φυσικά τους πρώτους. Ο Cooper θα προσπαθήσει να συμβιβάσει και να λύσει τις διαφορές τους αλλά ο λύκος όσο γερνάει, λένε, δεν αλλάζει την κεφαλή του.

Το πρώτο μισό του έργου ξεκινάει αρκετά διασκεδαστικά, θα λέγαμε, με τους δύο πρωταγωνιστές να έχουν φοβερή χημεία αλλά το δεύτερο αλλάζει πλώρη και οδεύει προς πιο δραματικά μονοπάτια. Εν τέλει, η ταινία έχει μια αρκετά παλιομοδίτικη αισθητική μεν, αλλά δε, το σύνολο είναι πολύ καλό.

Support Your Local Sheriff!

Ελληνιστί: Η πιο γρήγορη σκανδάλη του Γουέστ! Ένα κωμικό γουέστερν στα χνάρια της Λησταρχίνας με αρκετές δόσες κυνισμού επηρρεασμένες από τα σπαγγέτι του Sergio Leone. Η ιστορία του μοναχικού ήρωα, που φθάνει σε μια πόλη όπου κυριαρχεί η βία και η διαφθορά και παίρνει το νόμο στα χέρια του, δεν θα την έχετε δει ξανά έτσι όπως την παρουσιάζει εδώ ο παλαίμαχος στο συγκεκριμένο είδος Burt Kennedy. Ο James Garner είναι απίστευτος στον πρωταγωνιστικό ρόλο του έξυπνου πιστολά που καταφθάνει σε μια μικρή πόλη χρυσοθήρων με σκοπό να βγάλει κανά φράγκο για να πάει μετά... στην Αυστραλία. Δέχεται τη δουλειά του σερίφη (καθώς είναι πάντα... ελεύθερη) και τα βάζει με την σκληρή οικογένεια της περιοχής. Η ηγετική φυσιογνωμία του γερόλυκου Walter Brennan ξεχωρίζει. Με τη φήμη του πιο γρήγορου πιστολιού τιθασεύει την πόλη και με το μυαλό του μόνο ξεπερνάει όλα τα εμπόδια. Οι αντίπαλοί του είναι και λίγο αργόστροφοι, οπότε δεν υπάρχει μεγάλο πρόβλημα.

Η ταινία αποτελεί μια ανελέητη και καυστική σάτιρα ολόκληρου του συγκεκριμένου κινηματογραφικού είδους, μην αφήνοντας καμία πτυχή ασχολίαστη. Κυκλοφόρησε το 1969, λίγους μήνες πριν τους Δύο ληστές, μια εποχή που είχε αρχίσει η διακωμώδηση του γουέστερν, πέντε χρόνια πριν το ξεσκίσει κυριολεκτικά ο Mel Brooks με τις Μπότες, σπιρούνια και καυτές σέλες, βεβαίως-βεβαίως.

Red River

Μακριά από τις κοινοτυπίες του τύπου «κυνηγάμε να σκοτώσουμε τους κακούς Ινδιάνους», η ταινία του 1948 του πολύ καλού σκηνοθέτη Howard Hawks, Red River, είναι ένα western που έχει μείνει στην κινηματογραφική ιστορία και αποτελεί ένα από τα αγαπημένα του υπογράφοντα.

Πρόκειται για την επικών διαστάσεων ιστορία της μεταφοράς ενός κοπαδιού με γελάδια με αρχηγό τον σκληρό John Wayne και βοηθό τον προστατευόμενό του Montgomery Clift (στον πρώτο του κινηματογραφικό ρόλο, αν και τελικά στις αίθουσες κυκλοφόρησε πρώτα το The Search). Στην πορεία ο Wayne γίνεται όλο και πιο σκληρός και απαιτητικός με τους καουμπόιδές του μέχρι που αυτοί «εξεγείρονται» και τον... διαολοστέλνουν για να μην τον σκοτώσουν. Ο Clift αναλαμβάνει αρχηγός και ο Wayne τους παίρνει στο κατόπι για να πάρει εκδίκηση. Μέσα από την επικίνδυνη διαδρομή οι ήρωες μας θα συναντήσουν μόνο δυσκολίες και θα πρέπει να αντιμετώπισουν την αφιλόξενη φύση, τους καιροσκόπους αντιπάλους τους και τον ίδιο τον εαυτό τους. Πρόκειται καθαρά για μια αντρική ταινία που μας μυεί στην Άγρια Δύση και τους κανόνες της. Ο μοναδικός γυναικείος χαρακτήρας μέσα σ'αυτό το αντρικό σύμπαν θα καταφέρει να βάλει τέλος στην κόντρα των δύο πρωταγωνιστών. Ο γερόλυκος Walter Brennan καταφέρνει να κλέψει την παράσταση με τις κωμικές αλλά ανθρώπινες αντιδράσεις του στα προβλήματα της ιδιαίτερης αυτής καθημερινότητας.