Il caso Mattei (Υπόθεση Ματέι)

Με αφετηρία το περίεργο αεροπλανικό ατύχημα και το θάνατο του Ενρίκο Ματέι που έλαβε χώρα το 1962, ο ιταλός σκηνοθέτης Francesco Rosi κάνει μία αναδρομή στην εργατική ζωή του Ματέι, μία ιδιαίτερη και ισχυρή φυσιογνωμία που έπαιξε μεγάλο ρόλο στη βιομηχανία της Ιταλίας μετά τον πόλεμο του '40 μέχρι και το θάνατο του. Ένας άνθρωπος που διεύθυνε την AGIP και μετά τη νεοοσύστατη κρατική εταιρεία πετρελαίου ΕΝΙ και πήγε κόντρα σε πολλά συμφέροντα και τα έβαλε με τις Επτά Αδελφές για τον έλεγχο εξορύξεων και εμπορίας πετρελαίου και φυσικού αερίου. Με ντοκιμενταρίστικο στυλ, με ερωτήσεις σε μάρτυρες μπροστά στην κάμερα, και με μία αναδρομή μπρος-πίσω στο χρόνο, το έργο κλείνει το μάτι στον σινεφίλ που βλέπει ένα μοντέρνο Πολίτη Κέιν, αλλά κυρίως παρουσιάζει έναν παθιασμένο με τη δουλειά χαρακτήρα, με τάσεις μεγαλομανίας και σχεδόν μηδενικό άγχος ότι κάτι θα του συμβεί και αυτό επειδή όλες οι δραστηριότητες του φέρνουν πονοκέφαλο σε πολιτικούς, και ανησυχία στα καρτέλ και... γνωστά "συμφέροντα" στη Νότια Ιταλία. Και λίγο μετά τα μισά του έργου, ο Ρόσι παρουσιάζει την εξαφάνιση του δημοσιογράφου Mauro de Mauro που έλαβε χώρα το 1970, και ο οποίος ερευνούσε το θάνατο του Ματέι για λογαριασμό του σκηνοθέτη, ο οποίος ήταν πεπεισμένος ότι είχαν σαμποτάρει το αεροπλάνο, πιθανότατα από κύκλους της Μαφίας. Το σώμα του Mauro δεν βρέθηκε ποτέ. Η Υπόθεση Ματέι είναι ένα ντοκουμέντο πλέον από ένα μέρος των μαύρων σελίδων της σύγχρονης ιστορίας της διπλανής μας χώρας. Η ταινία απέσπασε το Χρυσό Φοίνικα εξ ημισείας με το Η εργατική τάξη πάει στον παράδεισο και ο εκπληκτικός για άλλη μια φορά Gian Maria Volonte πήρε ειδικό βραβείο για τις ερμηνείες του και στα δύο αυτά έργα.

L'ora legale (Τα παράπονα στο δήμαρχο)

Φέτος, που είναι χρονιά εκλογών, παρακολουθήστε την ιταλική κωμωδία L'ora legale, όπου σε ένα μικρό χωριό της Σικελίας αποφασίζουν να αλλάξουν το επί χρόνια δήμαρχό τους (μπλεγμένο σε δεκάδες σκάνδαλα φυσικά) με έναν νέο που έχει όραμα, πρόγραμμα και θέληση για αλλαγές. Και ενώ τον ψηφίζει ο κόσμος, οι αλλαγές που θα φέρει ο νέος δήμαρχος θα επηρεάσει όλη την καθεστηκυία τάξη του μικρού χωριού, και θα φέρει μεγάλη αναστάτωση επειδή κανένας πολίτης δεν είναι 100% νόμιμος.

Το κωμικό δίδυμο Ficarra και Picone σατυρίζουν πετυχημένα την πολιτική, αλλά και τον πολιτισμό του ανθρώπου που κοιτάει μόνο το δικό του καλό, όχι το καλό για το κοινωνικό σύνολο. Ο τίτλος σημαίνει κανονικά "η θερινή ώρα", η μέρα που αλλάζει η ώρα είναι η μέρα των εκλογών και φυσικά είναι η ώρα για την πολιτική αλλαγή στο μικρό χωριό. Στο τέλος, οι συγκρίσεις με τα "δικά μας" είναι αναπόφευκτες και θα αναφωνήσουμε... una faccia, una razza.

Caos Calmo (Ήρεμο χάος)

Μετά από τον αναπάντεχο χαμό της γυναίκας του, ο ήρωας που υποδύεται ο Νάνι Μορέτι, μεγαλοστέλεχος σε εταιρεία, κάθεται όλη τη μέρα σε ένα παγκάκι έξω από το σχολείο της κόρης του, περιμένοντάς την να σχολάσει για να πάνε στο σπίτι. Αυτή η ήρεμη αντίδραση στο σοκ της απώλειας θα τον κάνει να αντιμετωπίσει διαφορετικά τη ζωή, την εργασιομανία, τη σχέση του με την κόρη του και τους συναδέλφους του.

Πριν δέκα χρόνια, όταν κυκλοφόρησε το Caos Calmo, θα "έβλεπα" διαφορετικά το έργο. Σήμερα, νομίζω ανήκω σε αυτούς τους ανθρώπους οι οποίοι βρίσκουν πολλά σημεία επαφής με τον πρωταγωνιστή και μπορούν να ταυτιστούν σε γεγονότα και καταστάσεις. Ίσως η παθητική αντίδραση είναι κάτι που πρέπει να κάνουμε κάποια στιγμή για να αποφορτιστούμε από τις πιέσεις της ζωής; Μήπως πρέπει να βρούμε την ισορροπία μέσα μας και να εστιάσουμε στα σημαντικά θέματα της ζωής μας;

La classe operaia va in paradiso (Η εργατική τάξη πάει στον παράδεισο)

Ο Gian Maria Volonte είναι ο καλύτερος εργάτης σε μεγάλη ιταλική φάμπρικα, και με βάση τη δουλειά του και τους χρόνους του στους χειρισμούς των μηχανημάτων ορίζουν τους χρόνους και για τους υπόλοιπους εργάτες και έτσι βγαίνουν και οι μισθοί τους, αφού αμοίβονται με το κομμάτι. Απόλυτα αφοσιωμένος στην εργασία του, δεν δίνει σημασία στα συνδικάτα ούτε στους (αιώνιους) φοιτητές που φωνάζουν συνθήματα έξω από τις πόρτες του εργοστασίου. Όταν όμως το δάχτυλό του κοπεί σε εργατικό ατύχημα, θα δει να πέφτει η απόδοσή του και θα δει να χάνει την εκτίμηση από τους ανωτέρους. Θα έρθει η στιγμή που θα πρέπει να διαλέξει αν θα αγωνιστεί για τα δικαιώματα του μαζί με το εργατικό συνδικάτο ή αν θα επιλέξει πιο σκληρό αγώνα. Στο τέλος της ταινίας του Elio Petri, όλοι οι εργάτες ονειρεύονται ότι Η εργατική τάξη πάει στον παράδεισο. Από την Ιταλία του 1971 στην Ελλάδα του σήμερα φαίνεται ότι δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά τίποτα. Ο αυτοματισμός μειώνει τις θέσεις εργασίας, οι μισθοί πέφτουν, οι φοιτητές συνεχίζουν να φωνάζουν και τα δικαιώματα των εργαζομένων όλο και "ξεχνιούνται". Χρυσός Φοίνικας στις Κάννες το 1972, εξ ημισείας με την Υπόθεση Ματέι (κι αυτό με τον Volonte πρωταγωνιστή). Ενδιαφέρουσα σημείωση: στα αγγλικά τιτλοφορήθηκε Lulu the tool!

Il Grande Silenzio (Ο εκδικητής του διαβόλου)

Να πω, κατ' αρχάς, ότι δεν έχω και μεγάλη σχέση με το είδος του σπαγγέτι-γουέστερν. Το Il Grande Silenzio είναι από τα πιο γνωστά του είδους επειδή: α) είναι αυτό το «γουέστερν στα χιόνια», β) έχει πρωταγωνιστή τον αμίλητο Jean-Louis Trintignant (δεν βγάζει ούτε ένα γκουχ από το στόμα του) και γ) έχει για κακό τον Klaus Kinski. Ο κυνισμός και ο ωμός ρεαλισμός του είδους βρίσκεται και εδώ σε πρώτο πλάνο, με τον σκηνοθέτη Sergio Corbucci να παίρνει στοιχεία από τους κλασικούς αλλά με τη σειρά του να επηρεάζει και τους κλασικούς στα δικά τους μετέπειτα έργα (βλ. Sam Peckinpah). Ειδικά το αναπάντεχο, κυνικό, κατάμαυρο τέλος θα μας υπενθυμίσει ότι δεν βλέπουμε άλλη μία ηρωική χολιγουντιανή ταινία. Η ιστορία θέλει τον Trintignant να ασχολήθηκε με το πρότζεκτ μόνο και μόνο για το χατήρι του παραγωγού φίλου του, απαιτώντας να έχει ελάχιστους διαλόγους. Το οποίο στην πορεία εξελίχθηκε και έγινε... ο Silenzio.

Ladri di biciclette (Ο κλέφτης των ποδηλάτων)

Στην αίθουσα 2 του Ολύμπιον, την άνοιξη του 2000, ανακαλύψαμε το αριστούργημα του Vittorio De Sica, τον Κλέφτη των ποδηλάτων, σε επανέκδοση με αποκατεστημένη κόπια. Οι συγκρίσεις του παλιού ιταλικού κινηματογράφου με τον εγχώριο (των περασμένων δεκαετιών) πολλές, αλλά τέτοια συγκίνηση δε θυμάμαι να έχω νιώσει σε δικιά μας ταινία, ως ενήλικας.

Io non ho paura (Εγώ δεν φοβάμαι)

Ο εννιάχρονος Μικέλε, εκεί που παίζει στην ύπαιθρο της ιταλικής επαρχίας, ανακαλύπτει στον πάτο μιας καλά κρυμμένης τρύπας και δεμένο με αλυσίδες τον επίσης μικρό και κατατρομαγμένο Φιλίππο. Από ποιον; Και γιατί; Καταλαβαίνοντας ότι κάτι συμβαίνει με τους συγχωριανούς του και ίσως και με τους γονείς του, προσπαθεί να βοηθήσει τον Φιλίππο χωρίς να τον πάρουν χαμπάρι. Έτσι απλά, μέσα στον εκτυφλωτικό καλοκαιρινό ήλιο της Ιταλίας, ο Gabriele Salvatores (του γνωστού Μεντιτερανέο με τη Βάνα Μπάρμπα) σκηνοθετεί με επιδεξιότητα ένα θρίλερ μυστηρίου. Και επειδή πρωταγωνιστούν μικρά παιδιά, ακροβατεί ισορροπημένα μεταξύ συγκίνησης και σκληρού δράματος. Η ταινία Εγώ δεν φοβάμαι, με την εκπληκτική φωτογραφία, θα τελειώσει και μαζί της η παιδική αθωώτητα θα έχει πάει... περίπατο.

Riso Amaro (Πόθοι στους βάλτους)

Η επιβίωση στην επαρχία της Ιταλίας του μεταπολέμου έχει αγροτική, χειρωνακτική, σκληρή δουλειά. Έχει και όνειρα για μια καλύτερη ζωή. Για κάποιους, τα πεζά τους όνειρα θα εκπληρωθούν από τον ιδρώτα της δουλειάς τους. Κάποιοι άλλοι, όμως, δεν θα πουν όχι σε κλεμμένα κολιέ που μπορεί να τους οδηγήσουν στα πλούτη και σε μια αλλαγή σελίδας της ζωής τους. Η Doris Dowling θα κρύψει τα κλοπιμαία του εραστή της Vittorio Gassman και θα βρει δουλειά στους ορυζώνες για να κρυφτεί από τις Αρχές. Θα γνωρίσει τη Silvana Mangano, που θα αποσπάσει τα μυστικά της. Θα γνωρίσει όμως και το λοχαγό του στρατού Raf Vallone, στον οποίο θα δει ότι υπάρχει και ζωή πέρα από τον άξεστο γκόμενο της. Τα ανθρώπινα πάθη όμως θα οδηγήσουν τα πράματα στα άκρα και η εκτόνωση του δράματος θα έρθει μέσα από μια βίαιη κατάληξη. Η τελική σεκάνς με το ρύζι που παίρνει τη θέση του χώματος (θα δείτε και θα καταλάβετε) είναι απλά εκπληκτικά συγκινητική. Το Riso Amaro θα λέγαμε ότι είναι επηρεασμένο από τον ιταλικό ρεαλισμό, με αρκετά στοιχεία film-noir, ό,τι πρέπει για τους σινεφίλ. Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Giuseppe De Santis, γνωστός για το σενάριο του Οσεσιόνε του Βισκόντι. Ανάμεσα στους οκτώ(!) που υπέγραψαν το σενάριο της ταινίας, βρίσκουμε (πέρα από το σκηνοθέτη) και τον Mario Monicelli.

Il Boom

Η μεταπολεμική Ιταλία έζησε τη δικιά της έκρηξη ανάπτυξης στις δεκαετίες του '50 και '60. Μέσα σ'αυτό το κλίμα νεοπλουτισμού, ο Alberto Sordi έκανε μερικές σπατάλες παραπάνω. Για την ακρίβεια, πολλές παραπάνω. Και τώρα είναι πνιγμένος στα χρέη, ένα βήμα πριν του κατασχέσουν τα πάντα. Δεν έχει αφήσει να μάθει τίποτα η γυναίκα του για την κατάστασή τους. Αυτή συνεχίζει να ζει στο όνειρο: πλούτη, μεγαλεία και καλοπέραση. Όταν ο Sordi αρχίζει να ψάχνει για δανεικά, θα καταλάβει ποιοι είναι οι αληθινοί φίλοι και ποιοι όχι. Τη λύση θα τη βρει από σπόντα, όταν του κάνουν μια πρόταση που δύσκολα θα μπορεί να αρνηθεί... βλέποντας το «ρευστό» που θα αποκομίσει. Άλλη μια παραγωγή του Dino de Laurentis με σκηνοθέτη τον αγαπημένο Vittorio de Sica, με το προφητικό σενάριο του μεγάλου Cesare Zavattini. Αυτή η πανέξυπνη κοινωνική σάτιρα, πείτε την και γλυκόπικρη κωμωδία, η ταινία Il Boom παρουσιάζει τα νεόπλουτα ήθη της Ιταλίας, που μοιάζουν πάρα πολύ με τα δικά μας, αυτά δηλαδή που μας οδήγησαν στο σημερινό τέλμα και την οικονομική κρίση. Το παραμύθι είχε αρχή, μέση και τώρα ήρθε το τέλος. Ένα τέλος που θα πονέσει...

Υ.Γ. Αφιερωμένη αυτή η ανάρτηση στον Oldman για το καινούριο του μπλογκ, που ξέρω ότι του αρέσει το ιταλικό σινεμά των 60's!

Matrimonio all’italiana (Γάμος α λα Ιταλικά)

Μετά το Διαζύγιο α λα ιταλικά ήρθε ο Γάμος α λα ιταλικά, και μεις νομίζαμε ότι θα βλέπαμε άλλη μια κωμωδία με τον Marcello Mastroianni να κοντράρεται τη Σοφία Λόρεν αυτή τη φορά. Τελικά, πρόκειται για ένα ιταλικό μελό, με αρκετές δόσεις χιούμορ που ανακουφίζουν κάπως το δράμα. Η πρώην πόρνη Λόρεν που βρίσκει τον άντρα της ζωής της στο πρόσωπο του Μαστρογιάννη, δεν έχει υπολογίσει ότι αυτός τη θέλει για ερωμένη κι όχι για σύζυγο. Τα χρόνια περνούν, τα μαλλιά γκριζάρουν και η σχέση δεν προχωράει. Όταν, χρόνια μετά, αυτός θελήσει να παντρευτεί μια πολλή νεότερη, αυτή θα βρεθεί «ετοιμοθάνατη» στο κρεβάτι του πόνου κι έτσι ο Μαστρογιάννη θα αναγκαστεί να την παντρευτεί. Και η ιστορία και τα μπερδέματα μόλις θα έχουν αρχίσει. Οι δύο πρωταγωνιστές είναι «όλα τα λεφτά» σ’αυτή την κλασική ταινία του Βιτόριο Ντε Σίκα, που έχει πολλή αγάπη και μίσος, χαρές και λύπες και πολλές... φωνές. Το ιταλικό ταπεραμέντο σε όλο του το μεγαλείο. Το πρωταγωνιστικό ζευγάρι ξανασυναντιέται στο πλατό πάλι σε ταινία του Ντε Σίκα, ένα χρόνο μετά το «Χθες, σήμερα, αύριο». Η Λόρεν κέρδισε μια υποψηφιότητα για όσκαρ α’ γυναικείου ρόλου στα βραβεία του ’65 και η ταινία ήταν υποψήφια για το όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας στα βραβεία του ’66! Βασίστηκε στο θεατρικό "Filomena Marturano" που έγραψε ο ναπολιτάνος Eduardo De Filippo, το οποίο είχε μεταφερθεί στον κινηματογράφο το 1950 στην Αργεντινή.

Guardie e Ladri (Κλέφτες και αστυνόμοι)

Η ιταλική κωμωδία στα καλύτερά της, με αρχιμαέστρους τον Mario Monicelli και τον Steno (καλλιτεχνικό όνομα του σκηνοθέτη Stefano Vanzina), σενάριο από τον συγγραφέα Βιταλιάνο Μπρανκάτι, παραγωγή από τους Dino de Laurentis και Carlo Ponti, φωτογραφία από τον μετέπειτα σκηνοθέτη του ιταλικού τρόμου Μάριο Μπάβα και... πιόνια δύο θρυλικές φιγούρες του ιταλικού κινηματογράφου: τον Άλντο Φαμπρίτσι και τον Τοτό. Όλα μεγάλα ονόματα στα credits. Με τον διάσημο ναπολιτάνο κωμικό Τοτό, οι δύο σκηνοθέτες συνεργάστηκαν συνολικά σε πέντε έργα. Σ'αυτές τις ταινίες, όπως και στην παρούσα, κυριαρχεί η μίζερη εικόνα της μεταπολεμικής Ιταλίας. Η ανεργία, η πείνα και η απόγνωση αποτελούν τα κύρια συστατικά του έργου και το γέλιο προκαλείται με αυτά τα κάθε άλλο παρά κωμικά θέματα. Στο παρόν έργο με τίτλο Κλέφτες και αστυνόμοι που κυκλοφόρησε το 1951, ο Τοτό υποδύεται έναν μικροαπατεώνα που θα μπλέξει με τον αστυνομικό Φαμπρίτσι· στο πρώτο μέρος κυνηγιούνται από την πόλη μέχρι τα χωράφια, μέχρι να ξεφύγει ο Τοτό. Στο δεύτερο μέρος ο αστυνομικός παρακολουθεί το σπίτι του κακοποιού και με διάφορες παρεξηγήσεις, θα φτάσουν στο σημείο να μπλέξουν τις οικογένειές τους, σε σημείο μάλιστα να... συμπεθεριάσουν! Οι φίλοι της κομέντια αλ ιταλιάνα ξέρουν ότι πρέπει να την αναζητήσουν. Για τους υπόλοιπους, να πούμε ότι θυμίζει παλιό ελληνικό κινηματογράφο, μήπως καταφέρουμε και τους πείσουμε να τη δούνε κι αυτοί.

La Ciociara (Η ατιμασμένη/Δύο γυναίκες)

Το σκληρό πρόσωπο του πολέμου μέσα από την απλή ιστορία των ανθρώπων που προσπαθούσαν να επιβιώσουν στο βομβαρδισμένο τοπίο. Μη σας ξεγελάει η ομορφιά της Σοφία Λώρεν (che bellezza!). Όλα θα κυλάνε υπερβολικά ήρεμα και αρκετά εύκολα για τη μάνα και την κόρη, οι Δύο γυναίκες που θα αφήσουν τη Ρώμη και θα πάρουν κυριολεκτικά τα βουνά για να επιβιώσουν. Το τέλος θα έρθει σα γροθιά στο στομάχι και θα σας αφήσει σύξυλους. Αυτός ήταν εξάλλου και ο σκοπός του Vittorio de Sica. Επειδή ο πόλεμος δεν είναι καθόλου όμορφος και έχει θύματα από όλες τις μεριές. Χαρακτηριστική εμφάνιση από τον νεαρό Jean-Paul Belmondo, σε μια από τις οχτώ(!) ταινίες στις οποίες εμφανίστηκε εκείνη τη χρονιά και έγινε αμέσως σταρ πανευρωπαϊκής εμβέλειας. Η Λώρεν κέρδισε επάξια όλα τα βραβεία που βρήκε μπροστά της: το βραβείο ερμηνείας στις Κάννες, στην Αγγλία το BAFTA, στην Ιταλία φυσικά, αλλά και το όσκαρ α' γυναικείου ρόλου, που δόθηκε για πρώτη φορά σε γυναίκα σε μη αγγλόφωνη ταινία. Classico!

Umberto D. (Ό,τι μου αρνήθηκαν οι άνθρωποι)

Μετά τον αγαπημένο Κλέφτη των ποδηλάτων και το επιτυχημένο Θαύμα στο Μιλάνο, ο Vittorio de Sica υπογράφει μια ιδιαίτερη, εντελώς προσωπική ταινία, τον Umberto D.· μια συγκινητική, ανθρώπινη ταινία για έναν συνταξιούχο που δεν του φτάνουν τα λεφτά να πληρώσει για στέγη πάνω από το κεφάλι του· που πουλάει σε γνωστούς και αγνώστους ό,τι αντικείμενα έχει για να βγάλει κάποιο έξτρα παραδάκι· που έχει για παρέα μόνο ένα μικρό σκυλάκι, καθώς όλοι οι «υπόλοιποι» έχουν δουλειές, οικογένειες, δικά τους προβλήματα. Η περηφάνειά του επίσης δεν τον αφήνει να ζητιανέψει. Έτσι θα φτάσει στο έσχατο όριο, αλλά ο σκύλος τελικά θα του δείξει ότι κάνει λάθος. Ο καθηγητής στο επάγγελμα Carlo Battisti πρωταγωνιστεί στον ομότιτλο ρόλο, δίνοντας μια συγκινητική ερμηνεία, σ'αυτήν την ταινία που σημειωτέον είναι και μια από τις αγαπημένες του Martin Scorsese. Σημειώστε και το πόσο επίκαιρη παραμένει η ταινία, βλέποντας την εναρκτήρια σεκάνς με τους συνταξιούχους να κατεβαίνουν σε πορεία και τους αστυνομικούς να τη διαλύουν και μετά συγκρίνεται αυτήν την εικόνα με το σήμερα.

Divorzio all'italiana (Διαζύγιο αλά ιταλικά)

Ο Marcello Mastroianni ζει σε έναν ασφυκτικό γαμό εδώ και 12 χρόνια και το μυαλό του ψάχνει τρόπους να απαλλαγεί από τη γυναίκα του. Όταν ερωτευθεί την πανέμορφη νεαρή ανιψιά του και δει ότι υπάρχει ανταπόκριση, θα καταστρώσει ένα πανούργο σχέδιο: θα βρει ένα θύμα να ερωτευτεί τη γυναίκα του, να τους πιάσει επ'αυτοφόρω και έτσι, ως κερατάς, να αποδώσει δικαιοσύνη εν βρασμώ ψυχής αλά... ιταλικού νότου! Αυτό θα είναι το Διαζύγιο αλά ιταλικά. Μια κωμική ταινία του Pietro Germi που σε κερδίζει με τη δήθεν σοβαροφάνειά της, την κριτική στα ήθη του ιταλικού νότου και την ενδιαφέρουσα πλοκή. Φοβερή και η σκηνή που όλο το χωριό πηγαίνει στο σινεμά να δει την αφορισμένη από τον δεσπότη ταινία Dolce vita στην οποία έπαιζε πάλι ο Mastroianni. Αν και όλο το χωριό πήγε να ενημερωθεί για τα... τεκτενώμενα στη Ρώμη και τα κάλλη της Anita Ekberg. Το Διαζύγιο είχε μεγάλη επιτυχία και έφτασε ως τα όσκαρ κερδίζοντας μάλιστα αυτό του σεναρίου και έχοντας πάρει υποψηφιότητες για τη σκηνοθεσία και την ερμηνεία του Mastroianni. Ο υπογράφων όμως ακόμα προτιμάει την μεθεπόμενη ταινία του σκηνοθέτη, τη βραβευμένη στις Κάννες Signore & Signori.

Il Divo

Πολιτική ταινία με αυτοβιογραφικά στοιχεία ή βιογραφική ταινία ενός πολιτικού; Όπως και να'χει, η δημιουργία του Paolo Sorrentino είναι μια από τις καλύτερες ιταλικές ταινίες των τελευταίων χρόνων. Το Il Divo αποτελεί περισσότερο μια προσπάθεια σκιαγράφισης του αινιγματικού ισχυρού άντρα της Ιταλίας Τζιούλιο Αντρεότι, που (όπως βλέπουμε στο έργο) είχε τις ιδιοτροπίες του. Απίστευτη ερμηνεία από τον Toni Servillo και βραβείο της επιτροπής στο φεστιβάλ των Καννών το 2008, μεταξύ άλλων. Η δικιά μου απορία πάντως είναι από πότε η δικιά μας, εγχώρια κινηματογραφία έχει να δώσει μια πολιτική ταινία άξια αναφοράς; Μόνο τα σέιφ σεξ και τα καυτά DVD μάς νοιάζουν σ'αυτή τη χώρα;

Rocco e i suoi fratelli (Ο Ρόκο και τ' αδέλφια του)

Η πασίγνωστη ταινία του μεγάλου ιταλού δημιουργού Luchino Visconti παρακολουθεί τη ζωή μιας μεγάλης οικογένειας η οποία, μετά το θάνατο του πατέρα τους, αναγκάστηκε να μεταναστεύσει από τον ιταλικό νότο στο Μιλάνο. Παρακολουθούμε τις σχέσεις μεταξύ των πέντε γιων, την προσπάθεια να βρούνε δουλειά και να «ανέβουνε» κοινωνικά. Ο Βισκόντι χωρίζει την ταινία σε πέντε μέρη, το καθένα με όνομα από τον κάθε γιο. Το επίκεντρο της ταινίας όμως βρίσκεται στο Ρόκο και τον Σιμόνε, στη σχέση του δεύτερου με μία του δρόμου και στη ρίξη που θα δημιουργηθεί όταν ο Ρόκο συνάψει αργότερα σχέση με την ίδια κοπέλα. Η ζήλια και ο ψευτοανδρισμός του Σιμόνε θα τον οδηγήσουν στα άκρα. Μαζί με την αγριοπαρέα του θα ψάξουν το ζευγάρι για εκδίκηση. Σοκαριστική η σκηνή που προσπαθεί να βιάσει την κοπελιά μπροστά στα έντρομα μάτια του Ρόκο. Ο τελευταίος θα καταλάβει ότι πρέπει να κάνει πίσω αν θέλει να δει την οικογένειά του ενωμένη. Ο Ρόκο και τ' αδέλφια του αποτελεί την τελευταία νεο-ρεαλιστική ταινία του Βισκόντι και ταυτόχρονα μια από τις καλύτερες ιταλικές ταινίες —κι όχι μόνο. Πώς να διαλύσετε μια οικογένεια αργά αλλά σταθερά! Στο τέλος μένει η σπαρακτική φιγούρα της μάνας (μια Κατίνα Παξινού να παίζει απλά για την πλάκα της, δίνοντας δωρεάν μαθήματα υποκριτικής) και μεις να αναρωτιώμαστε πότε πέρασαν 2μιση ώρες... Δεν χρειάζονται περισσότερα σχόλια από μένα για μια υπερ-κλασική ταινία.

Indagine su un cittadino al di sopra di ogni sospetto (Υπεράνω πάσης υποψίας)

Ο Gian Maria Volontè είναι διευθυντής του τμήματος ανθρωποκτονιών και παίρνει προαγωγή. Προηγουμένως όμως έχει σκοτώσει την ερωμένη του και έχει αφήσει επίτηδες παντού στοιχεία που τον ενοχοποιούν· δακτυλικά αποτυπώματα, αποτύπωμα παπουτσιού πάνω στα αίματα, κλωστές κάτω από τα νύχια του θύματος. Αυτό που επιθυμεί είναι να δει ότι είναι πολίτης Υπεράνω πάσης υποψίας!

Εκπληκτικής σύλληψης ιδέα που στα χέρια του αριστερού σκηνοθέτη Elio Petri γίνεται μια σπουδαία ταινία, η οποία παραμένει φρέσκια και παρακολουθείται άνετα ακόμα και σήμερα. Σε γενικές γραμμές, η ταινία χαρακτηρίζεται από την ανελέητη σάτιρα που στόχο δεν έχει μόνο τους αστυνομικούς αλλά και ανώτερα κυβερνητικά κλιμάκια. Μια σάτιρα με μπόλικο μαύρο χιούμορ που θέλει να παρουσιάσει πόσο διαφθείρονται όσοι έχουν την απόλυτη εξουσία στα χέρια τους. Ο Gian Maria Volontè στην καλύτερη στιγμή του και η μουσική του Ennio Morricone εκπληκτικά κολλητική. Κέρδισε το όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας και το βραβείο της επιτροπής στο φεστιβάλ των Καννών.

Night on Earth (Μια νύχτα σε όλο τον κόσμο)

Πέντε διαφορετικές ιστορίες που συμβαίνουν την ίδια χρονική στιγμή σε όλον τον κόσμο. Πέντε ιστορίες με πρωταγωνιστές οδηγούς και επιβάτες σε ταξί. Στο Λος Άντζελες έχουμε οδηγό την τσαμπουκαλού Winona Ryder και επιβάτισσα την ατζέντισσα Gena Rowlands. Στη Νέα Υόρκη τον εξ Ανατολικής Γερμανίας ερχόμενο Armin Mueller-Stahl που παίρνει για επιβάτη τον Giancarlo Esposito που θέλει να πάει στο Μπρούκλιν. Στο Παρίσι ο Isaach De Bankolé έχει για επιβάτη την τυφλή Béatrice Dalle. Στη Ρώμη ο Roberto Benigni είναι «όλα τα λεφτά» έχοντας για επιβάτη έναν ιερέα και βρίσκει την αφορμή να... εξομολογηθεί τις αμαρτίες του. Τέλος, στο παγωμένο Ελσίνκι έχουμε την πιο... μελό ιστορία. Η ταινία Night on Earth αποτελείται από πέντε διαφορετικά σκετσάκια με τη χαρακτηριστική γραφή του Jim Jarmusch: ρεαλιστικοί διάλογοι, απρόβλεπτες και πρωτότυπες καταστάσεις και αισθητή την... αίσθηση της μοναξιάς μέσα στις πολύβουες μεγαλουπόλεις. Μια must ταινία για τους φίλους του ανεξάρτητου κινηματογράφου.

La Strada

La Strada: μια από τις πιο κλασικές ταινίες στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου. Ο εκπληκτικός και σε ρόλο Ιταλού γίγαντα Anthony Quinn «αγοράζει» και παίρνει την Giulietta Masina από την οικογένειά της για να την έχει ως υπηρέτρια και βοηθό ταυτόχρονα στο δικό του θέατρου του δρόμου. Αυτό που ακολουθεί είναι μια από τις πιο περίεργες και πιο συγκινητικές ιστορίες ever! Η μεταπολεμική Ιταλία το 1954 που προσπαθεί να ορθοποδίσει· οι αγώνες των απλών και φτωχών ανθρώπων να βγάλουν τα προς το ζειν· ο Fellini δημιουργεί ένα ακόμα νεορεαλιστικό έργο το οποίο φτάνει μέχρι τα όσκαρ δυόμιση χρόνια μετά την κυκλοφορία του και κερδίζει μία υποψηφιότητα για όσκαρ σεναρίου και κερδίζει το βραβείο καλύτερου ξενόγλωσσου φιλμ, όλα αυτά την χρονιά που καθιερώνεται για πρώτη φορά αυτή η κατηγορία.

Sacco & Vanzetti

Με την ιστορία της δίκης, καταδίκης και εκτέλεσης των ιταλών μεταναστών και διακεκριμένων αναρχικών Nicola Sacco και Bartolomeo Vanzetti, ήταν σίγουρο ότι δεν θα ασχοληθεί επί του θέματος κάποια αμερικάνικη παραγωγή. Το 1971 ανέλαβε ο Giulano Montaldo να παρουσιάσει όσο πιο ρεαλιστικά μπορούσε όλα τα γεγονότα που οδήγησαν σ'αυτές τις άδικες εκτελέσεις. Η εποχή λίγο μετά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο είναι μια δύσκολη εποχή για την Αμερική, όπου κυριαρχεί ο Κόκκινος Τρόμος και οτιδήποτε αριστερό φαντάζει τρομακτικό. Μια αιματηρή ληστεία θα δώσει σε κάποιους να σφετεριστούν την ευκαιρία και να συλλάβουν αριστερούς αγωνιστές, προσπαθώντας να αμαυρώσουν τον αγώνα του εργατικού κινήματος καταδικάζοντάς τους ως στυγνούς εγκληματίες. Η ταινία Sacco & Vanzetti, με μουσική από τον Ennio Morricone, είχε στον ρόλο του Vanzetti τον μέγιστο Gian-Maria Volontè και —αν όχι για εγκυκλοπαιδικούς/ιστορικούς λόγους— μπορείτε να την δείτε για το ρεσιτάλ ερμηνείας του ιταλού ηθοποιού.