Il Grande Silenzio (Ο εκδικητής του διαβόλου)

Να πω, κατ' αρχάς, ότι δεν έχω και μεγάλη σχέση με το είδος του σπαγγέτι-γουέστερν. Το Il Grande Silenzio είναι από τα πιο γνωστά του είδους επειδή: α) είναι αυτό το «γουέστερν στα χιόνια», β) έχει πρωταγωνιστή τον αμίλητο Jean-Louis Trintignant (δεν βγάζει ούτε ένα γκουχ από το στόμα του) και γ) έχει για κακό τον Klaus Kinski. Ο κυνισμός και ο ωμός ρεαλισμός του είδους βρίσκεται και εδώ σε πρώτο πλάνο, με τον σκηνοθέτη Sergio Corbucci να παίρνει στοιχεία από τους κλασικούς αλλά με τη σειρά του να επηρεάζει και τους κλασικούς στα δικά τους μετέπειτα έργα (βλ. Sam Peckinpah). Ειδικά το αναπάντεχο, κυνικό, κατάμαυρο τέλος θα μας υπενθυμίσει ότι δεν βλέπουμε άλλη μία ηρωική χολιγουντιανή ταινία. Η ιστορία θέλει τον Trintignant να ασχολήθηκε με το πρότζεκτ μόνο και μόνο για το χατήρι του παραγωγού φίλου του, απαιτώντας να έχει ελάχιστους διαλόγους. Το οποίο στην πορεία εξελίχθηκε και έγινε... ο Silenzio.

Wuthering Heights (Ο πύργος των καταιγίδων)

Πρέπει να είμαι από τους ελάχιστους που δεν διάβασαν το πασίγνωστο κλασικό έργο της Emily Bronte. Πέρα από τα ονόματα των πρωταγωνιστών, δεν είχα καμία ιδέα για την πλοκή του έργου. Όπως επίσης δεν είχα παρακολουθήσει ποτέ καμία κινηματογραφική μεταφορά του, από τις πολλές που έχουν γίνει. Και παρακολουθώντας το γοτθικό ρομάντζο με τη σφραγίδα του William Wyler, υπό την παραγωγή του Samuel Goldwyn (τελευταίο όνομα στα credits ο παραγωγός!), εντύπωση μου έκανε πως τόσα χρόνια που περάσανε, παιδιά δεν κάνανε οι δύο οικογένεις; Ψάχνοντας, διάβασα ότι τα μισά κεφάλαια του βιβλίου αποτέλεσαν το υλικό για την ταινία, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον στον έρωτα του ζευγαριού. Η συνέχεια θέλει τα παιδιά του Χίκλιφ και της Κάθι να σχετίζονται στο μέλλον, κάτι που μου θύμισε ολίγον από το Come and Get It, πάλι του Wyler. Όπως και να'χει, το Wuthering Heights είναι άλλη μια καλή ταινία από τη χρονιά του 1939, ίσως μια από τις καλύτερες κινηματογραφικές χρονιές. Από τις 8 υποψηφιότητες για όσκαρ, κέρδισε αυτό για την ασπρόμαυρη φωτογραφία, αφού σ'αυτήν την κατηγορία δεν είχε αντίπαλο το Όσα παίρνει ο άνεμος. Ο Laurence Olivier αποσπά την πρώτη του υποψηφιότητα για όσκαρ, η Merle Oberon γίνεται περισσότερο γνωστή και ο David Niven συνεχίζει να εμφανίζεται σε δεύτερους ρόλους. Πειράζει, όμως, που εγώ προτιμώ τη Τζεζεμπέλ;

The Cheyenne Social Club (Τα γεράκια)

Άλλη μια σκηνοθετική δουλειά του πασίγνωστου χορευτή Gene Kelly. Παρόλο που εκείνη την εποχή το σπαγγέτι γουέστερν δέσποζε, ο Κέλι μαζί με τους γερόλυκους James Stewart και Henry Fonda παρουσίασε ένα παλιομοδίτικο γουέστερν. Στο οποίο πρόσθεσε κωμικές πινελιές και μικρές ανατροπές των κλισέ, παίζoντας με τους όρους της φιλίας και της τιμής στην άγρια δύση, φτιάχνοντας ένα διασκεδαστικό σύνολο.

Τι είναι το The Cheyenne Social Club; Είναι ο οίκος ανοχής που κληρονομεί(!) ο καουμπόι Stewart από τον αποθανών αδερφό του και αναγκάζεται να γίνει ο διαχειριστής του οίκου, αφού δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο με αυτό, όπως θα μάθει μέσα από τις αποτυχημένες προσπάθειες για να του αλλάξει... χαρακτήρα.

Melvin and Howard

Ο κακόμοιρος γαλατάς Melvin συναντά σε ερημική τοποθεσία τον ηλικιωμένο ρακένδυτο Howard, τον περιθάλπει και τον πηγαίνει μέχρι το Λας Βέγκας, χωρίς να γνωρίζει ότι είναι ο εκατομμυριούχος Howard Hughes. Ο τελευταίος, όταν πεθάνει, θα του αφήσει στη διαθήκη του αρκετά εκατομμυριάκια. Αλλά μέχρι να φτάσουμε σ'αυτό το σημείο, εμείς θα παρακολουθήσουμε για μία ώρα σχεδόν αποσπάσματα από τη ζωή του με τις οικονομικές δυσκολίες που επηρεάζουν το γάμο του και τα όνειρά του για καλή ζωή που θα του φέρνουν συνέχεια φέσια και κατασχέσεις. Όταν θα έρθει η οικονομική λύτρωση από τη διαθήκη, θα γίνει διάσημος εν μια νυκτί. Και ευτυχώς, κάπου εκεί, αποκτά λίγο παραπάνω ενδιαφέρον το έργο.

Μετά τις κιτς περιπέτειες β' διαλογής με παραγωγό τον Roger Corman, ο Jonathan Demme σκηνοθετεί τον Melvin and Howard, μια ταινία που δείχνει εν μέρει την καταναλωτική μανία των αμερικανών (στην οποία μπορούν να ταυτιστούν και οι σύγχρονοι έλληνες). Πρωταγωνιστεί ο βετεράνος του Βιετνάμ Paul Le Mat, που είναι αυτός που ονειρεύεται μια ζωή μέσα στη χλιδή. Δίπλα του η Mary Steenburgen, που κέρδισε το όσκαρ β' γυναικείου ρόλου, είναι η σύζυγος που θέλει απλά μια αξιοπρεπή και άνετη ζωή. Η ταινία απέσπασε επίσης το όσκαρ σεναρίου και ο Jason Robards (ο λόγος που μάθαμε για την ύπαρξη αυτού του έργου) απέσπασε άλλη μια υποψηφιότητα για όσκαρ β' ανδρικού ρόλου, λίγα μόλις χρόνια μετά τις βραβεύσεις του για το ίδιο βραβείο για τα Julia και All the President's Men το 1977 και 1978, αντίστοιχα.

Two-Lane Blacktop

Η διάσημη (σε σινεφίλ κύκλους) και μάλλον καλύτερη ταινία του Monte Hellman είναι ένα road-movie χαρακτηριστικό της εποχής του. Σαράντα ένα χρόνια μετά, στο Two-Lane Blacktop βλέπουμε ανθρώπους, αυτοκίνητα, καταστάσεις, το κλίμα της εποχής, έτσι όπως λίγες ταινίες μπορούν να μας μεταδώσουν. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι το λιγομίλητο, δίδυμο αδερφάκι του Vanishing Point (της ίδιας χρονιάς κι αυτό). Ο οδηγός είναι ο (άγνωστος εκτός ΗΠΑ) τραγουδοποιός James Taylor. Συνοδηγός και μηχανικός του αυτοκινήτου ο ντράμερ των "Beach Boys" Dennis Wilson. Αντίπαλος στον αγώνα διασχίζοντας την Αμερική(!), με έπαθλο το αυτοκίνητο του χαμένου, ο Warren Oates. Μπροστά σ'αυτό το έργο, κάτι ταινίες φαστ-εντ-φιούριους φαντάζουν καρτουνίστικα εργάκια για παιδιά.
Έξτρα διάβασμα; Σινε-τέντας.

One False Move

Με μια μεγάλη σε διάρκεια και αρκετά βίαιη εναρκτήρια σεκάνς ξεκινάει το έργο One False Move. Από κει και έπειτα παρατηρούμε δύο παράλληλες ιστορίες: η πρώτη με τους κακοποιούς που το σκάνε οδικώς από το Λος Άντζελες και κατευθύνονται στη γενέτειρα της πρωταγωνίστριας, έχοντας να διασχίσουν τη μισή Αμερική. Η δεύτερη ιστορία θέλει τους αστυνομικούς του Λ.Α. να μεταβαίνουν πρώτοι στη μικρή κωμόπολη και μαζί με τον ντόπιο σερίφη (Bill Paxton) να περιμένουν το τρίο των κακοποιών να εμφανιστεί και να τους πιάσουν. Και όλα κυλάνε σχετικά ήρεμα και στις δύο ιστορίες, μέχρι που στο τέλος θα συγκλίνουν (αναγκαστικά) και θα έρθει η ώρα της τελικής αναμέτρησης.

Ποια είναι η λάθος κίνηση που αναφέρεται το έργο; Αυτό που λέει η πρωταγωνίστρια και καταγράφεται στη σπιτική κάμερα; Ή μήπως ο κάθε χαρακτήρας έχει κάνει κι από μία λάθος κίνηση στη ζωή του; Το "στιγμιαίο" λάθος του Πάξτον με την Σίντα; Η επιλογή της δεύτερης να ζήσει με τον Μπίλι Μπομπ; Ή οι επιλογές του Μπίλι Μπομπ, οι οποίες όλες τους μπορούν να περιγραφούν ως μία μεγάλη λάθος κίνηση;! Ή, τελικά, όλες οι επιλογές των πρωταγωνιστών είναι η μία λάθος κίνηση μετά την άλλη;

Πρώτο σενάριο του νεαρού και άγνωστου, τότε, ηθοποιού Billy Bob Thornton, το οποίο μεταφέρθηκε στο πανί από τον Carl Franklin, γνωστού μας από το επίσης νεο-νουάρ "Devil in a Blue Dress" με τον Denzel Washington, που έχει προβληθεί αρκετές φορές στην τηλεόραση. Πολύ καλό κι αυτό το νεο-νουάρ εργάκι (δεν είχα ιδέα για την ύπαρξή του μέχρι προσφάτως), με καλή σκιαγράφηση χαρακτήρων, τολμηρό στα διαφυλετικά σχόλια, γνήσια ταινία της δεκαετίας του '90. Paxton και Thornton ξανασυνεργάστηκαν λίγα χρόνια αργότερα, σε σενάριο πάλι του δεύτερου, στο πιο γνωστό και αγαπημένο A Simple Plan.

Beyond a Reasonable Doubt (Τα ίχνη ήταν ψεύτικα)

Ο Dana Andrews με τον μέλλοντα πεθερό του και διευθυντή εφημερίδας, αποφασίζουν να τοποθετήσουν ψεύτικα στοιχεία σε μια υπόθεση φόνου, ώστε να παραπλανήσουν την αστυνομία, να συλληφθεί και να καταδικαστεί εις θάνατον ο Dana πέρα από κάθε αμφιβολία, δηλ. Beyond a Reasonable Doubt, έτσι ώστε να "χτυπήσουν" το δικαστικό σύστημα και κυρίως τον εισαγγελέα που στέλνει αδιακρίτως τους ενόχους στην ηλεκτρική καρέκλα. Φυσικά, η εμπλοκή του στην υπόθεση θα θέσει σε κίνδυνο τη σχέση του με την αρραβωνιαστικιά του Joan Fontaine που δεν θα γνωρίζει τίποτα από το σχέδιο των δύο αντρών. Και εννοείται πως κάτι θα πάει στραβά προς το τέλος και ο πρωταγωνιστής μας θα βρεθεί άσχημα μπλεγμένος.

Με ένα απλό, σχεδόν ντοκυμενταρίστικο ύφος, ο Fritz Lang σκηνοθέτησε την τελευταία του ταινία στην Αμερική, πριν γυρίσει οριστικά πίσω στη Γερμανία. Ήταν μάλιστα και η δεύτερη συνεργασία του με τον Andrews μέσα στην ίδια χρονιά, μετά το While the City Sleeps. Κάποια στοιχεία σε κάνουν να στρέψεις αλλού το βλέμμα σου, ψάχνοντας για τον αληθινό δολοφόνο, αλλά στο τέλος σου πετάει μια πανέξυπνη ανατροπή και τελικά λες ότι δεν πήγε χαμένος o χρόνος από τη θέαση του έργου. Έγινε και ριμέικ πριν 2-3 χρόνια με τον Michael Douglas, αλλά δεν το είδαμε και ούτε πρόκειται.

La Voie Lactee (Ο γαλαξίας)

Ο Luis Bunuel έχει ασχοληθεί με ιερά και όσια σε διάφορα έργα, αλλά με τον Γαλαξία τα ισοπεδώνει όλα! Σε πρώτο επίπεδο παρακολουθούμε το οδοιπορικό των δύο πρωταγωνιστών που ξεκινούν με τα πόδια από το Παρίσι για να προσκυνήσουν τον Απόστολο Ιάκωβο (St. James ή Santiago) της Κομποστέλα στην Ισπανία. Κοινώς, να κάνουν τη διαδρομή ενός από τα πιο φημισμένα προσκυνήματα της Δυτ. Ευρώπης. Καθ' οδόν θα συναντήσουν πλήθος ανθρώπων και θα ζήσουν από πρώτο χέρι τη χριστιανική φιλανθρωπία (φιλοξενία, ελεημοσύνη), ή μη, κάποιων ανθρώπων. Θα βρεθούν επίσης μάρτυρες σε αμέτρητες σουρρεαλιστικές καταστάσεις με: δογματικούς, φανατικούς, αιρετικούς, άθεους, σκεπτικιστές και άπιστους, δηλαδή με όλες σχεδόν τις περιπτώσεις. Και ταυτόχρονα με το ταξίδι τους στο χώρο, ο Μπουνιουέλ θα κάνει ένα ταξίδι και στο χρόνο με εμβόλιμες σκηνές από ιστορικά (ή όχι και τόσο) γεγονότα. Σημειώστε ότι όλα όσα ακούγονται στο έργο είναι παρμένα από αληθινά κείμενα. Στο τέλος, αφού ο σκηνοθέτης θα έχει παραθέσει όλες τις απόψεις για τον χριστιανισμό και κυρίως την καθολική εκκλησία, θα αφήσει το θεατή μόνο του να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

The Left Hand of God

Προτελευταία ταινία του μεγάλου Μπόγκι, η οποία δυστυχώς είναι μια μέτρια περιπέτεια τοποθετημένη στην καρδιά της Κίνας. Το The Left Hand of God είναι μια αδύναμη σκηνοθετική στιγμή για τον Edward Dmytryk. Διασώζεται κυρίως χάρη: στον μυστήριο ρόλο που υποδύεται ο Χάμφρεϊ (ιερέας με πιστόλι στον κόρφο του!), στην πανέμορφη Gene Tierney και στη μικρή εμφάνιση του Lee J. Cobb ως κινέζος(!) παραστρατιωτικός στρατηγός.

Σε κάποια ορεινή ιεραποστολή, στην εξωτική Κίνα, θα εμφανιστεί ο Μπόγκαρτ ως ο νέος ιερέας. Θα καταφέρει να βάλει σε τάξη τα πράματα, να εντυπωσιάσει τους ντόπιους, να τους πείσει να ακούνε τις οδηγίες του Ευρωπαίου γιατρού και να αντιμετωπίσει τα προβλήματα, όλα αυτά περισσότερο με την πυγμή του και τον τσαμπουκά και λιγότερο με το λόγο του Θεού. Και φυσικά θα βάλει στο μάτι την όμορφη νοσοκόμα που υποδύεται η Tierney. Έχει όμως και ένα μυστικό που θα αποκαλυφθεί μετά τα 2/3 του έργου.

Magic Town (Πόλη δίχως προσωπείο)

Ο James Stewart βρήκε την μικρή αμερικανική πόλη που τα δημογραφικά στοιχεία της, τα αποτελέσματα των εκλογών και οι απόψεις τους ταιριάζουν αναλογικά με το σύνολο των ΗΠΑ. Κοινώς, ανακάλυψε τον τρόπο να κάνει εύκολα και γρήγορα γκάλοπ που το αποτέλεσμα θα αποτυπώνει το σύνολο της χώρας. Έτσι μετακομίζει σ'αυτή την Magic Town του τίτλου, υποδύεται τον ασφαλιστή και βγάζει γκάλοπ χωρίς να το ξέρει κανένας. Μόνο που, σιγά-σιγά, θα αρχίσει να γίνεται μέλος της μικρής κοινωνίας, θα συμμετέχει στα κοινά, θα προπονεί την σχολική ομάδα μπάσκετ και θα ερωτευτεί την δημοσιογράφο Jane Wyman. Και όπως αντιλαμβάνεστε, όταν η αλήθεια για το ποιόν του Stewart βγει στη φόρα, όλα θα αλλάξουν. Σ'αυτό το σημείο, ο σκηνοθέτης William Wellman παρουσιάζει πανέξυπνα την αμερικανική τρέλα σε ευθεία αναλογία με την τρέλα για αναζήτηση χρυσού, όπως συνέβη πριν 80-100 χρόνια δηλαδή. Χαριτωμένο εργάκι, με αρκετά ηθικοπλαστικά μηνύματα παλαιότερης κοπής, ένα έργο για όλη την οικογένεια.

Androcles and the Lion (Ο Ανδροκλής και το λιοντάρι)

Πολύ περίεργο που αυτή η διάσημη ταινία με τον εξίσου πασίγνωστο τίτλο δεν παίζει στην TV την εβδομάδα του Πάσχα. Τόσες και τόσες ταινίες/χλαμύδα, αυτή με το αλτρουιστικό πνεύμα και τα χριστιανικά μηνύματα πώς τους ξέφυγε; Ίσως φταίει το γεγονός ότι είναι ασπρόμαυρη! Οι υπεύθυνοι θα νομίζουν ότι ο κόσμος προτιμάει μάλλον τα τεχνικόλορ υπερθεάματα. Ή ίσως η πιο ελαφριά και σατιρική διάθεση του έργου (από το θεατρικό του Bernard Shaw) δε συνάδει με το κατανυκτικό πνεύμα του Πάσχα. Επειδή τέτοιο είναι το ύφος της ταινίας. Το βαλς στο τέλος του έργου αρκεί για να ισοπεδώσει κάθε σοβαροφάνεια! Ο χριστιανός Ανδροκλής θα σώσει το λιοντάρι από τον πόνο του, θα γίνουν φίλοι, μετά θα τον συλλάβουν και θα τον οδηγήσουν στη Ρώμη για να κατασπαραχθεί στην αρένα του Κολοσσαίου. Και το μεγαλύτερο κομμάτι του έργου είναι η διαδρομή προς τη Ρώμη μαζί με άλλους χριστιανούς. Και σ'αυτό το κομμάτι παρατηρούμε τρεις διαφορετικούς «εκπροσώπους» της νέας θρησκείας (τον Ανδροκλή, την Τζιν Σίμμονς και τον γεροδεμένο αγαθό γίγαντα) συν ενός Ρωμαίου που αμφιταλαντεύεται μεταξύ παλιάς και νέας θρησκείας.

Η επιτυχία, πάντως, του Androcles and the Lion το 1952 ένωσε το πρωταγωνιστικό ζευγάρι και σε άλλες τρεις ταινίες -οι δύο παρόμοιας θεματολογίας- τις επόμενες χρονιές: στο Χιτώνα, στον Αιγύπτιο και στο ρομαντικό Affair with a Stranger. Αυτή ήταν η πρώτη αμερικανική ταινία της γλυκύτατης Τζιν Σίμονς και το εισιτήριό της για το πέρασμα στο Χόλιγουντ.

Artists and Models (Λόρδοι, λόρδα και φιλότιμο)

Άλλη μια ταινία που είδαμε με το αγαπημένο κωμικό ντουέτο Μάρτιν και Λιούις, η οποία τυγχάνει να είναι και μια από αυτές που είχα δει σε μικρή ηλικία και τις είχα ψηλά σε εκτίμηση, κυρίως λόγω νοσταλγίας. Στο ντουέτο μας προστίθενται δύο νεαρές κοπέλες: η Shirley MacLaine (άλλη μια εμφάνιση στη break-through χρονιά της) και Dorothy Malone. Σε χαρακτηριστικό ρόλο, εμφανίζεται και η Anita Ekberg, πριν την κάνει παγκοσμίως διάσημη ο Φελίνι στα σιντριβάνια της Φοντάνα ντι Τρέβι! Ο τίτλος Artists and Models αναφέρεται στους δύο αρτίστες: στον σχεδιαστή/καλλιτέχνη διαφημιστικών Μάρτιν που θέλει να γίνει διάσημος μέσα από τη δουλειά του αλλά ακόμα δεν τα καταφέρνει, ενώ ο φίλος του Λιούις γράφει παιδικά βιβλία και είναι μανιώδης με τα κόμικ σούπερ ηρώων. Τόσο μανιώδης, που στον ύπνο του παραμιλάει βλέποντας περίεργα όνειρα. Αυτά τα όνειρα θα τα μετατρέψει ο Μάρτιν σε κόμικ και θα τα μοσχοπουλήσει. Και η συνέχεια έχει πολύ μπλέξιμο: με τις όμορφες γειτόνισσες (τα μοντέλα του τίτλου), με μυστικούς πράκτορες, μοιραίες γυναίκες και άλλα πολλά με πολλά (εννοείται) γκαγκς και τραγούδι.

The Strange Love of Martha Ivers (Αμαρτωλές γυναίκες)

You may be through with the past, but it sure ain't through with you

Ενοχές, παιδικά τραύματα, παρελθόν και μνήμη. Όλα τα χαρακτηριστικά του είδους και ακόμα περισσότερα: από την μία πλευρά ένα αρρωστημένο πλούσιο ζευγάρι, από την άλλη απλοϊκοί άνθρωποι με όνειρα αλλά χωρίς να έχουν στον ήλιο μοίρα. Η καπατσοσύνη όμως του πρωταγωνιστή Van Heflin θα υπερκεράσει όλα τα εμπόδια και το "μαύρο" αιματοβαμμένο τέλος είναι η μόνη λύση. Ένα διάσημο, κλασικότροπο φιλμ νουάρ που είδα μόλις πρόσφατα. Το The Strange Love of Martha Ivers έχει τη σκηνοθετική σφραγίδα του έμπειρου, ήδη παλαίμαχου το 1946, Lewis Milestone, ενώ το σενάριο επιμελήθηκε ο Robert Rossen, έναν χρόνο πριν μεταπηδήσει ο ίδιος στη σκηνοθεσία. Η Barbara Stanwyck επαναλαμβάνει έναν ακόμα ρόλο μοιραίας γυναίκας (μετά την επιτυχία του Double Indemnity), ο Kirk Douglas κάνει την παρθενική του κινηματογραφική εμφάνιση και η Lizabeth Scott τυποποιείται, από κει και έπειτα, σε έργα φιλμ-νουάρ και μόνο.

All in a Night's Work (Για ένα μισόγυμνο κορίτσι)

Χαριτωμένη κομεντί της δεκαετίας του '60, που παρακολουθείται ευχάριστα και μετά... ξεχνιέται αμέσως. Η υπόθεση; Απλή και ολίγον τετριμμένη. Ο γόης Dean Martin αναλαμβάνει την εταιρεία του πλούσιου θείου του αμέσως μετά το θάνατό του σε ένα ξενοδοχείο. Από του οποίου το δωμάτιο μάρτυρες είδαν να βγαίνει με... ελαφρά ενδυμασία η Shirley MacLaine. Η οποία είναι υπάλληλος της εταιρείας. Τα μπερδέματα και οι παρεξηγήσεις ξεκινάνε αμέσως, καθώς το Δ.Σ. νομίζει ότι η Shirley θα τους ζητήσει λεφτά για να μην ξεσκεπάσει το ερωτικό σκάνδαλο του θείου. Και ο νεαρός Martin θα κληθεί να αναλάβει την υπόθεση. Τυποποιημένη και ολίγον βαρετή κωμωδία. Το All In a Night's Work σώζεται (λίγο) από τη μικρή διάρκεια και από το πρωταγωνιστικό δίδυμο. Σκηνοθέτης ήταν ο Joseph Anthony, ο οποίος είχε συνεργαστεί ξανά με τη νεαρή MacLaine στο πολύ καλύτερο The Matchmaker.

Ο Άλφρεντ Χίτσκοκ παρουσιάζει: Sabotage

Αν και η ταινία βασίστηκε στο βιβλίο του Joseph Conrad με τίτλο "Secret Agent", τιτλοφορήθηκε ως Sabotage καθώς ο Χίτσκοκ είχε γυρίσει λίγο πιο πριν άλλη μια ταινία με αυτόν τον τίτλο, βασισμένη στο έργο "Ashenden" του Σόμερσετ Μομ (σε μας τιτλοφορήθηκε ως «Οι τέσσερις της κατασκοπείας»).

Το συγκεκριμένο έργο το θυμήθηκα διαβάζοντας προσφάτως το βιβλίο του Κόνραντ. Για την ακρίβεια, διαβάζοντάς το μου ήρθαν στο μυαλό συγκεκριμένες σκηνές από την πιο πρόσφατη μεταφορά, αυτή του 1996 με τους Bob Hoskins, Patricia Arquette, Gerard Depardieu και το νεαρό Christian Bale, η οποία ήταν και πιο πιστή στο αυθεντικό κείμενο. Ο Χίτσκοκ το '36 άλλαξε πολλά από το χαρακτήρα του βιβλίου, αλλά πρόσθεσε δύο σεκάνς ανθολογίας, απ'αυτές που μας κάνει να αγαπάμε τον κινηματογράφο. Η πιο γνωστή είναι αυτή με το μικρό παιδί που κουβαλάει ένα δέμα μέσα στους δρόμους του Λονδίνου χωρίς να γνωρίζει ότι πρόκειται για βόμβα. Η αγωνία στο κατακόρυφο. Το σκληρό (για εκείνη την εποχή) αποτέλεσμα όμως έκανε αργότερα τον Χίτσκοκ να μετανιώσει που το γύρισε. Η άλλη είναι η σεκάνς με το κυνηγητό μέσα στο σινεμά, όπου τα τεκτενόμενα στη μεγάλη οθόνη συμβαδίζουν με αυτά της πραγματικής ζωής. Προσθέστε και μία τρίτη σεκάνς: αυτή του τελικού ξεκαθαρίσματος, με τη Sylvia Sidney να αναλαμβάνει δράση χωρίς λόγια και διαλόγους, παρά μόνο με τα βλέματα και τα φοβερά πλάνα του Χίτσκοκ. Δείτε το έργο και ως δωρεάν μάθημα σκηνοθεσίας από τον μετρ.

His Girl Friday (Ξαναπαντρεύομαι τη γυναίκα μου)

Από τις πιο γνωστές κωμωδίες της κλασικής εποχής του Χόλιγουντ είναι το His Girl Friday. Ο Howard Hawks πήρε το διάσημο θεατρικό "The Front Page", που είχε γυριστεί σε ταινία το 1931 (και ξανά το 1974), άλλαξε τους βασικούς ρόλους και αντί για δύο άνδρες έβαλε ένα προσφάτως χωρισμένο ζευγάρι οπότε όλες οι δημοσιογραφικές κόντρες των πρωταγωνιστών οδηγήθηκαν και σε πιο πιπεράτες κόντρες μεταξύ του πρώην ζευγαριού. Οι ατάκες πέφτουν σαν το χαλάζι, ο ρυθμός του έργου είναι φρενήρης, δεν καταλαβαίνεις πότε ξεκίνησε και πότε τελείωσε το έργο. Οι αντιδράσεις του Γκραντ σε συνδυασμό με τις γκριμάτσες του είναι το κερασάκι στην τούρτα. Και η χημεία, δε, του ζευγαριού είναι από τις καλύτερες που έχουμε δει στη μεγάλη οθόνη. Ίσως η καλύτερη screwball κωμωδία.

The Woman on the Beach (Στην άβυσσο του πάθους)

Πέρασαν κανά-δυο χρόνια από τη λήξη του πολέμου για να αρχίσει ο Robert Ryan να συμμετέχει ξανά σε κινηματογραφικά έργα. Αλλά με το που ξεκίνησε πάλι το 1947, πήρε αμέσως την πρώτη του υποψηφιότητα για όσκαρ στο Crossfire και έκτοτε δεν σταμάτησε να συμμετέχει σε έργα. Εκείνη τη χρονιά συμμετείχε και στην τελευταία αμερικανική ταινία του Jean Renoir, άλλο ένα φιλμ-νουάρ έργο της εποχής. Η γυναίκα της παραλίας, The woman on the beach, θα είναι η Joan Bennett, σύζυγος ενός τυφλού πλέον ζωγράφου (Charles Bickford) που θα τον σαγηνεύσει και θα του βάλει περίεργες ιδέες, όπως το ότι θέλει να «ελευθερωθεί» από τον σύζυγό της, για του οποίου την τύφλωση ευθύνεται σε ένα βαθμό και αισθάνεται τύψεις. Αντίθετα, ο Ryan πιστεύει ότι ο Bickford είναι μερικώς τυφλός και θα προσπαθήσει να το αποδείψει με επικίνδυνους τρόπους. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Renoir ασχολείται με ερωτικά τρίγωνα (θυμηθείτε το Ανθρώπινο κτήνος ή και τη Σκύλα). Εδώ συμπυκνώνει την ιστορία και εξελίσσει την πλοκή σε 70 λεπτά μόνο και γι'αυτό μπορούμε να πούμε ότι η ταινία είναι πετυχημένη. Καθώς, είχε όλα τα φόντα να καταντήσει ένα κουραστικό μελόδραμα. Καλή είναι επίσης η σκιαγράφηση και των τριών «προβληματικών» πρωταγωνιστών. Πάντως, αν δεν έχετε δει τα προαναφερθέντα έργα του Ρενουάρ, καλύτερα να ξεκινήσετε από κείνα παρά από αυτό.

Coming Home (Ο γυρισμός)

Ο αντίκτυπος του πολέμου του Βιετνάμ και η αντιμετώπιση των τραυματισμένων βετεράνων. Και όχι μόνο σωματικά τραυματισμένων, αλλά κυρίως πνευματικά. Μακριά από τα πεδία των μαχών, στην καρδιά των ΗΠΑ, παρατηρούμε την αδιαφορία του κόσμου προς τους βετεράνους του πολέμου, παρατηρούμε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν καθημερινά. Η Jane Fonda θα παραμερίσει τις κοινωνικές παρωπίδες και θα αποφασίσει να έρθει σε επαφή με το θέμα, δουλεύοντας εθελοντικά σε ένα στρατιωτικό νοσοκομείο, την ώρα που ο σύζυγός της έχει μετατεθεί στο Βιετνάμ. Η ιδιόμορφη ερωτική σχέση που θα έχει με τον παραπληγικό Jon Voight θα περιπλακεί ακόμα περισσότερο με την επιστροφή του συζύγου.

Το Coming Home είναι μια από τις τελευταίες κινηματογραφικές αναλαμπές του Voight. Βραβείο ερμηνείας στις Κάννες και όσκαρ α' ανδρικού ρόλου. Ακόμα ένα όσκαρ για τη Φόντα και για το σενάριο. Με τη σκηνοθετική σφραγίδα του φοβερού Hal Ashby, πρόκειται για μία από τις ταινίες της χρονιάς του 1978, όντας υποψήφιο σε άλλες πέντε κατηγορίες άλλα έχασε από τον (παραπλήσιας κάπως θεματολογίας) Ελαφοκυνηγό. Πρώτη και τελευταία υποψηφιότητα στα όσκαρ για τον Bruce Dern.

Παρασκευή και... 13 έργα Στίβεν Κινγκ

Όχι και τόσο γνωστές ταινίες βασισμένες στις νουβέλες του Stephen King. Ή, καλύτερα, ταινίες που δεν είχα δει μέχρι πρόσφατα. Δεν μιλάμε βέβαια για την Κάρι του ΝτεΠάλμα, τη Λάμψη του Κιούμπρικ, Στάσου πλάι μου, Μίζερι, Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουρθ, ούτε για τα πιο πρόσφατα The Mist, 1408, Dreamcatcher (μπλιαχ!), Secret Window με Τζόνι Ντεπ και Καρδιές στην Ατλαντίδα αλλά ούτε για τις γνωστές τηλεταινίες όπως το Αυτό και το Κοράκι (στο πρωτότυπο "The Stand"), που είχαν παίξει μια φορά και έναν καιρό στο Μέγκα.

→ Cujo (Κούτζο, το βρωμόσκυλο - 1983)
Η σεκάνς της παγιδευμένης στο αμάξι πρωταγωνίστριας που έχει να αντιμετωπίσει το λυσσασμένο Κούτζο είναι αρκούντως... θριλερική. Επίσης, όσοι φοβούνται τα σκυλιά δεν θα καλοπεράσουν. Καλούτσικο για την εποχή του, όχι και τόσο σπουδαίο 28 χρόνια μετά.

→ The Dead Zone (1983)
Ο Christopher Walken παίζει για την πλάκα του τον τύπο που βλέπει το μέλλον με το άγγιγμα και θα προσπαθήσει να τα βάλει με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Martin Sheen, στο πιο mainstream ίσως έργο του David Cronenberg, αλλά και μια από τις πιο καλές μεταφορές βιβλίου του Κινγκ.

→ Cristine (Κριστίν) (1983)
Και ο John Carpenter ασχολήθηκε με βιβλίο του Κινγκ και συγκεκριμένα με το στοιχειωμένο(;) αυτοκίνητο Plymouth Fury του '58 που ονομαζόταν Κριστίν και του άρεσε να σκοτώνει κόσμο. Κάτι σαν τον Χέρμπι, αλλά με διαφορετικά γούστα. Κι αυτή είναι από τις πιο καλές μεταφορές (τρίτη ταινία μέσα στη χρονιά του '83), με τον Κάρπεντερ να αναλαμβάνει και τη μουσική της ταινίας, όπως συνήθιζε να κάνει.

→ Silver Bullet (Ασημένια σφαίρα) (1985)
Αυτή μάλλον είναι η χειρότερη ταινία βασισμένη σε έργο του Κινγκ, με λυκανθρωπικό θέμα και πρωταγωνιστή τον Gary Busey! Η παραγωγή του Dino De Laurentis δεν έφτασε για να σώσει την ταινία.

→ Maximum Overdrive (1986)
Το πρώτο και τελευταίο έργο που σκηνοθέτησε ο Κινγκ και είναι, μάλλον, η χειρότερη ταινία του (μαζί με το προαναφερθέν). Μόνο το soundtrack των AC/DC είναι αυτό που σου μένει. Αν και όταν το είχα δει σε μικρή ηλικία, είχα τρομάξει αρκετά! Βασίστηκε στο μικρό διηγηματάκι "Trucks".

→ Pet Semetary (1989)
Τα περισσότερα έργα του Κινγκ άρχισαν να γυρίζονται από β' διαλογής παραγωγές. Μία από αυτές που ξεχωρίζουν είναι το Pet Semetary, λόγω του κατάμαυρου, απαισιόδοξου τέλους. Οι τίτλοι πέφτουν με το ομότιτλο τραγούδι των Ramones, που γράψανε ειδικά για την ταινία! Από τις πιο μεγάλες εμπορικές επιτυχίες του συγγραφέα.

→ Sleepwalkers (1992)
Και ένα έργο που δεν βασίστηκε σε βιβλίο του Κινγκ, αλλά αποτέλεσε πρωτότυπο σενάριο του συγγραφέα. Την εποχή που το πρωτοείδα, θεώρησα ότι είχε κάποιο ενδιαφέρον. Το γενικό στόρι: μάνα και γιος που διψάνε για αίμα παρθένας και μεταμορφώνονται σε κάτι σαν αιλουροειδή ανθρωπόμορφα, αλλά έχουν ως αχίλλειο φτέρνα τις... γάτες, προσπαθούν να επιβιώσουν ινκόγκνιτο σε μια μικρή αμερικανική κωμόπολη! Προσθέτουμε στοιχεία τηλεκίνησης, λοιπών μαγικών και έχουμε τελικά αυτή τη μπαρουφάρα που πήγε και σχετικά καλά στο box-office το 1992, όταν πρωτο-κυκλοφόρησε.

→ The Dark Half (Το σκοτεινό εγώ) (1993)
Από τις ελάχιστες αναλαμπές της καριέρας του Timothy Hutton στο διπλό ρόλο του συγγραφέα που έχει να αντιμετωπίσει το σχιζοφρενικό alter-ego του: το ψευδώνυμό του(!) έρχεται στη ζωή και θέλει να πάρει εκδίκηση. Στοιχεία μετα-μοντερνισμού που το κάνουν ενδιαφέρον. Με την υπογραφή του George Romero.

→ Needful Things (Χρήσιμα αντικείμενα) (1993)
Από τις μεγάλες παραγωγές των έργων του συγγραφέα, η ταινία παραγωγής 1993 έχει πλουσιότατο καστ (Ed Harris, Bonnie Bedelia, Max von Sydow, Amanda Plummer, J.T. Walsh μεταξύ άλλων), ενδιαφέρον στόρι, αλλά ο άσημος γιος του Charlton Heston ως σκηνοθέτης δεν καταφέρνει να απογειώσει την ταινία. Για τους φίλους του είδους, πάντως, δεν είναι και άσχημη.

→ Apt Pupil (1998)
Μετά την ανεξάρτητη επιτυχία των "Συνήθων Υπόπτων", ο Bryan Singer έπρεπε ακόμα να αποδείξει στα χολιγουντιανά στούντιο ότι μπορεί να σκηνοθετεί έργα για να αναλάβει αργότερα την κινηματογραφική μεταφορά των X-Men! Το "Apt Pupil" του 1998, βασισμένο στην ομότιτλη νουβέλα, δείχνει σε σημεία τις ικανότητες του σκηνοθέτη και διασώζεται χάρη στην πληθωρική ερμηνεία του 57χρονου τότε Ian McKellen που υποδύεται τον 75χρονο ναζιστή, ο οποίος ζει με άλλο όνομα σε μια μικρή κωμόπολη των ΗΠΑ και μπλέκει σε περίεργες περιπέτειες και παιχνίδια εξουσίας και εξάρτησης με ένα γειτονόπουλο που τον αναγνωρίζει.

→ Riding the Bullet (2004)
Μια ιστορία για το πώς να μην ξανακάνεις ώτο-στοπ! Μέσα από αυτήν, θυμηθήκαμε ότι υπάρχει ακόμα ως ηθοποιός ο κος David Arquette. Και δεν παίζει στο Scream!

→ Desperation (2006)
Ο ρόλος του παρανοϊκού σερίφη είναι ό,τι πρέπει για τον Ron Perlman, αλλά συνολικά η τηλεταινία που σκηνοθέτησε ο (σχεδόν μόνιμος σκηνοθέτης/διεκπεραιωτής του Κινγκ) Mick Garris απέχει πολύ από το να θεωρηθεί έστω και καλή. Ούτε η συμμετοχή του παλαίμαχου Tom Skerritt διασώζει την κατάσταση. Καμιά φορά, η φαντασία του συγγραφέα καλύτερα να μένει στο χαρτί.

→ Dolan's Cadillac (2009)
Ο Wes Bentley (ο μικρός από το American Beauty με την κάμερα) προσπαθεί να βρει τον τρόπο να πάρει εκδίκηση για το θάνατο της γυναίκας του, για τον οποίο ευθύνεται ο μεγαλο-μαφιόζος Ντόλαν (ο ξεπεσμένος πλέον Christian Slater), που δεν μπορεί να τον αγγίξει κανείς. Θα βρει τον τρόπο τελικά στη μέση της ερήμου, με τη βοήθεια των έργων οδοποιίας και την... κάντιλακ του Ντόλαν! Βασισμένη στο ομότιτλο διηγηματάκι, η ταινία σε κρατάει σε αγωνία, αλλά κι αυτή ξεχνιέται γρήγορα.

Born Yesterday (Γεννημένη χθες)

Η χαριτωμένη και γλυκύτατη Judy Holliday με την ψιλή φωνή πρωταγωνιστεί στο Born Yesterday του George Cukor και κερδίζει το όσκαρ α' γυναικείου ρόλου! Υποδύεται την ξανθιά και φαινομενικά χαζή σύντροφο του μεγαλοεργολάβου Broderick Crawford. Μαζί πηγαίνουν στην Ουάσιγκτον για να βρουν γερουσιαστή να λαδώσουν! Ένας δημοσιογράφος (William Holden), που ψάχνει για είδηση, θα αναλάβει να εκπαιδεύσει (σαν άλλος Πυγμαλίων) την ξανθιά, να τις δώσει βιβλία και εφημερίδες να διαβάσει, να τις δείξει τα αξιοθέατα, τα μουσεία και να της δείξει τη σύγχρονη πολιτική ιστορία των ΗΠΑ. Το αποτέλεσμα θα είναι να αφυπνιστεί η κυρία Χολιντέι και να πάει τελικά κόντρα στα σχέδια του συντρόφου της. Α! Και φυσικά να ερωτευτεί τον κ. Χόλντεν, έτσι; Αυτό ήταν το μόνο σίγουρο. Όλα αυτά με έξυπνες ατάκες και πατριωτικό/δημοκρατικό πνεύμα.

Ο Κρόφορντ συνεχίζει να ερμηνεύει δυναμικά πληθωρικούς ρόλους, ένα χρόνο μετά τον οσκαρικά βραβευμένο του ρόλο στο Όλοι άνθρωποι του βασιλιά. Βασίστηκε σε θεατρικό του Garson Kanin, που έγραψε επίσης το σενάριο του πιο σοβαρού A Double Life αλλά και των κωμωδιών Adam's Rib και Pat and Mike με τους Tracy-Hepburn και το It Should Happen to You, όλα με τον Cukor ως σκηνοθέτη. Η ταινία τσίμπησε άλλες τέσσερις υποψηφιότητες: καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, σεναρίου και κουστουμιών. Ήταν όμως η χρονιά που τα πήρε... Όλα η Εύα! Απορίας άξιο το πώς έχασε αυτό του πρώτου γυναικείου ρόλου! Ίσως επειδή μοιράστηκαν οι ψήφοι στις συνυποψήφιες Μπέτι Ντέιβις και Αν Μπάξτερ. Α! Έγινε και ριμέικ το 1993 με τους Μέλανι Γκρίφιθ, Ντον Τζόνσον και Τζον Γκούντμαν.

The Servant

Σε σενάριο του Harold Pinter, σκηνοθεσία από τον Joseph Losey (στη βρετανική και καλύτερη εποχή της καριέρας του) και πρωταγωνιστή τον Dirk Bogarde, παρακολουθούμε μια κυνική ταινία για την παρακμή της μεγαλοαστικής τάξης. Τόσο ο Υπηρέτης, όσο και ο αριστοκράτης θα υποταχθούν στις ανεξέλεγκτες ορμές τους, που θα οδηγήσουν στην καταστροφή. Το πανέξυπνο σενάριο παρουσιάζει σ'αυτό το παιχνίδι εξουσίας, πείτε το και παιχνίδι υποτέλειας, τον κύριο να εξαρτάται από τον υπηρέτη, να γίνεται τελικά ένα άβουλο ον. Η ανταλλαγή ρόλων που ακολουθεί είναι απλά αναμενόμενη. Λήψεις μέσα από καθρέφτες, η χρήση έντονων σκιάσεων και η κλειστοφοβική ατμόσφαιρα είναι μερικά από τα τεχνάσματα του σκηνοθέτη που κάνουν το έργο να ξεχωρίζει παρασάγγας από άλλα της εποχής. Στο ρόλο του νεαρού αριστοκράτη ο James Fox, σε έναν από τους πρώτους του κινηματογράφικους ρόλους μετά από αρκετά χρόνια που εμφανιζόταν στην τηλεόραση.