The Wild One (Ο ατίθασος)

Έγινε διάσημος ως ερμηνευτής από την πρώτη του ταινία, The Men. Έγινε όμως σύμβολο μιας ολόκληρης γενιάς με την ταινία The Wild One. Ο Μάρλον Μπράντο είναι ο επαναστάτης χωρίς αιτία, με το δερμάτινο μπουφάν και τις μοτοσυκλέτες, που δεν μένει πουθένα και ζει παντού. Μαζί με τη συμμορία του, τους Black Rebel Motorcycle Club, διασχίζει τους δρόμους, τριγυρνάει τη χώρα χωρίς νόημα, ζει για το τώρα. Η γενιά που δεν έζησε τον πόλεμο, έφερε τις αναταραχές μέσα στο ίδιο της το κράτος. Που για άλλη μια φορά, το κράτος αντιμετωπίζει το διαφορετικό, το άγνωστο, ως κάτι ξένο και κακό. Η λύση στο πρόβλημα θα είναι η βία και τα όπλα. Ο ούγγρος σκηνοθέτης Laslo Benedek στην πιο διάσημη ταινία του παρουσίαζει την ανήσυχη γενιά της εποχής του, χωρίς να κρίνει, χωρίς να παίρνει θέση. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ένα μοντέρνο γουέστερν· αντί για άλογα, οι πρωταγωνιστές καβαλάνε τις μοτοσυκλέτες τους και ξεσηκώνουν με τα καμώματά τους τις μικρές επαρχιακές πόλεις.

Για να μην το ξεχάσω, σημειώνουμε ότι ο σερίφης στην ταινία, ο ηθοποιός Robert Keith, ήταν ο πατέρας του επίσης ηθοποιού Brian Keith. Η εμφάνιση του Lee Marvin είναι ξεκαρδιστικά απολαυστική. Η ταινία ήταν απαγορευμένη στο Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι το 1967! Και μια τελευταία παρατήρηση: δύο διάσημα μουσικά συγκροτήματα πήρανε τα ονόματά τους από αυτά των δύο συμμοριών: το ένα είναι, φυσικά, το προαναφερθέν Black Rebel Motorcycle Club και το άλλο οι... Beatles!

Hangman's Knot (Εθελονταί της ερήμου)

Σ'αυτό το b-movie ουέστερν, στρατιώτες του Νότου στήνουν ενέδρα σε ένα φορτίο χρυσού που μεταφέρουν οι Βόρειοι. Σκοτώνουν όλους τους αντίπαλους στρατιώτες και ετοιμάζονται να παραδόσουν το φορτίο. Δεν ξέρουν όμως ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει πριν λίγο καιρό. Οι πράξεις αυτές, που «δικαιολογούνταν» εν καιρώ πολέμου, τώρα κρίνονται παράνομες. Θα βρεθούν κυνηγημένοι και θα καταφύγουν σε έναν σταθμό στη μέση του πουθενά, όπου θα τους περικυκλώσουν οι κυνηγοί κεφαλών. Εκεί θα πάρουν όμηρους τον ηλικιωμένο ιδιοκτήτη μαζί με την κόρη του και ένα ζευγάρι που ταξίδευε στην περιοχή. Η περισσότερη δράση λοιπόν στο Hangman's Knot θα λάβει εντός των τειχών. Ο πρώην λοχαγός (πλέον) Randolph Scott θα αποδείξει ότι είναι πιο καλός από ό,τι νομίζαμε, ο υπαρχηγός Lee Marvin θα αποδείξει με όλους τους τρόπους την έμφυτη κακία του, οι κυνηγοί κεφαλών τελικά θα τους στήσουν καρτέρι για το χρυσάφι και όχι για την απονομή δικαιοσύνης. Θυμίζει λίγο Ρίο Μπράβο, αλλά ουσιαστικά δεν έχει καμία σχέση. Το πώς τώρα η Donna Reed θα ερωτευτεί τον Scott, το πώς θα έρθει η λύτρωση για όλους και το πώς θα τακτοποιηθούν όλοι οι κακοί (ένθεν κι ένθεν), αυτά μόνο στον κινηματογράφο. Απευθύνεται αποκλειστικά στους φίλους του είδους.

Donovan's Reef (Γροθιά και γοητεία)

Έχοντας στο μυαλό ότι η ταινία Donovan's Reef περιλαμβάνει τους δύο «σκληρούς» άντρες του Χόλιγουντ, τον John Wayne και τον Lee Marvin, υπέθεσα ότι θα είναι μια κωμική σαχλαμάρα. Ο πρώτος έχει ένα μπαράκι σε ένα παραδεισένιο νησί της Πολυνησίας και ο δεύτερος είναι ο αμερικανός γόης. Έχουν την ίδια μέρα γενέθλια και πλακώνονται συνέχεια στο ξύλο, χωρίς να θυμούνται για ποιο λόγο άρχισε η μεταξύ τους αψιμαχία. Και μετά από τα πρώτα είκοσι λεπτά είπα ότι, αν συνεχιστεί έτσι η ταινία, δεν παλεύεται. Τότε μπαίνει στο παιχνίδι η δις. Elizabeth Allen που υποδύεται την κόρη του γιατρού του νησιού, η οποία καταφθάνει από τη Βοστόνη για να κανονίσει τα περί κληρονομιάς με τον πατέρα της. Έναν πατέρα (Jack Warden) που δεν έχει δει ποτέ και δεν γνωρίζει ότι έχει τρία παιδιά με μια ιθαγενή νησιώτισσα. Αυτό που ακολουθεί είναι ένα ευχάριστο, κωμικό έργο, ό,τι πρέπει για ένα οικογενειακό απόγευμα. Ο σκηνοθέτης John Ford χειρίζεται άνετα πρωταγωνιστές και δεύτερους χαρακτήρες, προσφέροντας απλή, αγνή διασκέδαση. Θα σας θυμίσει τον Ήσυχο άνθρωπο (με τους ίδιους συντελεστές), αλλά αντί να διαδραματίζεται στην Ιρλανδία, βρισκόμαστε στο νησί Χαληακαλόχα της Γαλλικής Πολυνησίας (αν και γυρίστηκε στη Χαβάι) την εποχή των Χριστουγέννων! Κατά τύχη λοιπόν, μας προέκυψε και επίκαιρο το θέμα. Ενδείκνυται λοιπόν και σε όσους θέλουν να δουν πώς περνάνε (ή περνούσαν το 1963) τα Χριστούγεννα σε εξωτικά μέρη. Να πούμε, τέλος, ότι αποτέλεσε την τελευταία συνεργασία του Ford και του Wayne.

Prime Cut (Παράνομο φορτίο)

Τελευταία είδαμε πολλές ταινίες του Lee Marvin και αρκετές του Gene Hackman από τη δεκαετία του '70. Η ταινία Prime Cut του '72 λοιπόν περιλαμβάνει και τους δύο μεγάλους σταρ με πρωταγωνιστή τον πρώτο και τον δεύτερο σε πιο μικρό ρόλο, αντίπαλος του πρώτου. Πρόκειται επίσης για την πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση της νεαρής Sissy Spacek, η οποία, απ' ό,τι είδαμε εδώ, πήρε ένα καλό βάπτισμα του πυρός με πολύ βία, δράση και... γυμνές σκηνές.

Η ταινία ξεκινάει με μια αρκετά αηδιαστική σεκάνς σε ένα σφαγείο του Τέξας. Μαζί με τους τίτλους αρχής βλέπουμε και την παρασκευή λουκάνικων σε όλα της τα στάδια. Μόνο που ανάμεσα στα βοοειδή βρίσκεται και ένα... ανθρώπινο πτώμα. Το εκλεκτό κομμάτι (όπως μεταφράζεται ο τίτλος) πηγαίνει συστημμένο στην Ιρλανδική Φαμίλια στο Σικάγο. Αυτοί αποφασίζουν να στείλουν τον Lee Marvin, που είναι ο κατάλληλος τύπος για αυτές τις σκληρές δουλειές. Εκεί θα βρει τον μεγαλοκτηνοτρόφο με το περίεργο όνομα Μαίρη-Αν (Gene Hackman) και θα ζητήσει απλά τα $500.000 που χρωστάει. Όταν αυτός δεν υπακούσει, θα ξεκινήσει η δράση και το λόγο θα έχουν οι σφαίρες.

Την ίδια χρονιά, το 1972, ο σκηνοθέτης Michael Ritchie δημιούργησε τις δύο καλύτερες ταινίες της καριέρας του, τον Υποψήφιο με τον Robert Redford και αυτήν τη λιγότερο φιλόδοξη ταινία. Η «βιομηχανία διαφθοράς» (εμπόριο λευκής σαρκός, ναρκωτικά) σε όλο της το μεγαλείο. Και οι άνθρωποι της τοπικής κοινωνίας μένουν απαθέστατοι επειδή απλά... τους συμφέρει. Αξιοπροσέκτη λοιπόν περιπέτεια, ό,τι πρέπει για τους φαν καλτ ταινιών και όχι μόνο. Ο Λι Μάρβιν είναι όσο πιο μάτσο γίνεται και ο Χάκμαν μάλλον το διασκεδάζει, ένα χρόνο μετά το όσκαρ ερμηνείας για τον Άνθρωπο από τη Γαλλία.

Paint Your Wagon (Ο δρόμος της ευτυχίας)

Πήραμε φόρα με ταινίες του Lee Marvin και είπαμε να δούμε το Paint Your Wagon, παραγωγής 1969. Και ενώ έχει όλα τα καλά συστατικά μιας καλοφτιαγμένης παραγωγής, έχει τον Clint Eastwood φρέσκο μετά τις σπαγγέτι επιτυχίες, την όμορφη Jean Seberg, έναν έμπειρο σκηνοθέτη, δεν ήξερα ότι πρόκειται για... μιούζικαλ! Και πέρα από το αρχικό τραγούδι (ίσως και κάποιο ακόμα), τα υπόλοιπα τραγούδια είναι βαρετά, δεν προσφέρουν τίποτα στην πλοκή και θέλεις να τα περνάς στο fast-forward. Ωραίος ο Clint, αλλά όχι και να τον ακούμε να τραγουδάει... Πάντως, υπάρχουν μερικά στοιχεία στο έργο άξια θέασης, όπως η πετυχημένη σάτιρα για την τρέλα της ανεύρεσης του χρυσού, η δημιουργία της πόλης Χωρίς Όνομα, ο τρόπος να την κάνουνε δημοφιλή και η δημιουργία του ερωτικού συζυγικού τρίο (!). Ο Marvin βρίσκεται σε κέφια, παρόλο που θυμίζει έντονα τον οσκαρικό του ρόλο στην Λησταρχίνα. Εν τέλει, δείτε την αν έχετε υπομονή, γιατί τα 158 λεπτά είναι πολλά.

The Dirty Dozen (Και οι δώδεκα ήταν καθάρματα)

Μια ταινία που μας είχε... ξεφύγει αλλά την θυμηθήκαμε από τις Κόρες του Τσα αλλά και εξαιτίας της προφανής ομοιότητας με τους Μπάσταρδους του Ταραντίνου που θα δούμε σε λίγο καιρό. Η ταινία Και οι δώδεκα ήταν καθάρματα είναι κατά κύριο λόγο μια διασκεδαστική ταινία με θέμα το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο με ήρωες... δώδεκα αντι-ήρωες συν έναν λοχία πιο κάθαρμα κι απ' τους ίδιους. Κάτω από την κωμική επιφάνεια όμως υποβόσκει το αληθινό πρόσωπο του πολέμου: ματαιότητα, φρίκη, σαδισμός.

Σούπερ αντρικό καστ με τον Lee Marvin ως πρωταγωνιστή να ξεχωρίζει στην πιο χαρακτηριστική ταινία ολόκληρης της φιλμογραφίας του. Αν και λέγεται ότι η ταινία δεν του άρεσε και το 1980 συμμετείχε στους 4 της ηρωικής ταξιαρχίας του Σάμιουελ Φούλερ που ήταν πιο κοντά στις δικές του εμπειρίες από τον πόλεμο. Μαζί με τον Marvin, άλλοι τέσσερις ηθοποιοί είχαν συμμετάσχει στον πόλεμο: οι Telly Savalas και Charles Bronson στο Στρατό Ξηράς, ο Ernest Borgnine στο Ναυτικό και ο Clint Walker στην Αεροπορία. Ο Sutherland μπήκε τελευταία στιγμή στο έργο αλλά η ερμηνεία του στη σκηνή που κάνει την επιθεώρηση ως Στρατηγός ήταν αυτή που τον βοήθησε να πάρει το ρόλο στο MASH που θα του εκτόξευε τελικά την καριέρα του. Πάντως, στην αρχική σκηνή που συναντιέται ο Marvin με τον Robert Ryan και ανταλλάσουν φαρμακερά βλέμματα, μοιάζουν λες και λέει ο ένας στον άλλο «και εσύ εδώ;», καθώς ένα χρόνο πριν είχαν ξανασυνεργαστεί στους Επαγγελματίες, άλλη μια ταινία με θέμα τη δημιουργία ομάδας για ειδική αποστολή. Αν αναρωτιέστε επίσης γιατί ο 12ος σκοτώθηκε νωρίς-νωρίς με το αλεξίπτωτο, ο λόγος είναι ότι τον «σκότωσε» έντεχνα εκτός σκηνής ο σκηνοθέτης Robert Aldrich επειδή ο ατζέντης του ηθοποιού ζήτησε περισσότερα λεφτά! Τέλος, η ταινία πέρα από την εμπορική της επιτυχία μάζεψε ένα όσκαρ για τα ηχητικά εφέ και τρεις υποψηφιότητες για ήχο, μοντάζ αλλά και β' ανδρικού ρόλου για την ερμηνεία του Κασαβέτη.

Ship Of Fools

Το Πλοίο των τρελών αποπλέει από τη Βέρα Κρουζ με προορισμό τη Γερμανία. Βρισκόμαστε στο 1933. Στο κατάστρωμα βρίσκονται οι διωγμένοι από την Κούβα Μεξικανοί και Ισπανοί ενώ στην πρώτη θέση μια ομάδα ετερόκλητων επιβατών, διαφορετικών εθνικοτήτων και κοινωνικών τάξεων. Εκεί εστιάζεται το βλέμμα του σκηνοθέτη Stanley Kramer, εισβάλλοντας στον προσωπικό τους μικρόκοσμο και παρουσιάζοντάς μας τα όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν, τις αποτυχίες τους αλλά και τις ελπίδες τους. Ταυτόχρονα βλέπουμε την μικροψυχία των στενόμυαλων ανθρώπων και τις ρατσιστικές τους αντιλήψεις, λίγο καιρό πριν την εδραίωση του Χίτλερ στη Γερμανία. Η ταινία βασίστηκε στο βιβλίο της Katherine Anne Porter, αν και θα μπορούσαμε να κάνουμε και μια συσχέτιση με τον ομότιτλο, διάσημο πίνακα του Hieronymous Bosch, στον οποίο βλέπουμε μια ομάδα άσωτων ανθρώπων να χαραμίζουν τη ζωή τους στις εφήμερες απολαύσεις αντί να προσπαθούν να ζήσουν πιο «δημιουργικά».

Μεγάλη σε διάρκεια η ταινία, που δεν κουράζει αφού δεν χορταίνεις να βλέπεις τον έναν σταρ μετά τον άλλο. Ενδεικτικά να πούμε ότι πρωταγωνιστούν οι Vivien Leigh (στην τελευταία της κινηματογραφική εμφάνιση), Simone Signoret, Lee Marvin, Oskar Werner, José Ferrer και George Segal μεταξύ άλλων. Κέρδισε δύο βραβεία όσκαρ για τα σκηνικά και τη φωτογραφία και απέσπασε άλλες έξι υποψηφιότητες.

The Killers (Οι 5 δολοφόνοι)

Άλλη μια διασκευή του μικρού διηγήματος του Ernest Hemingway, η πλοκή της οποίας θυμίζει έντονα την εκδοχή του 1946 με τον Burt Lancaster. Εδώ όμως, η ταινία The Killers επικεντρώνεται στους δολοφόνους, καθώς αυτοί είναι που ψάχνουν να βρουν την άκρη στο «μίτο της Αριάδνης», το κλεμμένο εκατομμύριο δηλαδή, σε αντίθεση με την προηγούμενη ταινία. Και, ταυτόχρονα, να μάθουν γιατί το θύμα τους, ο Cassavetes, «έκατσε» να πεθαίνει και δεν το έσκασε να σώσει τη ζωή του. Η ταινία έχει περισσότερη δράση από την παλιότερη (πολύ αυτοκίνητο!), καθώς στο τιμόνι της σκηνοθεσίας είναι ο Don Siegel, γνώστης του είδους, αλλά έχει και όλα τα κλασικά στοιχεία: τη μοιραία γυναίκα-αράχνη, καιροσκόπους χαρακτήρες, προδοσίες και δολοπλοκίες. Ο δολοφόνος Lee Marvin είναι φυσικά όλα τα λεφτά και ο Cassavetes στο ρόλο του μοιραίου έτσι όπως τον περιμέναμε. Εντύπωση όμως μας προκάλεσε η εμφάνιση του μετέπειτα προέδρου Ronald Reagan στο ρόλο του κακού της υπόθεσης (ή ενός από τους κακούς, αν θέλετε). Αυτή, μάλιστα, αποτέλεσε την τελευταία ταινία που συμμετείχε, καθώς μετά αφοσιώθηκε στην πολιτική του καριέρα. Εντάξει, δεν μπορούμε να πούμε ότι το σινεμά έμεινε ζημιωμένο!

Hell in the Pacific (Δύο λιοντάρια στον Ειρηνικό)

Ο τόπος είναι ένα ακατοίκητο, ερημικό νησί στη μέση του Ειρηνικού. Ο χρόνος είναι η εποχή του Β' Παγκοσμίου πολέμου. Τα πρόσωπα είναι δύο επιζώντες στρατιωτικοί. Μόνο που ο ένας είναι Αμερικανός και ο άλλος Ιάπωνας. Αυτό είναι όλο και όλο το θέμα της ταινίας Hell in the Pacific που ανέλαβε να σκηνοθετήσει ο John Boorman. Με πρωταγωνιστές και μοναδικούς ανθρώπους που εμφανίζονται στην ταινία τον Lee Marvin και τον Toshiro Mifune και χωρίς ντουμπλαρίσματα και χαζομάρες, ο θεατής βλέπει, απ' τη μία, πόσο δύσκολο είναι να επικοινωνήσουν οι δύο αντίπαλοι και, απ' την άλλη, πόσο γελοίο φαίνεται το θέμα «μίσος» λόγω διαφορετικότητας τοποθετημένο μέσα σ' αυτό το πλαίσιο. Οι διαφορές πάντως με τις οποίες αντιμετωπίζει ο καθένας την επιβίωσή του έχει πολύ ενδιαφέρον. Μετά τις αναπόφευκτες κόντρες και την... επίδειξη ανδρισμού από τον καθένα, καταλαβαίνουν ότι για να σωθούνε πρέπει να συνεργαστούν και να αφήσουν στην άκρη τις διαφορές τους. Εκπληκτική φωτογραφία από τον Conrad Hall και δυναμικές ερμηνείες από τους δύο ηθοποιούς που δεν λένε και πολλά λόγια αλλά αφήνουν τις εκφράσεις και τα βλέματα να μιλήσουν. Λακωνικότατη ταινία στην οποία προσθέτουμε το απίστευτα πεσιμιστικό φινάλε και έτσι απλά σου καρφώνεται στο μυαλό.

Seven Men from Now (Η συμμορία των επτά δολοφόνων)

Η ταινία που έδωσε νέα ώθηση στην καριέρα του Randolph Scott (κι αυτό χάρη στον John Wayne που δεν μπορούσε να συμμετάσχει επειδή ήταν ήδη απασχολημένος με τα γυρίσματα της Αιχμάλωτης της ερήμου). Μια ταινία που παρήγαγε ο ίδιος ο Duke (αν και το όνομά του δε φαίνεται στα credits). Η πρώτη ταινία (ίσως και η καλύτερη) της σειράς ταινιών του Scott με σκηνοθέτη των Budd Boetticher και σεναριογράφο τον Burt Kennedy. Για τα γουέστερν του Budd Boetticher έχουμε ξαναμιλήσει και παλιότερα. Άγνωστα στο ευρύ κοινό, αποτέλεσαν τομή για το είδος παρουσιάζοντας αρκετά πιο ρεαλιστικά (ή/και κυνικά;) πρόσωπα και καταστάσεις γύρω από την Άγρια Δύση. Ο μοναχικός και λιγομίλητος πρώην σερίφης που αναζητά τους εφτά ληστές που σκότωσαν τη γυναίκα του, ο όχι και τόσο κακός Lee Marvin (σε έξοχο δευτεραγωνιστικό ρόλο) που τον ακολουθεί αναζητώντας τη λεία των ληστών να την πάρει για την πάρτη του. Μικρή σε διάρκεια (μόλις 75 λεπτά) αλλά πλήθος λεκτικών συγκρούσεων και υπονοουμένων τα οποία θα μας οδηγήσουν στην τελική σύγκρουση. Η Seven Men from Now αποτέλεσε μια από τις μεγαλύτερες επιρροές για τα spaghetti και τον Sergio Leone.

Αλλά μετά την αρχική της προβολή και για 40 χρόνια, ο Wayne και οι κληρονόμοι απαγόρευσαν την προβολή της (για άγνωστους λόγους). Μέχρι που το 2000 το πανεπιστήμιο του UCLA αποκατέστησε την κόπια και την ξαναπρόβαλε σε διάφορες πόλεις των ΗΠΑ παρουσία πάντα του 84χρονου τότε Boetticher. Ένα χρόνο πριν αφήσει την τελευταία του πνοή.

Για το κερασάκι στην τούρτα, σας παραθέτω τις δηλώσεις του Γάλλου κριτικού Αντρέ Μπαζέν: «Αν θαυμάζω πριν απ' όλα το Seven Men from Now, είναι για την τελειότητα ενός σεναρίου που κατορθώνει να μας εκπλήσσει κάθε στιγμή, ξεκινώντας από ένα τελείως κλασικό αφηγηματικό ιστό. Δεν υπάρχουν σύμβολα, ούτε φιλοσοφικό υπόβαθρο, τέλος, ούτε ίχνος ψυχολογίας, μόνο υπερσυμβατικοί ήρωες σε υπεργνωστούς ρόλους, αλλά και μια εκπληκτικά επινοητική σκηνοθεσία που εφευρίσκει συνέχεια μικρολεπτομέρειες ικανές να ανανεώσουν το ενδιαφέρον των καταστάσεων. ... Να, το πιο έξυπνο ουέστερν που γνωρίζω αλλά επίσης και το λιγότερο διανοουμενίστικο, το πιο εκλεπτυσμένο αλλά και το λιγότερο αισθητιστικό, το πιο απλό αλλά και το πιο ωραίο.»

Bad Day at Black Rock (Άσχημη μέρα στο μαύρο βράχο )

Μπορεί οι ταινίες Και οι 7 ήταν υπέροχοι και Η μεγάλη απόδραση να θεωρούνται ως οι καλύτερες του σκηνοθέτη John Sturges, ο υπογράφων όμως έχει λίγο διαφορετικά γούστα και πιστεύει πως η Άσχημη μέρα στο Μαύρο Βράχο του 1955 είναι η καλύτερή του. Κι αυτό διότι ξετυλίγεται όλη η δράση απνευστί, μέσα σε 80 λεπτά! Η ιστορία μας αφορά έναν βετεράνο μονόχειρα στρατιωτικό που φτάνει σε ένα... ας πούμε χωριό, τον Μαύρο Βράχο στη μέση του πουθενά, που αναζητά έναν ηλικιωμένο κινέζο και που βρίσκει τη σύσσωμη αντίδραση του ανδρικού πληθυσμού, χωρίς κάποιον προφανή λόγο. Η επιμονή του όμως θα τους κάνει να φοβηθούν την ανακάλυψη του μυστικού τους και θα οδηγήσει επικίνδυνα τις καταστάσεις στα άκρα. Η αδρεναλίνη στα ύψη και το σασπένς δεν τελειώνει παρά μόνο στο τέλος. Φοβερό ανδρικό καστ με τους «κακούς» Robert Ryan, Lee Marvin, Ernest Borgnine, το γιατρό Walter Brennan και τον βετεράνο Spencer Tracy στον πρωταγωνιστικό ρόλο που του απέφερε το βραβείο ερμηνείας στο φεστιβάλ των Καννών. Τέλος, να πούμε ότι εδώ ο Sturges απέσπασε τη μοναδική υποψηφιότητά του για όσκαρ σκηνοθεσίας.

The Man Who Shot Liberty Valance

Από τα τόσα γουέστερν που κάτσαμε και ξαναείδαμε (και μερικά είδαμε για πρώτη φορά), η ταινία του 1962 Ο άνθρωπος που σκότωσε τον Λίμπερτι Βάλανς ανήκει ήδη στις αγαπημένες μου. Για πολλούς θεωρείται ως η τελευταία μεγάλη ταινία του John Ford. Ο James Stewart υποδύεται έναν ηλικιωμένο γερουσιαστή που επιστρέφει στη μικρή πόλη του Σίνμπουν για να παρεβρεθεί στην κηδεία του φίλου του και εκεί διηγείται στους δημιοσιογράφους την άγνωστη ιστορία της μικρής πόλης, ένα μίνι-χρονικό της ίδιας της Άγριας Δύσης. Και εμείς παρακολουθούμε στη συνέχεια το πώς βρέθηκε εκεί ως νεαρός δικηγόρος που ήθελε να εξασκήσει το επάγγελμά του έχοντας για μοναδικά όπλα τα βιβλία του· πώς δημιουργήθηκε η αντιπαλότητα και έχθρα με τον περιβόητο νταή Liberty Valance (που υποδύεται ο Lee Marvin)· πώς τον βοήθησε ο σκληρός (φυσικά) John Wayne και του έδειξε πώς να χειρίζεται το όπλο· πώς ο διαβασμένος Stewart έμαθε στους αγρότες γραφή και ανάγνωση και τους βοήθησε να εξασκήσουν τα νόμιμα δικαιώματά τους ενάντια στην αδικία των μεγαλοκτηματιών. Ουσιαστικά, βλέπουμε (όπως έχει γραφεί και αλλού) το πέρασμα από την τρομοκρατία στην έννομη τάξη, από τον αναλφαβητισμό στο δημοκρατικό δικαίωμα της ψήφου.

The Professionals (Οι επαγγελματίες)

Οι Επαγγελματίες είναι οι: Lee Marvin (ηγετική μορφή), Burt Lancaster (σπεσιαλίστας στα εκρηκτικά), Robert Ryan (ειδικός στα άλογα) και Woody Strode (ιχνηλάτης και δεινός... τοξοβόλος). Η αποστολή τους είναι να εισχωρήσουν μέσα στα εδάφη του Μεξικού για να πάρουν πίσω τη μεξικανή γυναίκα (η Claudia Cardinale σε παρολίγον ρόλο γλάστρας) ενός πλούσιου βλαχο-αμερικανού, την οποία έχει αρπάξει(;) ένας επαναστάτης (ο Jack Palance αγνώριστος). Το αποτέλεσμα είναι ένα δίωρο υπερθέαμα, μια χορταστικότατη περιπέτεια με κάποιες κωμικές πινελιές, ένα γουέστερν που διαδραματίζεται στη δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα. Μέσα στον ατελείωτο καταιγισμό από πυροβολισμούς και εκρήξεις, ο πολύ καλός σκηνοθέτης Richard Brooks δείχνει τα διαπιστευτήριά του, μεταφέροντας το μυθιστόρημα A Mule for the Marquesa του Frank O'Rourke στο πανί με περισσή ευκολία, θαρρείς. Λες και ήθελε να κάνει ένα θορυβώδες έργο ένα χρόνο πριν ετοιμάσει το επόμενό του, το αριστουργηματικό Εν Ψυχρώ. Ο Robert Ryan μοιάζει σαν να προετοιμαζόταν για τα επόμενα έργα του πάλι με συνεργασίες, το Και οι 12 Ήταν Καθάρματα (και πάλι με τον Lee Marvin) και την Άγρια Συμμορία, το requiem του κινηματογραφικού είδους του western.

Point Blank (Ο επαναστάτης του Αλκατράζ)

Η δεύτερη σκηνοθετική δουλειά του John Boorman το 1967 ήταν ένα μοντέρνο film-noir με τίτλο Point Blank (ελληνιστί: ο επαναστάτης του Αλκατράζ). Επηρεασμένος όμως ο Boorman από τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο και το γαλλικό νέο κύμα, δεν έφτιαξε άλλη μια συνηθισμένη χολιγουντιανή ταινία μυστηρίου και εγκλήματος. Η υπόθεση; Ο Lee Marvin προσπαθεί να πάρει εκδίκηση από αυτούς που τον άφησαν μισοπεθαμένο(;), ύστερα από μια «δουλειά» στο βράχο του Αλκατράζ. Ο δρόμος της εκδίκησης όμως θα είναι μακρύς, βίαιος και γεμάτος πτώματα, αλλά —σημειώστε— χωρίς να σκοτώσει ο ίδιος κανέναν! Το αποτέλεσμα εδώ είναι μια μεθυστική, σουρεαλιστική ταινία (μέσα στο ανάλογο κλίμα της εποχής), η οποία σε διχάζει με το γεγονός αν όλα αυτά που βλέπεις συμβαίνουν πραγματικά ή απλά είναι οι παραισθήσεις ενός ετοιμοθάνατου. Όπως και να 'χει πάντως, η ταινία παραμένει γοητευτική έχοντας έναν λιγομίλητο και αρκούντως σκληρό (όπως θα περίμενε κανείς) Lee Marvin που δίνει ρεσιτάλ... μαγκιάς!

The Comancheros

Η ταινία The Comancheros του 1961 είχε αρκετά καλά συστατικά για να θεωρείται πετυχημένη. Είχε έναν έμπειρο σκηνοθέτη (Michael Curtiz), είχε τον πιο διάσημο πρωταγωνιστή της εποχής (John Wayne) και είχε μια εκπληκτική έγχρωμη φωτογραφία. Δυστυχώς όμως δεν είχε ένα σενάριο της προκοπής· πρωταγωνιστές χωρίς ιδιαίτερο ψυχολογικό υπόβαθρο, πλοκή που δεν σε κρατάει ξύπνιο και κακούς Ινδιάνους ώστε να 'χουμε κάτι να σκοτώνουμε την ώρα μας. Φαντάζομαι ότι ήταν τελικά μια ταινία της εποχής για εμπορική εκμετάλλευση και μόνο, κάτι σαν το Ντάι Χαρντ 4 στις μέρες μας, ας πούμε. Οπότε άλλα σχόλια δεν χρειάζονται (ούτε την υπόθεση δεν έχω όρεξη να σας περιγράψω!). Μόνο για τους φανατικούς φίλους του John Wayne που θέλουν να λένε ότι έχουν δει τα πάντα (πράγμα αδύνατον αλλά λέμε τώρα). Οι υπόλοιποι δείτε κάτι άλλο...

Cat Ballou (Η λησταρχίνα)

Είναι κάποιες ταινίες που έχεις διαβάσει γι'αυτές και θέλεις να τις δεις, είναι κάποιες άλλες που μιλάνε όλοι γι'αυτές οπότε θέλεις να τις δεις και εσύ. Για την ταινία Cat Ballou (ελληνιστί: η Λησταρχίνα) του 1965, με πρωταγωνίστρια την Jane Fonda, ήξερα ότι ο Lee Marvin κέρδισε το όσκαρ α' ανδρικού ρόλου και την Αργυρή Άρκτο στο φεστιβάλ του Βερολίνου, οπότε μου κίνησε την περιέργεια ώστε να κάτσω να τη δω. Η ταινία μάς δείχνει την ιστορία της δασκάλας Catherine Ballou που επιστρέφει στο πατρικό της για να ανακαλύψει ότι μια ομάδα ντόπιων θέλουν να πάρουν το κτήμα της. Όταν δολοφονείται ο πατέρας της, βγαίνει στην παρανομία με τη βοήθεια του μεθύστακα πιστολέρο που υποδύεται ο Lee Marvin.

Και πραγματικά, χωρίς την παρουσία του κυρίου Marvin (σε διπλό ρόλο, παρακαλώ) η ταινία θα ήταν (λίγο ως πολύ) αδιάφορη. Με το που σκάει μύτη στην ταινία, κλέβει την παράσταση. Κωμικό γουέστερν, το οποίο παρωδεί το είδος (έξυπνη η χρήση του Ινδιάνου συνεργάτη της Fonda) και βλέπεται ευχάριστα. Σημειώστε, τέλος, τη συμμετοχή του τραγουδιστή Nat King Cole και του τενόρου Stubby Kaye στους ρόλους των τροβαδούρων-αφηγητών (για να αυξάνονται και οι γνώσεις μας στο Trivial)!