Outcast of the Islands (Άισα, το ρόδον της Πολυνησίας)

Ίσως πρόκειται για την πιο άγνωστη ή/και ξεχασμένη ταινία του σπουδαίου σκηνοθέτη Carol Reed. Αμέσως μετά τις συνεχόμενες επιτυχίες στα τέλη της δεκαετίας του '40 (ειδικότερα με την επιτυχία του Τρίτου άνθρωπου) ο Reed έκανε έκανε ένα μικρό διάλειμμα. Και στο δεύτερο έργο του αγαπημένου συγγραφέα Joseph Conrad βρήκε το επόμενό του πρότζεκτ. Η ταινία Outcast of the Islands έχει πρωταγωνιστή τον Trevor Howard, έναν νεαρό ταλαντούχο ναυτικό αλλά καιροσκόπο, ρέμπελο και χωρίς ηθικές αρχές. Όταν κρυφτεί σε ένα απομονωμένο νησί της Πολυνησίας για να αποφύγει τις συνέπειες ενός σκανδάλου, θα γνωρίσει και θα ερωτευτεί την κόρη του ντόπιου φύλαρχου. Και για ικανοποιήσει το Εγώ του και την λαγνεία του, θα πάει κόντρα στα έθιμα και τις απαγορεύσεις, θα προδώσει ακόμα και τον καπετάνιο/μέντορά του (Ralph Richardson). Δύσκολη και βαρειά ταινία, που δεν μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα, κυρίως επειδή δεν είχε και την καλύτερη σκιαγράφιση των χαρακτήρων. Οι ανατροπές της πλοκής έγιναν βιαστικά ενώ θα θέλαμε μία πιο φυσιολογική ροή των εξελίξεων. Συμμετέχει επίσης ο ελληνικής καταγωγής βρετανός ηθοποιός George Coulouris (εδώ σε ρόλο ιθαγενή!) και η Wendy Hiller (του Πυγμαλίωνα) σε πολύ μικρό και διακριτικό ρόλο.

The Four Feathers

Η βρετανική απάντηση στο Όσα παίρνει ο άνεμος; Δεν νομίζω, αλλά τουλάχιστον το προσπάθησαν: εξωτικά γυρίσματα, πολλές μάχες, μια επική ιστορία για το θάρρος και τη δειλία σε παλιότερες εποχές με διαφορετικά ήθη. Η ταινία The Four Feathers κυκλοφόρησε το 1939 και αποτελεί μεταφορά του ομότιτλου βιβλίου του A.E.W. Mason γύρω από την προσπάθεια των Βρετανών να επανακατακτήσουν το Σουδάν. Στο κέντρο της ιστορίας, ένας δειλός αξιωματικός που παραιτήθηκε και για τη δειλία του απέσπασε τα τέσσερα φτερά από τους φίλους του. Από πείσμα μεταβαίνει μόνος στην Αφρική, μεταμφιέζεται σε Άραβα και διεισδύει από τις εχθρικές γραμμές για να φτάσει στις Αγγλικές δυνάμεις και να βρει τους φίλους του. Τελικά αυτός θα σώσει τις ζωές των φίλων του και θα τους δώσει πίσω τα φτερά με τα έργα του. Θεωρείτε η καλύτερη δουλειά του Ουγγρικής καταγωγής σκηνοθέτη Zoltan Korda, σε μια παραγωγή του αδερφού του Alexander. Για τους φίλους των εξωτικών περιπετειών είναι... ταμάμ. Σημειώστε ότι το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο εφτά φορές ως τώρα, με τελευταία την ταινία του 2002. Αυτή εδώ ήταν η τέταρτη μεταφορά, η πρώτη με έγχρωμη φωτογραφία, γυρισμένη στην Αφρική, σε αληθινές τοποθεσίες πολύ κοντά σε αυτές που έλαβε χώρα η πραγματική ιστορία.

Falstaff (Chimes of midnight)

Η τελευταία ολοκληρωμένη κινηματογραφική ταινία του Orson Welles αποτέλεσε ένα παλιότερό του σχέδιο, που είχε προσπαθήσει να ανεβάσει στο σανίδι πριν τον πόλεμο. Πρόκειται για τον χαρακτήρα Φάλσταφ που δημιούργησε ο Σαίξπηρ και εμφανίζεται σε διάφορα κείμενα του βάρδου· έναν αρχιψευταρά, γλεντζέ χοντρό που παραμυθιάζει τους πάντες, αλλά διασκεδάζει με τους πάντες και χαίρεται τη ζωή. Ο μεσιέ Γουέλς λοιπόν πήρε αποσπάσματα από τα διάφορα έργα και έφτιαξε ένα καινούριο, το Καμπάνες του μεσονυχτίου. Ίσως η πιο μελετηρή ανάλυση του έργου του βάρδου. Γυρίστηκε στην Ισπανία με ισπανική χρηματοδότηση, συμμετείχαν διάφοροι διάσημοι ηθοποιοί όπως η Jeanne Moreau, ο John Gielgud και ο Ralph Richardson που έδωσε τη φωνή του για την αφήγηση. Και με τι ασχολείται το έργο; Εν ολίγοις, βλέπουμε τον πρίγκιπα της Ουαλίας να κάνει παρέα με τον Φάλσταφ, κόντρα στο πρωτόκολλο και τη γνώμη του βασιλιά που θεωρεί αδιανόητες τέτοιες συναναστροφές. Όταν πάρει το θρόνο όμως, θα γίνει κι αυτός ένας βασιλιάς όπως οι προηγούμενοι και θα τον ξεχάσει. Απίστευτη σκηνοθεσία για άλλη μια φορά από τον Γουέλς, αλλά όσοι δεν είναι εξοικειωμένοι με σαιξπηρικά έργα, μπορεί να το βρουν λίγο δυσνόητο.

Things to Come (Η μέλλουσα ζωή)

Το βιβλίο του H. G. Wells The Shape of Things to Come θέλησαν να μεταφέρουν οι Βρετανοί στη μεγάλη οθόνη. Για το λόγο αυτό προσέλαβαν τον William Cameron Menzies, έναν διάσημο σκηνογράφο, σκηνοθέτη, παραγωγό, τα πάντα όλα, με εξαιρετική δουλειά (στον τομέα των σκηνικών) από την εποχή του βωβού. Το σκηνικά του Κλέφτη της Βαγδάτης, για παράδειγμα, αρκούν για διαπιστευτήρια. Έτσι ο κύριος ήταν ό,τι πρέπει για τη μελλοντολογική ταινία Things to Come, με τον συγγραφέα να επιμελείται ο ίδιος το σενάριο. Μια κατά βάθος ουμανιστική, αντιπολεμική ταινία που ξεκινάει από την εποχή της το 1936, προφητεύει με μικρή απόκλιση την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου το 1940 (μόλις κάτι μήνες αργότερα απ' το κανονικό) και διανύει εκατό χρόνια για να φτάσει στο... μελλοντικό 2036 όπου οι άνθρωποι προσπαθούν να πάνε... στο φεγγάρι. Εδώ άργησε λίγο ο συγγραφέας. Και σ' αυτό φταίει ο πόλεμος που διήρκησε 40 σχεδόν χρόνια, κατασπατάλησε όλους τους ενεργειακούς πόρους και οδήγησε τον πλανήτη σε ένα νέο μεσαίωνα. Ευτυχώς όμως υπήρχε μια μυστική οργάνωση επιστημόνων που προσπάθησαν να σταματήσουν τον πόλεμο και να οδηγήσουν την ανθρωπότητα εκεί που της αξίζει, όπως και το έκαναν άλλωστε, παρά τις αντιδράσεις και τα στενά μυαλά.

Ταινία που βλέπεται πλέον για ιστορικούς, σινε-εγκυκλοπαιδικούς και «νοστραδαμιακούς» λόγους, καθώς δύσκολα αγγίζει το σημερινό κοινό. Θα ήθελε να είναι κάτι σαν το Metropolis του Λανγκ αλλά δεν το αγγίζει ούτε κατά διάννοια. Γραφικές, υπερβολικές ερμηνείες και σε πολλά σημεία η ταινία θυμίζει το «βουβό παρελθόν» του σκηνοθέτη. Αν ήταν όλη η ταινία βωβή, πάει κι έρχεται. Έλα όμως που ήθελε ο Wells να προσθέσει και τα κείμενά του... Για να εξηγούμαστε, πάντως, η ταινία δεν είναι κακή. Λίγο αρχαϊκή.

The Looking Glass War (Η ώρα των κατασκόπων)

Το ομότιτλο βιβλίο του John Le Carré μεταφέρθηκε στο πανί το 1969 σε σενάριο και σκηνοθεσία από τον Frank Pierson, περισσότερο γνωστός για τα σενάρια των ταινιών Cool Hand Luke και Cat Ballou και βραβευμένος με όσκαρ για το σενάριο της Σκυλίσιας Μέρας. Ουσιαστικά η ταινία The Looking Glass War μάς παρουσιάζει άλλη μια ιστορία κατασκοπίας στα χρόνια του ψυχρού πολέμου. Οι βρετανικές υπηρεσίες βρίσκουν έναν νεαρό Πολωνό λιποτάκτη και τον πείθουν να μπει παρανόμως στην Ανατολική Γερμανία για να ερευνήσει κάτι βάσεις με πυραύλους. Το εντελώς ρεαλιστικό βιβλίο του Le Carre που εξαιτίας αυτού του λόγου απέτυχε εμπορικά, γίνεται μια επίσης ρεαλιστική ταινία, η οποία όμως στο πρώτο της μισό αναλώνεται σε πολύ μπλα-μπλα κουράζοντας το θεατή. Όταν όμως, στο δεύτερο μισό, έρχεται η ώρα του αντι-ήρωα να περάσει τα σύνορα, η ταινία αποκτάει ενδιαφέρον. Συνάμα αφήνει τα εσωτερικά πλάνα που μονοπωλούσαν το πρώτο μισό και φωτογραφίζει θαυμάσια τα τοπία και την αχανή φύση. Και όταν έρθει το τέλος δεν ξέρεις τι να πεις και σχολιάσεις, αφού σου έχει αφήσει ανάμικτα συναισθήματα.

Το καστ αποτελείται από την ελίτ του βρετανικού σινεμά με το νεαρό Anthony Hopkins να κάνει αισθητή παρουσία δίπλα στους βετεράνους Ralph Richardson και Paul Rogers. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Πολωνού βρίσκουμε την καλτ φυσιογνωμία που ακούει στο όνομα Christopher Jones, ενός τυπά που χαρακτηρίστηκε ο νέος James Dean, έπαιξε σε 4-5 ταινίες και μετά εξαφανίστηκε και ασχολήθηκε με τη ζωγραφική!

The Fallen Idol (Πρώτη απογοήτευση)

Η πρώτη συνεργασία του μεγάλου βρετανού σκηνοθέτη Carol Reed με τον συμπατριώτη του και μέγιστο συγγραφέα Graham Greene πραγματοποιήθηκε το 1948 και το αποτέλεσμα ήταν η ταινία The Fallen Idol. Παρακολουθούμε την ιστορία μέσα από το πρίσμα του μικρού Φίλιπ, του γιου του Γάλλου πρέσβη στο Λονδίνο, ο οποίος μένει μόνος του το Σαββατοκύριακο με τον μπάτλερ (που θαυμάζει και λατρεύει) και τη στρίγγλα γυναίκα του (που φοβάται). Ο μικρός (που δεν βάζει κώλο κάτω) θα γίνει μάρτυρας μιας σκηνής εγκλήματος και τότε τα πράματα θα σοβαρέψουν και όλα τα αθώα ψέματα θα περιπλέξουν σοβαρά την κατάσταση.

Εκπληκτική σκηνοθεσία από τον Ριντ· εκεί που πιστεύεις ότι η ταινία θα χαλαρώσει, η αγωνία δεν λέει να υποχωρήσει και περιμένεις να δεις την εξέλιξη. Το τρέξιμο του μικρού στους σκοτεινούς δρόμους του Λονδίνου μας έφερε στο μυαλό το αντίστοιχο του... Τρίτου Ανθρώπου που μας παρουσίασε ο δημιουργός την επόμενη χρονιά. Μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς της και όχι μόνο.

Richard III

Μετά τον σκοτεινό, γοτθικό και... ασπρόμαυρο Άμλετ, ο Laurence Olivier επιστρέφει το 1955 με άλλο ένα σαιξπηρικό έργο για τρίτη φορά μπροστά και πίσω από την κάμερα. Ο Ριχάρδος ο 3ος περιλαμβάνει ένα «πλούσιο» επιτελείο ηθοποιών, την αφρόκρεμα της βρετανικής σκηνής. Είναι επίσης μια πλούσια παραγωγή σε πολύχρωμα κουστούμια, αλλά, περιέργως, με λιτά σκηνικά που μου φάνηκαν —θα έλεγα— αρκετά φτωχικά και μουντά. Η μουσική επίσης είναι ανύπαρκτη στο μεγαλύτερο μέρος της ταινίας και λίγο πριν το τέλος ακούμε κάποιες νότες με μεγαλύτερη διάρκεια. Αλλά αν βάλουμε όλα αυτά στην άκρη, μένει τότε το κείμενο. Και το να παρακολουθείς για 2 ώρες και 40 λεπτά μια σαιξπηρική ταινία με διαλόγους βγαλμένους κατευθείαν μέσα από το κείμενο του βάρδου —να ακούς δηλαδή μόνο αρχαία αγγλικά— απαιτεί μεγάλη προσπάθεια συγκέντρωσης. Και ως μη εξειδικευμένος στο αγγλικό θέατρο, μπορώ να πω ότι η ταινία με κούρασε. Στο τελευταίο κομμάτι η ταινία ανεβαίνει καθώς βγαίνει στο ύπαιθρο για την τελευταία μάχη. Εκεί, η άξια αναφοράς φωτογραφία δίνει ανάσες στο βαρύ έργο και ταυτόχρονα αναπνέουμε και μεις έναν αέρα φρεσκάδας.

Στις ΗΠΑ αποτέλεσε μεγάλη εμπορική αποτυχία, καθώς λίγο πριν βγει στις αίθουσες είχε προβληθεί από την τηλεόραση! Άξιο απορίας πώς τα κατάφεραν... Για τους μη θεατρόφιλους, τέλος, προτείνουμε ως πρώτη επαφή με το συγκεκριμένο έργο του Σαίξπηρ να αναζητήσουν την εναλλακτική σκηνοθετική προσέγγιση του Al Pacino ή την μοντέρνα εκδοχή από τον Ian McKellen (την οποία εμείς δεν έτυχε να δούμε ακόμα).

The Heiress (Η κληρονόμος)

Η Κληρονόμος (1949) του σπουδαίου αμερικανού σκηνοθέτη William Wyler δεν είναι μια απλή ρομαντική ταινία εποχής. Θα λέγαμε ότι είναι κυρίως μια ψυχολογική ταινία για τις προβληματικές σχέσεις πατέρα-παιδιού. Πλούσια και άβγαλτη κορασίσα φτάνει σε ηλικία γάμου και γνωρίζει έναν τυχοδιώκτη νεαρό. Αποφασίζουν να παντρευτούν κόντρα στις επιθυμίες του πατέρα της, που βλέπει στο πρόσωπο του νεαρού τον καιροσκοπισμό. Αυτός όμως θα πάρει τα λεφτά που χρειάζεται και θα την παρατήσει λίγο πριν το γάμο. Όταν επιστρέψει ύστερα από λίγα χρόνια, η κληρονόμος μας θα τον... πληρώσει με το ίδιο νόμισμα.

Το σενάριο βασίστηκε στο ομώνυμο θεατρικό έργο, το οποίο βασίστηκε στο μυθιστόρημα "Washington Square" του Henry James. Οι τέσσερις βασικοί ηθοποιοί δίνουν εντυπωσιακές ερμηνείες· βραβείο όσκαρ α' γυναικείου ρόλου στην Olivia de Havilland. Ο Wyler «χτίζει» μια εντυπωσιακή ταινία. Και αυτή η... τηλεγραφική παράγραφος κλείνει με την προτροπή να διαβάσετε και τι λέει ο φίλος μας ο mpoukatsas για την ταινία.

Our Man In Havana

Στην προ-επαναστατική Κούβα, ένας βρετανός εμποράκος ηλεκτρικών σκούπων στρατολογείται από τις βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες για να τους δίνει όποιες πληροφορίες βρίσκει. Η ανάγκη όμως να ικανοποιήσει την έφηβη κόρη του (δηλαδή να βρει χρήματα για να σπαταλάει) τον αναγκάζει να επινοήσει πράκτορες και να κατασκευάσει πληροφορίες. Και όλα πάνε καλά, μέχρι που οι αναφορές του γίνονται πιστευτές από το γραφείο στο Λονδίνο, η πραγματικότητα μπλέκεται με τα δημιουργήματα της φαντασίας του και η ζωή του αρχίζει να κινδυνεύει... πραγματικά.

Αυτός είναι ο Άνθρωπός μας στην Αβάνα (παραγωγής 1959). Μια ταινία που βασίστηκε στο ομώνυμο (και πάρα πολύ καλό) μυθιστόρημα του Graham Greene. Ο ίδιος ο συγγραφέας ανέλαβε τη συγγραφή του σεναρίου και με τη βοήθεια του πολύ καλού σκηνοθέτη Carol Reed και του φοβερού επιτελείου ηθοποιών (με προεξέχοντα φυσικά τον Alec Guinness) ανάμειξαν με ενδιαφέρον τρόπο το δράμα και την κωμωδία και δημιουργήσαν μια απίστευτη σατιρική ταινία γύρω από τους κατασκόπους και τις μυστικές υπηρεσίες. Σίγουρα αποτελεί μια από τις αρκετά καλές μεταφορές βιβλίων στη μεγάλη οθόνη.